Góc nhìn trọng tài viên

“Ở Việt Nam đầu tư BOT kiểu gì cũng lãi, cuối cùng dân nghèo chịu thiệt”

12/09/2017 10:48
Đó là quan điểm của Luật sư Trương Thanh Đức, Trọng tài viên Trung tâm Trọng tài Quốc tế Việt Nam đưa ra tại toạ đàm “Dự án BOT – Chính sách và giải pháp” ngày 8.9.

Nhà đầu tư chỉ cần lo “đặt gạch” 

Luật sư Trương Thanh Đức, Trọng tài viên Trung tâm Trọng tài Quốc tế Việt Nam cho rằng bản chất của việc kêu gọi đầu tư các dự án PPP, trong đó có BOT là do vốn ngân sách hạn hẹp.

         
          Luật sư Trương Thanh Đức.

Tuy nhiên, ông Đức cho biết lại tồn tại một nghịch lý khi vốn, quản trị dự án, thị trường... nhà đầu tư lại không phải lo. “Khi muốn thực hiện các dự án BOT, nhà đầu tư chỉ lo 'đặt gạch' làm sao vào được dự án là xong” , ông Đức nói.

Lý giải rõ hơn về nhận định này, luật sư Trương Thanh Đức phân tích: Vốn các dự án BOT hiện nay chủ yếu là nhà nước và các ngân hàng lo. Luật quy định vốn trên 15% đối với dự án có vốn hơn 1.000 tỷ. Nhưng nhiều dự án lớn như cao tốc Hà Nội - Hải Phòng, chủ đầu tư chỉ phải lo hơn 10% vốn, còn lại là vay ngân hàng.

“Vốn huy động từ  ngân hàng thương mại thì tất nhiên sẽ phải chịu lãi suất cao ngất ngưởng. Mà bản chất của ngân hàng cũng không phải cấp vốn dài hạn. Rõ ràng, những điều này làm méo mó nền kinh tế”, ông Đức nhận xét.

Không những thế, theo ông Đức, nhiều dự án phần vốn Nhà nước phải lo rất nhiều để giải phóng mặt bằng. Như vậy có thể thấy, dự án BOT cần nhất là vốn tư nhân thì nhà đầu tư lại không “đáng mấy”.

Thậm chí ông Đức cho biết, đối với nhiều dự án nếu để xảy ra tình trạng đội vốn thì thậm chí vốn chủ sở hữu của nhà đầu tư còn âm chứ không được 15%.

Những bất cập trong đầu tư BOT được luật sư Trương Thanh Đức trình bày tại toạ đàm.  

“Ở Việt Nam, đầu tư BOT kiểu gì cũng lãi. Cuối cùng người dân nghèo bao giờ cũng phải thua thiệt nhiều nhất. Bởi BOT sẽ tác động đến vận tải, từ đó tác động tới hàng hóa, dịch vụ”, ông Đức nhận định.

Đấu thầu còn nguy hiểm hơn chỉ định thầu

Ngoài ra, vị này cũng cho rằng luật quy định còn quá thông thoáng. “Đến mức Bộ Giao thông vận tải, tỉnh có thể ủy quyền cho UBND các quận, huyện ký hợp đồng BOT với chủ đầu có tổng mức đầu tư hàng trăm tỷ đồng lên tới cả nghìn tỷ đồng”, ông Đức nói.

Cũng theo luật sư Đức, kết luận của Thanh tra Chính phủ cho thấy Nhà nước chủ yếu chỉ định thầu. Chỉ định thì giá cả thế nào cũng được, làm bao nhiêu chẳng xong. Vì vậy, nhiều người cho rằng phải đấu thầu mới khách quan. .

“Nhưng tôi cho rằng ở các dự án BOT, nếu đấu thầu không cẩn thận còn nguy hiểm hơn. Bởi hiện nay ở nước ta khi đấu thầu xuất hiện toàn ‘quân xanh quân đỏ’. Lúc đó đấu thầu lại là biện pháp để người ta hợp thức hóa chỉ định thầu một cách êm xuôi”, ông Đức nói.

Sau khi đã vào được dự án, ông Đức cho biết nhà đầu tư lại tiếp tục chọn nhà thầu bằng phương pháp chỉ định. Họ đưa ra chi phí càng cao càng tốt để kéo dài thời gian thu phí. Thế nên mới có chuyện sau khi kiểm tra, các cơ quan chức năng đã giảm được hơn 100 năm thu phí ở các dự án PPP trên cả nước.

Ngoài ra ông Đức cho biết, trong cả quá trình thực hiện các dự án BOT, các nhà đầu tư hầu như đều tuân theo quy tắc “tam tự”, tức là tự bỏ vốn, tự xây dựng và tự thu phí.

“Không những thế, việc đàm phán và ký kết hợp đồng dự án lại được bảo mật. Những điều này khiến việc thực hiện các dự án BOT trở nên thiếu minh bạch”, ông Đức nói. 

Luật sư Nguyễn Tiến Lập, Trọng tài viên của Trung tâm Trọng tài quốc tế Việt Nam cũng cho biết bản thân ông đã quan sát BOT từ năm 1998. Thời điểm đó, Việt Nam có nghị định đầu tiên về BOT.

“Khi đó, tôi và nhiều chuyên gia đã đoán được hệ lụy xảy ra từ các dự án BOT xảy ra như ngày hôm nay”, luật sư Lập nói.

Theo ông Lập, hiện nay báo chí, các cơ quan chức năng đang quan tâm đến một số dự án BOT. Tuy nhiên, dự án BT cũng tồn tại nhiều khuất tất chưa được công bố. “Hiện nay PPP của chúng ta khá đơn giản, phiến diện, thiếu bài bản và không đúng bản chất. Điều này dẫn đến việc người dân phản đối”, ông Lập nói.

Theo vị này, quốc tế coi các dự PPP (có bao gồm BOT) là cơ chế hợp tác trong đó một tổ chức tư nhân chịu trách nhiệm tài trợ, xây dựng và quản lý, vận hành một dự án để đổi lại sự cam kết về dòng thanh toán trực tiếp từ Chính phủ hoặc gián tiếp từ người sử dụng cho toàn bộ đời dự án hoặc một thời gian nhất định được xác định trước.

Trong khi, tại Việt Nam, các dự án PPP lại là hình thức đầu tư được thực hiện trên cơ sở hợp đồng giữa cơ quan nhà nước có thẩm quyền, quản lý, vận hành dự án kết cấu hạ tầng, dịch vụ công.

“Ưu điểm của hình thức PPP/BOT là sẽ có nguồn tài chính bổ sung để phát triển hạ tầng nhưng nhiều vấn đề sẽ được đặt ra như chi phí vốn cao hơn lãi suất trái phiếu Chính phủ. Các dự án tại Việt Nam có vốn chủ sở hữu thấp, vay thương mại từ ngân hàng là chủ yếu, như vậy các dự án này thực chất được xây dựng bằng nguồn vốn tư nhân hay vốn xã hội? Trong các dự án, lợi ích của nhà đầu tư sẽ được đảm bảo, nhưng lợi ích của nhà nước và người dân lại khó được bảo đảm”, luật sư Lập cho hay.

Theo N.Mạnh - Bizlive đăng ngày 09/09/2017

Share Post
MỘT SỐ TIN TỨC KHÁC
  • Mất hàng triệu USD mỗi năm từ thương mại quốc tế 22/01/2018 11:07

    TS. Nguyễn Xuân Minh, trọng tài viên Trung tâm trọng tài Quốc tế Việt Nam (VIAC) cũng chỉ ra rằng, qua hàng loạt các vụ khiếu kiện tại VIAC thời gian qua cho thấy, xu hướng chủ quan của các DN nội địa Việt Nam trong các giao dịch thương mại quốc tế đang ngày càng gia tăng. Nhiều vụ khiếu kiện xuất phát từ nguyên nhân các DN Việt Nam thực hiện ký kết thương mại qua hệ thống thương mại điện tử nhưng không kỹ càng trong khâu lựa chọn đối tác, không kiểm chứng nguồn thông tin về đối tác và không thực hiện các biện pháp đảm bảo thực hiện hợp đồng. 

  • Hướng tới thu hút FDI có chọn lọc 17/01/2018 11:29

    Thu hút vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) là một trong những điểm sáng ấn tượng nhất của Việt Nam trong năm 2017. Điều này cho thấy, Việt Nam ngày càng khẳng định được sức hấp dẫn của một quốc gia năng động, giầu tiềm năng, lợi thế về thị trường, vị trí địa lý, tài nguyên... Chuyên gia kinh tế Trần Đình Thiên cho rằng, để phát huy đúng tầm của một nền kinh tế mở cửa như Việt Nam thì đây là thời điểm chúng ta khẳng định đẳng cấp của mình, khẳng định “chất” chứ không nên chạy theo số lượng. 

  • Tăng năng suất hướng tới phát triển bền vững 15/01/2018 19:39

    Mặc dù tăng trưởng kinh tế của Việt Nam được duy trì liên tục ở mức tương đối cao trong hơn mười năm qua, nhưng tốc độ lại có xu hướng giảm dần. Theo các chuyên gia, tăng năng suất không ổn định, đã khiến tốc độ tăng trưởng kinh tế chỉ giữ được ở mức vừa phải. Điều này cho thấy, tăng năng suất ngày càng có vai trò quan trọng đối với tăng trưởng kinh tế của Việt Nam.

  • Hãy chú ý khi sử dụng phương thức trả hàng điện tử 10/01/2018 08:37

    Vận đơn điện tử và phương thức trả hàng điện tử (ERS - Electronic Release System) ngày càng được sử dụng rộng rãi. Tuy vậy, người vận chuyển theo vận đơn có thể gặp rủi ro “trả hàng (giao hàng) nhầm” nếu không chú ý thích đáng khi sử dụng phương thức này vì rủi ro pháp lý do tòa án có quan điểm khác với cách hiểu thông thường về trả hàng điện tử.

  • Từ cà phê “Xin Chào” đến cà phê khởi nghiệp 04/01/2018 09:43

    Hy vọng một năm mới sẽ không còn hiện tượng cà phê “Xin Chào”, sẽ làm phong phú hơn Cà phê doanh nhân , làm sâu sắc hơn Cà phê khởi nghiệp. Con đường cải cách đã mở và đang chờ sự tăng tốc của Nhà nước, người dân và doanh nghiệp.

  • Tạo sân chơi bình đẳng cho doanh nghiệp 04/01/2018 09:38

    Sau 12 năm ra đời, năm 2017, lần đầu tiên Luật Cạnh tranh đã được Bộ Công Thương sửa đổi với mục tiêu có được hệ thống pháp lý đủ mạnh, tạo môi trường đầu tư công bằng cho tất cả các nhà đầu tư trong và ngoài nước, phù hợp với xu thế hội nhập kinh tế quốc tế.  

  • Năm 2018 tiếp tục cắt bỏ 50% các điều kiện kinh doanh: Khó mấy cũng phải làm 03/01/2018 13:51

    Theo Nghị quyết 01 của Chính phủ năm 2018, cải thiện căn bản, tạo chuyển biến mạnh mẽ các chỉ tiêu về môi trường kinh doanh, cắt giảm, đơn giản hóa 50% các điều kiện kinh doanh hiện hành. Trong khi đó, đại diện một số doanh nghiệp cũng cho rằng, tuy đã cắt giảm nhiều các thủ tục hành chính nhưng trên thực tế vẫn chỉ là hình thức, như việc triển khai thanh toán hoá đơn qua mạng nhưng đến nay nhiều DN vẫn chưa triển khai.

  • Luật sư. TS. Phan Trung Hoài: Tâm thế của một người hành nghề Luật… 02/01/2018 09:04

    Luật sư. TS. Phan Trung Hoài – Phó Chủ tịch Liên đoàn Luật sư Việt Nam, Trọng tài viên Trung tâm Trọng tài Quốc tế Việt Nam (VIAC) được biết đến không chỉ là Luật sư nổi tiếng, mà ông còn được biết đến là tác giả của nhiều cuốn sách, bút ký, bài báo lắng đọng trong lòng nhiều bạn đọc về hành trình tiếp cận công lý, bảo vệ cho những người yếu thế.

    Đăng ký nhận tin thư từ VIAC