Góc nhìn trọng tài viên

“Tư lệnh ngành” cần được trao quyền lực thực sự

06/03/2018 16:28

Theo luật sư Nguyễn Tiến Lập, trọng tài viên Trung tâm Trọng tài Quốc tế Việt Nam (VIAC), Bộ Xây dựng đã thực sự chuyển hướng đi vào các hoạt động quản trị công ở tầm vĩ mô. Tuy nhiên, để Bộ Xây dựng phát huy được vai trò “tư lệnh ngành” thì điều người dân mong đợi là “tư lệnh” ấy phải được trao quyền lực một cách thực sự.

Ông đánh giá thế nào về sự chuyển biến gần đây của Bộ Xây dựng theo hướng chú trọng công tác quản lý nhà nước ngành Xây dựng tại các Bộ, ngành và địa phương?

- Đánh giá từ góc nhìn bên ngoài, với tư cách một chuyên gia về pháp luật, tôi ấn tượng nhất là trong các Bộ chức năng, số cán bộ trong biên chế của Bộ Xây dựng ít nhất, chỉ hơn 300 người. Đây là điều không nhiều người biết. Trong khi nhiều Bộ khác, thực chất về chức năng chỉ là cơ quan lập chính sách mà có tới cả nghìn biên chế. Điều này nói lên rằng, Bộ Xây dựng đã thực sự đi vào các hoạt động quản trị công ở tầm vĩ mô, mà theo tôi tập trung vào lập chính sách, quy hoạch, giám sát và bảo đảm thực thi pháp luật xây dựng nói chung và quy hoạch và tiêu chuẩn an toàn trong xây dựng nói riêng.

Theo tôi, nếu Bộ trưởng Bộ Xây dựng đặt trọng tâm vào tăng cường hiệu quả quản lý nhà nước về xây dựng ở địa phương và các Bộ, ngành khác là đúng hướng. Bởi phần lớn sự lộn xộn trong xây dựng đã và đang xảy ra trong các địa bàn và khu vực này. Và đó cũng là các điểm nóng, tiềm ẩn nhiều cản trở và khó khăn trong bối cảnh các ngành và địa phương hầu như chỉ quan tâm đến lợi ích cục bộ và ngắn hạn, hơn là tổng thể và lâu dài.

Chẳng hạn, nếu nhìn vào các TP lớn nhất của cả nước như TP Hà Nội và TP.HCM, nơi xảy ra tắc đường và ô nhiễm cao nhất, thì nguyên nhân cơ bản lại không đến từ giao thông mà từ quy hoạch xây dựng đô thị, thế nhưng Bộ Xây dựng có muốn can thiệp cũng dường như bất lực.

Trong khi đó, Đà Nẵng là một TP đáng sống bởi quy hoạch tốt hơn, thì phần lớn cũng nhờ vào sự tích cực của chính quyền địa phương. Vậy để Bộ Xây dựng phát huy được vai trò "tư lệnh ngành" để tạo ra chuyển biến, thì điều tôi và người dân mong đợi là "tư lệnh" ấy bên cạnh thiện chí tự có thì phải được trao quyền lực một cách thực sự.

Quyền lực thực sự ở đây là gì, thưa ông?

- Đặc thù quản trị công ở nước ta là các Bộ, ngành ít quyền lực thực tế hơn Chính phủ. Thế nên, trong những năm qua, mọi người đều thấy hiện tượng phổ biến là mọi việc to nhỏ hay “nhạy cảm” đều được chuyển lên Thủ tướng xử lý cả.

Tôi cho rằng, đó không chỉ là sự tập trung quyền lực một cách chủ ý mà còn là cơ chế đùn đẩy hay từ chối trách nhiệm, lâu dần trở thành căn bệnh mang tính hệ thống ở chỗ. Thay vì cùng phối hợp quản lý thì các cơ quan và cấp quản lý có khi mượn quyền lực của Thủ tướng để vô hiệu hóa chức năng và thẩm quyền của nhau.

Cho nên, nếu Bộ Xây dựng hay bất cứ một Bộ nào muốn thực sự tăng cường vai trò quản lý nhà nước của mình thì trước hết phải hỗ trợ và hợp tác, thay vì gây khó cho Thủ tướng hay Chính phủ trong khía cạnh này. Ý tôi muốn nói rằng, để được trao quyền thay mặt Chính phủ quản lý ngành thực sự, Bộ Xây dựng phải dám chịu trách nhiệm trước Chính phủ và đòi hỏi các Bộ ngành và địa phương cũng làm theo.

Ngoài ra, trong bối cảnh của nước nhà, khi mà mọi đánh giá đều dựa trên thành tích nổi, thì theo tôi, Bộ Xây dựng cũng có thể sử dụng một công cụ phụ trợ khá hiệu quả mà Bộ Nội vụ từng làm trong thúc đẩy cải cách hành chính, đó là ban hành bộ chỉ số về tuân thủ quy hoạch và pháp luật xây dựng để có đánh giá định kỳ theo cách so sánh giữa các địa phương. Đặc biệt, trong giai đoạn trước mắt, nên tập trung quản lý lập lại trật tự quy hoạch và xây dựng ở các đô thị vốn có tính phức tạp và độ nhạy cảm cao.

Tuy nhiên, không ít ý kiến băn khoăn về cách hành xử của không ít địa phương, cơ quan, doanh nghiệp còn mang tính né tránh, có thể không hợp tác, cố thủ?

- Thực tế này không mới và khá phổ biến, bởi chính quyền địa phương luôn luôn là một cấp quyền lực độc lập tương đối được xác lập bởi Hiến pháp và Luật Tổ chức chính quyền địa phương. Về tâm lý, địa phương nào cũng muốn giành các lợi ích và đặc quyền cho riêng mình, tuy nhiên tất cả các địa phương đều có một nguyện vọng chung, đó là không muốn tụt hậu hay thua kém các địa phương khác. Vì vậy, quản trị vĩ mô ở tầm quốc gia trước hết nên định hướng khích lệ và xúc tiến hơn là cưỡng chế, ép buộc.

Tôi cho rằng, Bộ Xây dựng cần cung cấp sự hỗ trợ kỹ thuật cho các địa phương trong lĩnh vực quy hoạch và quản lý xây dựng để nâng cấp nhận thức và kỹ năng của cán bộ địa phương lên tầm quốc gia, thậm chí khu vực và quốc tế. Tiếp đó, công khai hóa hiện trạng và hiệu quả quản lý của các địa phương, bao gồm cả sự đánh giá có tính phê phán tại các diễn đàn quốc gia mà quan trọng nhất là tại Quốc hội.

Bên cạnh đó, trong xu hướng Đảng lãnh đạo trực tiếp, tập trung và toàn diện như hiện nay thì việc sử dụng các công cụ lãnh đạo chính trị của Đảng cũng là một lợi thế cho việc tăng cường quản lý của các Bộ, ngành ở Trung ương đối với địa phương.

Giữa các cơ quan trong hệ thống chính quyền của Trung ương và địa phương, trên thực tế các công cụ pháp lý ít phát huy hiệu quả. Thay vào đó, cần có các giải pháp tổng thể và tổng hợp với các cách tiếp cận khác nhau cho từng đối tượng và trường hợp cụ thể, bao gồm cả chính trị, hành chính và pháp lý.

Xin trân trọng cảm ơn ông!

Theo Thanh Nga Báo Xây dựng đăng ngày 06/03/2018

Share Post
MỘT SỐ TIN TỨC KHÁC
  • Cảnh báo rủi ro trong giao dịch quốc tế từ vụ lừa đảo của Echopack Inc 21/03/2019 17:30

    Một bài học lớn là vụ lừa đảo của Echopack Inc. với nhiều doanh nghiệp thủy sản Việt Nam. Thực ra trong vụ này, nếu tinh ý, doanh nghiệp sẽ không bị lừa khi từ chối LC không khả thi. Nhà xuất khẩu phải gửi chứng từ đến ngân hàng phát hành, có chữ ký của người đại diện ký hợp đồng phù hợp với chữ ký lưu trong hồ sơ để thanh toán. 

  • Còn nhiều việc phải làm trong cải cách pháp luật về doanh nghiệp 20/03/2019 09:24

    Luật sư Nguyễn Tiến Lập, Trọng tài viên Trung tâm Trọng tài quốc tế Việt Nam (VIAC) bày tỏ, không phủ nhận là có rất nhiều quy định của hai luật nêu trên đã thể hiện các nguyên tắc như: doanh nghiệp được làm tất cả những gì mà luật không cấm hay doanh nghiệp tự kê khai và tự chịu trách nhiệm...., nhưng thực tế thi hành luật lại khác và đơn cử: doanh nghiệp tự kê khai, song không được tự chịu trách nhiệm trước pháp luật mà vẫn phải định kỳ bị kiểm tra.

  • Lưu ý về điều khoản loại trừ trong hợp đồng bảo hiểm 19/03/2019 17:10

    Bất đồng quan điểm giữa bên bảo hiểm và bên được bảo hiểm liên quan đến việc áp dụng hay không áp dụng các điều khoản loại trừ được quy định trong hợp đồng/ điều khoản bảo hiểm trách nhiệm dân sự chủ tàu và hợp đồng/điều khoản bảo hiểm thân tàu là một trong những nguyên nhân thường xảy ra tranh chấp trong tai nạn đâm va. Vụ tranh chấp dưới đây được giải quyết tại một trung tâm trọng tài thương mại cho thấy những lưu ý cần thiết về vấn đề nêu trên.

  • Nghị định “đá” luật, hàng loạt dự án bất động sản có tranh chấp 15/03/2019 11:04

    Theo thống kê của Cục Quản lý nhà và thị trường bất động sản (BĐS), hiện nay, cả nước có 215 dự án BĐS có khiếu nại, tranh chấp, trong đó có 108 dự án xảy ra tranh chấp giữa chủ đầu tư với cư dân, 107 dự án có khiếu nại, tranh chấp về thu hồi đất, bồi thường giải phóng mặt bằng và những nội dung dân sự khác. 

  • Rủi ro trong giao dịch quốc tế khi làm ăn "xuôi chèo, mát mái" 14/03/2019 10:06

    Nhà nhập khẩu ứng vốn ngay sau khi ký hợp đồng và trừ vào từng lô hàng. Nhanh chóng, thuận tiện, hợp đồng ký hàng năm, giao hàng nhiều đợt, ứng trước 70% giá trị, thanh toán nhanh gọn. Mọi giao dịch đều 'xuôi chèo, mát mái', lòng tin nhà xuất khẩu tăng lên.

  • Tác hại khôn lường từ gian lận xuất xứ 13/03/2019 16:00

    Tình trạng hàng hóa được nhập khẩu từ nước ngoài hoặc đặt gia công ở nước ngoài nhưng lại đội lốt hàng Việt, ghi nhãn xuất xứ “Made in Viet Nam” đánh lừa người tiêu dùng… đang ngày càng gia tăng, có chiều hướng tinh vi hơn. Nó không chỉ ảnh hưởng tiêu cực đến DN làm ăn chân chính và nguy hại cho người tiêu dùng mà còn gây ra những tác hại khôn lường trong hoạt động thương mại quốc tế của hàng hóa Việt Nam.

  • Những thách thức pháp lý khi thí điểm thanh toán qua di động 08/03/2019 10:36

    Việc Thủ tướng Chính phủ đồng ý cho thí điểm sử dụng tài khoản viễn thông để thanh toán là cơ hội phát triển kinh tế, vì sự tiện lợi cho hàng chục triệu người trong việc mua bán, du lịch... với một chiếc điện thoại di động sẵn có mà không cần phải mang theo các phương tiện thanh toán như tiền hay thẻ thanh toán, đồng thời cũng là cơ hội lớn cho các nhà mạng.

  • Đổ bộ ồ ạt, xe con Trung Quốc có đủ sức làm "cách mạng về giá" như thời xe máy ở Việt Nam? 08/03/2019 10:28

    Mặc dù các dòng xe Trung Quốc chưa nhận được cảm tình của nhiều người mua xe tại Việt Nam, tuy nhiên với lợi thế giá rẻ, đa tiện nghi và mở rộng hệ thống phân phối, xe Trung Quốc đang buộc các hãng xe tại Việt Nam phải chú ý nhiều về giá trong cuộc chiến giành thị trường về lâu dài.

    Đăng ký nhận tin thư từ VIAC