Góc nhìn trọng tài viên

“Tư lệnh ngành” cần được trao quyền lực thực sự

06/03/2018 16:28

Theo luật sư Nguyễn Tiến Lập, trọng tài viên Trung tâm Trọng tài Quốc tế Việt Nam (VIAC), Bộ Xây dựng đã thực sự chuyển hướng đi vào các hoạt động quản trị công ở tầm vĩ mô. Tuy nhiên, để Bộ Xây dựng phát huy được vai trò “tư lệnh ngành” thì điều người dân mong đợi là “tư lệnh” ấy phải được trao quyền lực một cách thực sự.

Ông đánh giá thế nào về sự chuyển biến gần đây của Bộ Xây dựng theo hướng chú trọng công tác quản lý nhà nước ngành Xây dựng tại các Bộ, ngành và địa phương?

- Đánh giá từ góc nhìn bên ngoài, với tư cách một chuyên gia về pháp luật, tôi ấn tượng nhất là trong các Bộ chức năng, số cán bộ trong biên chế của Bộ Xây dựng ít nhất, chỉ hơn 300 người. Đây là điều không nhiều người biết. Trong khi nhiều Bộ khác, thực chất về chức năng chỉ là cơ quan lập chính sách mà có tới cả nghìn biên chế. Điều này nói lên rằng, Bộ Xây dựng đã thực sự đi vào các hoạt động quản trị công ở tầm vĩ mô, mà theo tôi tập trung vào lập chính sách, quy hoạch, giám sát và bảo đảm thực thi pháp luật xây dựng nói chung và quy hoạch và tiêu chuẩn an toàn trong xây dựng nói riêng.

Theo tôi, nếu Bộ trưởng Bộ Xây dựng đặt trọng tâm vào tăng cường hiệu quả quản lý nhà nước về xây dựng ở địa phương và các Bộ, ngành khác là đúng hướng. Bởi phần lớn sự lộn xộn trong xây dựng đã và đang xảy ra trong các địa bàn và khu vực này. Và đó cũng là các điểm nóng, tiềm ẩn nhiều cản trở và khó khăn trong bối cảnh các ngành và địa phương hầu như chỉ quan tâm đến lợi ích cục bộ và ngắn hạn, hơn là tổng thể và lâu dài.

Chẳng hạn, nếu nhìn vào các TP lớn nhất của cả nước như TP Hà Nội và TP.HCM, nơi xảy ra tắc đường và ô nhiễm cao nhất, thì nguyên nhân cơ bản lại không đến từ giao thông mà từ quy hoạch xây dựng đô thị, thế nhưng Bộ Xây dựng có muốn can thiệp cũng dường như bất lực.

Trong khi đó, Đà Nẵng là một TP đáng sống bởi quy hoạch tốt hơn, thì phần lớn cũng nhờ vào sự tích cực của chính quyền địa phương. Vậy để Bộ Xây dựng phát huy được vai trò "tư lệnh ngành" để tạo ra chuyển biến, thì điều tôi và người dân mong đợi là "tư lệnh" ấy bên cạnh thiện chí tự có thì phải được trao quyền lực một cách thực sự.

Quyền lực thực sự ở đây là gì, thưa ông?

- Đặc thù quản trị công ở nước ta là các Bộ, ngành ít quyền lực thực tế hơn Chính phủ. Thế nên, trong những năm qua, mọi người đều thấy hiện tượng phổ biến là mọi việc to nhỏ hay “nhạy cảm” đều được chuyển lên Thủ tướng xử lý cả.

Tôi cho rằng, đó không chỉ là sự tập trung quyền lực một cách chủ ý mà còn là cơ chế đùn đẩy hay từ chối trách nhiệm, lâu dần trở thành căn bệnh mang tính hệ thống ở chỗ. Thay vì cùng phối hợp quản lý thì các cơ quan và cấp quản lý có khi mượn quyền lực của Thủ tướng để vô hiệu hóa chức năng và thẩm quyền của nhau.

Cho nên, nếu Bộ Xây dựng hay bất cứ một Bộ nào muốn thực sự tăng cường vai trò quản lý nhà nước của mình thì trước hết phải hỗ trợ và hợp tác, thay vì gây khó cho Thủ tướng hay Chính phủ trong khía cạnh này. Ý tôi muốn nói rằng, để được trao quyền thay mặt Chính phủ quản lý ngành thực sự, Bộ Xây dựng phải dám chịu trách nhiệm trước Chính phủ và đòi hỏi các Bộ ngành và địa phương cũng làm theo.

Ngoài ra, trong bối cảnh của nước nhà, khi mà mọi đánh giá đều dựa trên thành tích nổi, thì theo tôi, Bộ Xây dựng cũng có thể sử dụng một công cụ phụ trợ khá hiệu quả mà Bộ Nội vụ từng làm trong thúc đẩy cải cách hành chính, đó là ban hành bộ chỉ số về tuân thủ quy hoạch và pháp luật xây dựng để có đánh giá định kỳ theo cách so sánh giữa các địa phương. Đặc biệt, trong giai đoạn trước mắt, nên tập trung quản lý lập lại trật tự quy hoạch và xây dựng ở các đô thị vốn có tính phức tạp và độ nhạy cảm cao.

Tuy nhiên, không ít ý kiến băn khoăn về cách hành xử của không ít địa phương, cơ quan, doanh nghiệp còn mang tính né tránh, có thể không hợp tác, cố thủ?

- Thực tế này không mới và khá phổ biến, bởi chính quyền địa phương luôn luôn là một cấp quyền lực độc lập tương đối được xác lập bởi Hiến pháp và Luật Tổ chức chính quyền địa phương. Về tâm lý, địa phương nào cũng muốn giành các lợi ích và đặc quyền cho riêng mình, tuy nhiên tất cả các địa phương đều có một nguyện vọng chung, đó là không muốn tụt hậu hay thua kém các địa phương khác. Vì vậy, quản trị vĩ mô ở tầm quốc gia trước hết nên định hướng khích lệ và xúc tiến hơn là cưỡng chế, ép buộc.

Tôi cho rằng, Bộ Xây dựng cần cung cấp sự hỗ trợ kỹ thuật cho các địa phương trong lĩnh vực quy hoạch và quản lý xây dựng để nâng cấp nhận thức và kỹ năng của cán bộ địa phương lên tầm quốc gia, thậm chí khu vực và quốc tế. Tiếp đó, công khai hóa hiện trạng và hiệu quả quản lý của các địa phương, bao gồm cả sự đánh giá có tính phê phán tại các diễn đàn quốc gia mà quan trọng nhất là tại Quốc hội.

Bên cạnh đó, trong xu hướng Đảng lãnh đạo trực tiếp, tập trung và toàn diện như hiện nay thì việc sử dụng các công cụ lãnh đạo chính trị của Đảng cũng là một lợi thế cho việc tăng cường quản lý của các Bộ, ngành ở Trung ương đối với địa phương.

Giữa các cơ quan trong hệ thống chính quyền của Trung ương và địa phương, trên thực tế các công cụ pháp lý ít phát huy hiệu quả. Thay vào đó, cần có các giải pháp tổng thể và tổng hợp với các cách tiếp cận khác nhau cho từng đối tượng và trường hợp cụ thể, bao gồm cả chính trị, hành chính và pháp lý.

Xin trân trọng cảm ơn ông!

Theo Thanh Nga Báo Xây dựng đăng ngày 06/03/2018

Share Post
MỘT SỐ TIN TỨC KHÁC
  • Doanh nghiệp nội gặp khó vì quy định siết chuyển giá 07/12/2018 08:48

    Nhiều doanh nghiệp Việt bày tỏ lo lắng về giới hạn chi phí lãi vay 20% theo quy định tại Nghị định 20, khiến doanh nghiệp đứng trước nguy cơ thua lỗ.

  • Chấn chỉnh vi phạm trên TTCK: Cần giải pháp mạnh hơn 07/12/2018 08:35

    Để chấn chỉnh vi phạm trên thị trường chứng khoán (TTCK), ý kiến từ nhiều phía cho rằng, cần phải thực hiện hiệu quả cả 2 phương thức “phòng” và “chống”.

  • Tạo “sân chơi” bình đẳng cho doanh nghiệp 06/12/2018 08:46

    Sau 12 năm ra đời, năm 2017, lần đầu tiên Luật Cạnh tranh đã được Bộ Công Thương sửa đổi với mục tiêu có được hệ thống pháp lý đủ mạnh, tạo môi trường đầu tư công bằng cho tất cả các nhà đầu tư trong và ngoài nước, phù hợp với xu thế hội nhập kinh tế quốc tế.

  • Một số kinh nghiệm cho doanh nghiệp khi ký kết hợp đồng để tránh rủi ro 06/12/2018 08:36

    Đây là những kinh nghiệm mà ông Trần Hữu Huỳnh, Chủ tịch Trung tâm Trọng tài Quốc tế Việt Nam (VIAC) chia sẻ tới cộng đồng doanh nghiệp khi ký kết hợp đồng nhằm tránh rủi ro trong các trường hợp chi nhánh công ty hoặc người không có quyền đại diện xác lập, hợp đồng không có dấu của công ty...

  • Tiêu chí nào đánh giá doanh nghiệp tuân thủ pháp luật trong xuất nhập khẩu? 05/12/2018 14:52

    Ngày 4/12, tại Hà Nội, Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) phối hợp với Tổng cục Hải quan tổ chức hội thảo lấy ý kiến của doanh nghiệp về “Dự thảo thông tư quy định tiêu chí đánh gia tuân thủ và tổ chức đánh giá tuân thủ pháp luật của doanh nghiệp trong hoạt động xuất, nhập khẩu, quá cảnh hàng hóa.”. 

  • Việt Nam không có các dự án PPP thật sự? 05/12/2018 14:40

    Ông Tony Foster, Luật sư của công ty luật Freshfields Bruckhaus Deringer, Trọng tài viên Trung tâm Trọng tài Quốc tế Việt Nam (VIAC) đánh giá rằng hầu như không có bất kỳ dự án nào tuân theo cơ chế PPP quy định tại Nghị định 15 và Nghị định 63 (Quy chế PPP).

  • Cách mạng số: Doanh nghiệp lựa chọn thái độ con cáo hay con nhím? 30/11/2018 10:44

    Doanh nghiệp lựa chọn thái độ là con cáo hay con nhím trong sự thay đổi dồn dập và rất cơ bản của cuộc cách mạng số là một trong những nội dung thú vị được ông Trần Hữu Huỳnh, Chủ tịch Trung tâm Trọng tài Quốc tế Việt Nam (VIAC) chia sẻ trước câu hỏi doanh nghiệp cần làm gì để tránh rủi ro pháp lý.

  • Chấn chỉnh vi phạm trên thị trường chứng khoán: Cần giải pháp mạnh hơn 30/11/2018 10:34

    (ĐTCK) Ghi nhận Dự thảo Luật Chứng khoán sửa đổi có yếu tố mới trong việc gia tăng các biện pháp xử lý hành vi vi phạm trên thị trường chứng khoán (TTCK), nhưng ý kiến từ các thành viên thị trường, chuyên gia cho rằng, cần tư duy mới về xử lý vi phạm để đảm bảo tính răn đe.

    Đăng ký nhận tin thư từ VIAC