Góc nhìn trọng tài viên

“Tư lệnh ngành” cần được trao quyền lực thực sự

06/03/2018 16:28

Theo luật sư Nguyễn Tiến Lập, trọng tài viên Trung tâm Trọng tài Quốc tế Việt Nam (VIAC), Bộ Xây dựng đã thực sự chuyển hướng đi vào các hoạt động quản trị công ở tầm vĩ mô. Tuy nhiên, để Bộ Xây dựng phát huy được vai trò “tư lệnh ngành” thì điều người dân mong đợi là “tư lệnh” ấy phải được trao quyền lực một cách thực sự.

Ông đánh giá thế nào về sự chuyển biến gần đây của Bộ Xây dựng theo hướng chú trọng công tác quản lý nhà nước ngành Xây dựng tại các Bộ, ngành và địa phương?

- Đánh giá từ góc nhìn bên ngoài, với tư cách một chuyên gia về pháp luật, tôi ấn tượng nhất là trong các Bộ chức năng, số cán bộ trong biên chế của Bộ Xây dựng ít nhất, chỉ hơn 300 người. Đây là điều không nhiều người biết. Trong khi nhiều Bộ khác, thực chất về chức năng chỉ là cơ quan lập chính sách mà có tới cả nghìn biên chế. Điều này nói lên rằng, Bộ Xây dựng đã thực sự đi vào các hoạt động quản trị công ở tầm vĩ mô, mà theo tôi tập trung vào lập chính sách, quy hoạch, giám sát và bảo đảm thực thi pháp luật xây dựng nói chung và quy hoạch và tiêu chuẩn an toàn trong xây dựng nói riêng.

Theo tôi, nếu Bộ trưởng Bộ Xây dựng đặt trọng tâm vào tăng cường hiệu quả quản lý nhà nước về xây dựng ở địa phương và các Bộ, ngành khác là đúng hướng. Bởi phần lớn sự lộn xộn trong xây dựng đã và đang xảy ra trong các địa bàn và khu vực này. Và đó cũng là các điểm nóng, tiềm ẩn nhiều cản trở và khó khăn trong bối cảnh các ngành và địa phương hầu như chỉ quan tâm đến lợi ích cục bộ và ngắn hạn, hơn là tổng thể và lâu dài.

Chẳng hạn, nếu nhìn vào các TP lớn nhất của cả nước như TP Hà Nội và TP.HCM, nơi xảy ra tắc đường và ô nhiễm cao nhất, thì nguyên nhân cơ bản lại không đến từ giao thông mà từ quy hoạch xây dựng đô thị, thế nhưng Bộ Xây dựng có muốn can thiệp cũng dường như bất lực.

Trong khi đó, Đà Nẵng là một TP đáng sống bởi quy hoạch tốt hơn, thì phần lớn cũng nhờ vào sự tích cực của chính quyền địa phương. Vậy để Bộ Xây dựng phát huy được vai trò "tư lệnh ngành" để tạo ra chuyển biến, thì điều tôi và người dân mong đợi là "tư lệnh" ấy bên cạnh thiện chí tự có thì phải được trao quyền lực một cách thực sự.

Quyền lực thực sự ở đây là gì, thưa ông?

- Đặc thù quản trị công ở nước ta là các Bộ, ngành ít quyền lực thực tế hơn Chính phủ. Thế nên, trong những năm qua, mọi người đều thấy hiện tượng phổ biến là mọi việc to nhỏ hay “nhạy cảm” đều được chuyển lên Thủ tướng xử lý cả.

Tôi cho rằng, đó không chỉ là sự tập trung quyền lực một cách chủ ý mà còn là cơ chế đùn đẩy hay từ chối trách nhiệm, lâu dần trở thành căn bệnh mang tính hệ thống ở chỗ. Thay vì cùng phối hợp quản lý thì các cơ quan và cấp quản lý có khi mượn quyền lực của Thủ tướng để vô hiệu hóa chức năng và thẩm quyền của nhau.

Cho nên, nếu Bộ Xây dựng hay bất cứ một Bộ nào muốn thực sự tăng cường vai trò quản lý nhà nước của mình thì trước hết phải hỗ trợ và hợp tác, thay vì gây khó cho Thủ tướng hay Chính phủ trong khía cạnh này. Ý tôi muốn nói rằng, để được trao quyền thay mặt Chính phủ quản lý ngành thực sự, Bộ Xây dựng phải dám chịu trách nhiệm trước Chính phủ và đòi hỏi các Bộ ngành và địa phương cũng làm theo.

Ngoài ra, trong bối cảnh của nước nhà, khi mà mọi đánh giá đều dựa trên thành tích nổi, thì theo tôi, Bộ Xây dựng cũng có thể sử dụng một công cụ phụ trợ khá hiệu quả mà Bộ Nội vụ từng làm trong thúc đẩy cải cách hành chính, đó là ban hành bộ chỉ số về tuân thủ quy hoạch và pháp luật xây dựng để có đánh giá định kỳ theo cách so sánh giữa các địa phương. Đặc biệt, trong giai đoạn trước mắt, nên tập trung quản lý lập lại trật tự quy hoạch và xây dựng ở các đô thị vốn có tính phức tạp và độ nhạy cảm cao.

Tuy nhiên, không ít ý kiến băn khoăn về cách hành xử của không ít địa phương, cơ quan, doanh nghiệp còn mang tính né tránh, có thể không hợp tác, cố thủ?

- Thực tế này không mới và khá phổ biến, bởi chính quyền địa phương luôn luôn là một cấp quyền lực độc lập tương đối được xác lập bởi Hiến pháp và Luật Tổ chức chính quyền địa phương. Về tâm lý, địa phương nào cũng muốn giành các lợi ích và đặc quyền cho riêng mình, tuy nhiên tất cả các địa phương đều có một nguyện vọng chung, đó là không muốn tụt hậu hay thua kém các địa phương khác. Vì vậy, quản trị vĩ mô ở tầm quốc gia trước hết nên định hướng khích lệ và xúc tiến hơn là cưỡng chế, ép buộc.

Tôi cho rằng, Bộ Xây dựng cần cung cấp sự hỗ trợ kỹ thuật cho các địa phương trong lĩnh vực quy hoạch và quản lý xây dựng để nâng cấp nhận thức và kỹ năng của cán bộ địa phương lên tầm quốc gia, thậm chí khu vực và quốc tế. Tiếp đó, công khai hóa hiện trạng và hiệu quả quản lý của các địa phương, bao gồm cả sự đánh giá có tính phê phán tại các diễn đàn quốc gia mà quan trọng nhất là tại Quốc hội.

Bên cạnh đó, trong xu hướng Đảng lãnh đạo trực tiếp, tập trung và toàn diện như hiện nay thì việc sử dụng các công cụ lãnh đạo chính trị của Đảng cũng là một lợi thế cho việc tăng cường quản lý của các Bộ, ngành ở Trung ương đối với địa phương.

Giữa các cơ quan trong hệ thống chính quyền của Trung ương và địa phương, trên thực tế các công cụ pháp lý ít phát huy hiệu quả. Thay vào đó, cần có các giải pháp tổng thể và tổng hợp với các cách tiếp cận khác nhau cho từng đối tượng và trường hợp cụ thể, bao gồm cả chính trị, hành chính và pháp lý.

Xin trân trọng cảm ơn ông!

Theo Thanh Nga Báo Xây dựng đăng ngày 06/03/2018

Share Post
MỘT SỐ TIN TỨC KHÁC
  • Lo ngại luật cho toà án nước ngoài vào xử tranh chấp trong đặc khu 20/06/2018 11:41

    Dự thảo Luật Đặc khu được tiếp tục thảo luận và đưa ra biểu quyết thông qua trong kỳ họp tiếp theo. Điều 7 dự thảo luật này quy định "giải quyết tranh chấp trong hoạt động đầu tư kinh doanh" đang đưa đến nhiều lo ngại về việc trao quyền tài phán cho tòa án nước ngoài.

  • Sẽ mạnh tay với sở hữu chéo 19/06/2018 16:40

    Ngày 1/6/2015, Ngân hàng Nhà nước (NHNN) ban hành Thông tư số 06/2015/TT-NHNN yêu cầu các tổ chức tín dụng phối hợp cổ đông, nhóm cổ đông liên quan sở hữu cổ phần vượt giới hạn quy định tại Điều 55, Luật Các tổ chức tín dụng 2010 phải giải quyết trước 31/12/2015. Vậy nhưng, cho đến nay, tình trạng sở hữu chéo vẫn chưa được giải quyết triệt để.

  • CPTPP: Hết sợ nhưng hãy còn lo 13/06/2018 10:57

    CPTPP là sự tiếp nối của các thành công trước đây của các FTA mà Việt Nam đã ký, cho nên nó không quá mới, mà là sự kế thừa và phát triển của chính sách mở cửa và hội nhập suốt mấy mươi năm qua, đúng như nhận định của ông Trần Quốc Khánh, Thứ trưởng Bộ Công Thương, Trưởng đoàn đàm phán của Chính phủ về thương mại và kinh tế quốc tế. 

  • 05 lời giải cho những bất cập từ các dự án BOT 11/06/2018 09:21

    Theo Bộ Giao thông-Vận tải, nhu cầu vốn đầu tư của ngành giao thông vận tải giai đoạn 2016-2020 cần khoảng hơn 1 triệu tỷ đồng, trong khi ngân sách dự kiến chỉ cân đối khoảng 11%. Do vậy, việc huy động nguồn lực đầu tư phát triển hạ tầng giao thông theo hình thức Hợp đồng xây dựng-kinh doanh-chuyển giao (BOT) là chủ trương đúng đắn nhằm huy động nguồn lực xã hội cho đầu tư phát triển hệ thống kết cấu hạ tầng kinh tế-xã hội, đặc biệt là hệ thống kết cấu hạ tầng giao thông.

  • Doanh nghiệp cần chủ động phòng vệ thương mại trong sân chơi hội nhập 07/06/2018 14:27

    Điển hình một số vụ việc có tác động tiêu cực đến sản xuất của doanh nghiệp trong nước, như: Mỹ điều tra áp dụng biện pháp tự vệ với pin năng lượng mặt trời, thép cán nguội và thép carbon chống mòn, tôm, cá da trơn...; Australia điều tra chống bán phá giá với dây thép; Canada điều tra chống bán phá giá và chống trợ cấp đối với sản phẩm khớp nối bằng đồng của Việt Nam… 

  • Trạm thu giá dịch vụ sử dụng đường bộ vẫn cần duy trì khoảng cách tối thiểu 22/05/2018 11:27

    Mới đây, lãnh đạo Bộ Giao thông - Vận tải (GT - VT) cho biết, Thông tư 49/2016/TT-BGTVT về trạm thu giá dịch vụ sử dụng đường bộ không quy định khoảng cách tối thiểu giữa hai trạm là 70km, vì vậy khi sửa đổi Thông tư 49 cũng không đặt ra vấn đề này. Dù vậy, những lùm xùm tại các trạm thu giá BOT hiện nay đòi hỏi phải sớm làm rõ cơ sở khoa học của khoảng cách 70km - được quy định tại Thông tư 159/2013 của Bộ Tài chính.

  • Đánh thuế tài sản thời điểm này là không hợp lý 22/05/2018 11:24

    Mức đánh thuế đất nông nghiệp hiện nay cũng cao nhưng người dân còn “chịu đựng được” thì không nên sửa đổi còn nếu xem xét thấy thật sự cần thiết thì phải cân nhắc và không nên đánh thuế nhà thành một sắc thuế riêng độc lập. Hiện nay, trung bình mỗi hộ gia đình có một ngôi nhà hoặc nhiều hộ ở chung một nhà. Nếu đánh thuế vào nhà như vậy thật sự không công bằng, làm cho người dân cảm thấy bức xúc. 

  • Lớp bồi dưỡng về kiến thức Hội nhập Kinh tế Quốc tế năm 2018 22/05/2018 08:31

    Chiều ngày 17/05/2018, Viện Phát triển nguồn lực - Trường Đại học Trà Vinh phối hợp với Trung tâm Tư vấn Dịch vụ Đầu tư và Thương mại – Trường Cao đẳng Kinh tế đối ngoại TP. Hồ Chí Minh tổ chức lớp bồi dưỡng về kiến thức Hội nhập Kinh tế Quốc tế năm 2018 cho cán bộ đoàn viên, hội viên; cán bộ, công chức, viên chức đang công tác tại các Sở ban ngành tỉnh Trà Vinh; giảng viên, viên chức của Trường Cao đẳng nghề Trà Vinh, Trường Cao đẳng Y tế Trà Vinh và Trường Đại học Trà Vinh.

    Đăng ký nhận tin thư từ VIAC