Góc nhìn trọng tài viên

BOT Bất cập làm méo mó chủ trương tốt

13/09/2017 11:20

Phí đường cao, DN vận tải đổ vào vé xe khách, đổ vào cước vận tải, cước vận tính được tính vào giá hàng hóa, như vậy tác động của BOT là toàn xã hội vì làm giá cả hàng hóa tăng lên.

Người nghèo bị ảnh hưởng nhiều nhất

“BOT đang có nhiều điều không ổn, và nếu không xử lý sớm thì bất ổn sẽ xảy ra”, theo TS Nguyễn Sỹ Dũng, nguyên Phó chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội. TS Lê Đăng Doanh nguyên Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam cũng nói rằng: “BOT - ý tưởng xây dựng thì tích cực nhưng khi thực hiện thì lại đem lại tác động hết sức tiêu cực, thậm chí tai hại”.

Đây là những ý kiến phát biểu tại buổi Tọa đàm "Dự án BOT - Chính sách và giải pháp" do Trung tâm Trọng tài Quốc tế Việt Nam (VIAC) phối hợp với Viện nghiên cứu chính sách, pháp luật và phát triển (Viện PLD) tổ chức sáng 8/9/2017. BOT đã trở thành vấn đề nóng và bức xúc, đã có nhiều cách phản ứng khác nhau ở nhiều trạm BOT, nơi thì biểu tình phản đối, nơi thì trả phí bằng tiền lẻ…

“Hệ lụy BOT đang dấy lên quan tâm và lo ngại về sự phát triển kinh tế gây tác động tới xã hội và đời sống người dân”, Luật sư Hoàng Ngọc Giao – Trọng tài viên Trung tâm Trọng tài quốc tế Việt Nam (VIAC) phát biểu.

Không thể phủ nhận BOT đã mang lại một bộ mặt mới cho giao thông đường bộ; từ khi có nhiều hơn những con đường BOT, lưu thông nhanh hơn. Tuy nhiên ở nhiều nơi BOT đang được triển khai không đúng với bản chất, không phải là làm thêm con đường mới mà chỉ là nâng cấp con đường đã có, chỉ có một con đường duy nhất không cho người dân lựa chọn.

Thậm chí, có những nơi đường BOT một nơi, đặt trạm thu phí ở trên quãng đường khác nên người dân không đi đường BOT vẫn phải trả phí BOT. Đã vậy, phí lại cao. “Thu phí BOT như kiểu trấn lột, người ta không đi trên đường BOT thì không thể thu phí. Đường tránh một chỗ, đặt trạm thu phí chỗ khác là không thể được. Dù chỉ trả một đồng thôi mà bất công người dân cũng không chịu", ông Nguyễn Sỹ Dũng bức xúc.  

Ông Bùi Danh Liên, Phó Chủ tịch thường trực Hiệp hội vận tải Hà Nội cho biết, một xe chạy tuyến tính từ bến xe Nước Ngầm về Nam Định là 70 km mà mỗi tháng mất 18 triệu đồng tiền phí qua 2 trạm soát vé. Phí đường cao, DN vận tải đổ vào vé xe khách, đổ vào cước vận tải, cước vận tính được tính vào giá hàng hóa, như vậy tác động của BOT là toàn xã hội vì làm giá cả hàng hóa tăng lên.

Khi giá cả tăng, tính theo sức mua tương đương, người nghèo bị ảnh hưởng nhiều hơn người giàu, như vậy phí BOT cao, người dân nghèo bị trả giá nghiều nhất.  

BOT: Kiểu gì cũng có lãi

Phân tích sâu về hình thức BOT (xây dựng - kinh doanh - chuyển giao), Luật sư Nguyễn Tiến Lập -Trọng tài viên của VIAC khẳng định, đây là một giải pháp phù hợp khi quốc gia đối mặt với nợ công cao, quản trị công yếu kém, kết cấu hạ tầng lạc hậu và Chính phủ đối mặt với trách nhiệm duy trì tăng trưởng kinh tế và trách nhiệm giải trình. BOT là một giải pháp chính sách để thêm nguồn tài chính, tranh thủ công nghệ quản lý của tư nhân nhằm phát triển nhanh kết cấu hạ tầng có chất lượng, giảm áp lực về trách nhiệm giải trình trực tiếp.  

Như vậy, để được làm dự án BOT, mấu chốt là có tiền, có kinh nghiệm, có công nghệ. Nhưng ở Việt Nam “có thể không có gì cũng có thể làm BOT, cách thức hiện nay làm cho đầu tư BOT “kiểu gì cũng lãi”, siêu lợi nhuận…  vì thế “nhà đầu tư chỉ lo “đặt gạch” làm sao vào được dự án là xong”, theo Luật sư Trương Thanh Đức, Chủ tịch HĐTV Công ty Luật Basico cho biết và theo ông: “BOT đang bóp chết nền kinh tế và doanh nghiệp, dồn gánh nặng chi phí lên người dân”.

Đã vậy luật pháp thoáng đến mức Bộ GTVT, tỉnh có thể ủy quyền cho UBND các quận, huyện ký hợp đồng BOT với chủ đầu có tổng mức đầu tư hàng trăm tỷ đồng. 

Nhu cầu vốn cho phát triển hạ tầng giai đoạn 2016-2020 là 480 tỷ USD, trong đó nhu cầu vốn cho hạ tầng đường bộ là 11 tỷ USD. Chính phủ chủ trương ưu tiên đẩy mạnh hình thức hợp tác công – ty trong lĩnh vực hạ tầng nhằm huy động được 40 tỷ USD. Hiện có khoảng 100 dự án đường bộ đang triển khai thuộc quản lý của Bộ GTVT, trong đó có  62 dự án BOT đường bộ với số vốn khoảng 8,5 tỷ USD.

Gần đây các dự án BOT hạ tầng đường bộ được đẩy mạnh vì mục tiêu cải thiện công nghệ quản lý và hạ tầng chất lượng cao nhưng “không hoàn toàn đạt được” mà lại còn tăng nguy cơ tham nhũng, theo luật sư Lập.

“Đầu tư BOT là tốt, DN và người dân sướng vì có đường cao tốc để đi, nhưng những bất cập hiện nay đang làm méo mó chủ trương tốt”, ông Liên nói.  

Theo Quang Linh Thời báo Ngân hàng đăng ngày 09/09/2017

Share Post
MỘT SỐ TIN TỨC KHÁC
  • Vì sao hàng loạt dự án đầu tư công dễ dàng “đội vốn” sai quy định? 12/07/2018 18:28

    Lý giải về nguyên nhân đội vốn ở các dự án đầu tư công, nhiều chuyên gia pháp lý đều cho rằng lỗi không hoàn toàn do cơ chế và những “lỗ hổng” của hệ thống chính sách pháp luật. Vậy thì còn những nguyên nhân nào khác? Bài viết sau đây sẽ trả lời câu hỏi này (bài viết thể hiện quan điểm góc nhìn của các Luật sư và chuyên gia).

  • Truy thu gần 2.300 tỷ từ giao dịch liên kết "nhập nhằng" 12/07/2018 18:23

    “Chúng tôi đề nghị Bộ KH&ĐT nghiên cứu, báo cáo Chính phủ cơ chế kiểm soát để hạn chế DN FDI lỗ luỹ kế, lỗ mất vốn nhưng vẫn tiếp tục đầu tư mở rộng để hưởng ưu đãi thuế. Ngoài ra, Bộ KH&ĐT cần hoàn thiện hệ thống cơ sở dữ liệu, thông tin đồng bộ về DN FDI để phục vụ việc tổng hợp, đánh giá, giám sát hiệu quả, kịp thời”, đại diện Bộ Tài chính đề nghị.

  • Lạm phát 2018 trong tầm kiểm soát 11/07/2018 10:49

    Nhiều chuyên gia cảnh báo cần phải hết sức lưu ý và theo dõi diễn biến của CPI để có thể kiểm soát lạm phát như mục tiêu đề ra. Xung quanh vấn đề này, ĐTTC có cuộc trao đổi với TS. TRẦN DU LỊCH (ảnh), thành viên Tổ tư vấn kinh tế của Thủ tướng Chính phủ, Phó Chủ tịch Trung tâm Trọng tài Quốc tế Việt Nam (VIAC).

  • Đề xuất về "người nước ngoài góp ít vốn" Chuyên gia nói gì? 10/07/2018 18:42

    Nếu muốn quy định mức vốn tối thiểu của NNN đầu tư vào Việt Nam, chúng ta cần phải cân nhắc nhiều mặt. Nên nhớ rằng Việt Nam đã hội nhập rất sâu rộng với hàng loạt các FTA và dĩ nhiên là có rất nhiều cam kết quốc tế. Cần phải xem xét việc quy định như vậy có phân biệt đối xử giữa đầu tư trong nước và nước ngoài hay không, có đảm bảo nguyên tắc bình đẳng trong đầu tư hay không. 

  • Chuyện rất kì quặc nhưng cứ diễn ra phổ biến 09/07/2018 20:55

    "Hàng đổi hàng bao giờ cũng lệch lạc về giá trị vì không thông qua đồng tiền và do mỗi bên đều có thước đo về giá trị khác nhau. Đây là điều rất lệch lạc", ông Đặng Hùng Võ, nguyên Thứ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường, Trọng tài viên VIAC khái quát.

  • Thực thi các bản án bảo đảm tính nghiêm minh của pháp luật 06/07/2018 11:14

    Trao đổi tại hội thảo chuyên đề vừa qua tại Hà Nội, Luật sư Tưởng Duy Lượng, nguyên Phó Chánh án TAND tối cao, Trọng tài viên trung tâm trọng tài quốc tế Việt Nam (VIAC) cho biết: Trong một thế giới phẳng, thông tin nhanh nhạy, đa chiều, việc thi hành phán quyết chậm trễ, kéo dài không hiệu quả sẽ khiến các nhà đầu tư nước ngoài e ngại làm ăn với Việt Nam. 

  • Vẫn “vấn vương” tư duy bao cấp? 04/07/2018 11:04

    Nhà nước can thiệp vào thị trường đến đâu để vừa thúc đẩy thị trường cạnh tranh vừa bảo đảm cạnh tranh hiệu quả, tức là phải tạo ra môi trường cạnh tranh bình đẳng, an toàn hơn, luôn là bài toán khó cho các cơ quan quản lý và đương nhiên, không thể làm hài lòng tất cả. Bởi mỗi giai đoạn lại xuất hiện những khó khăn, những nhân tố mới mà không phải lúc nào chúng ta cũng kịp xử lý.

  • Phạm vi thu hồi đất rộng có thể gây nên khiếu kiện và tham nhũng? 02/07/2018 16:26

    Gửi tham luận tới Hội thảo Pháp luật và thực tiễn về tiếp cận đất đai của doanh nghiệp tại Việt Nam do Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam tổ chức, ông Hùng cho rằng còn nhiều bất cập trong Luật đất đai hiện tại, điều này có thể tạo điều kiện cho tình trạng tham nhũng, và khiếu kiện.

    Đăng ký nhận tin thư từ VIAC