Góc nhìn trọng tài viên

CPTPP: Hết sợ nhưng hãy còn lo

13/06/2018 10:57

Hiệp định CPTPP không có Mỹ vẫn là một FTA thế hệ mới với các chuẩn mực cao nhất của thương mại quốc tế cho đến thời điểm này.

Thứ nhất, CPTPP là sự tiếp nối của các thành công trước đây của các FTA mà Việt Nam đã ký, cho nên nó không quá mới, mà là sự kế thừa và phát triển của chính sách mở cửa và hội nhập suốt mấy mươi năm qua, đúng như nhận định của ông Trần Quốc Khánh, Thứ trưởng Bộ Công Thương, Trưởng đoàn đàm phán của Chính phủ về thương mại và kinh tế quốc tế. Khi đã là “cựu binh” trong các cuộc chơi các FTA thì điều cần nhất là phải biết mình là ai, bạn là ai để khai thác tối đa các cơ hội theo nguyên tắc win-win cùng thắng.

Luật sư Trần Hữu Huỳnh, Chủ tịch Trung tâm Trọng tài Quốc tế Việt Nam.

Luật sư Trần Hữu Huỳnh, Chủ tịch Trung tâm Trọng tài Quốc tế Việt Nam.

Thứ hai, CPTPP giữ nguyên phần lớn các cam kết trong TPP trừ khoảng vài chục nghĩa vụ hoãn thực hiện. Với TPP có Mỹ, khu vực tự do thương mại chiếm 40% GDP toàn cầu sẽ giảm xuống chỉ còn 13% trong CPTPP nhưng với Việt Nam, ký CPTPP sẽ mở ra một số thị trường mới hấp dẫn là Canada, Mexico và Peru. Với 7 thị trường còn lại khác, các cam kết mở cửa với thuế suất ưu đãi hơn so với các FTA đã ký ví dụ như Nhật Bản, New Zealand, Australia, Singapore,... Các cam kết thuế quan trong Hiệp định này là rất lớn, cụ thể, các nước cam kết xóa bỏ thuế nhập khẩu ngay khi Hiệp định có hiệu lực khoảng từ 75-95% dòng thuế và xóa bỏ hoàn toàn từ 97-100% dòng thuế trong vòng 5-10 năm tiếp. Đây là các lợi thế mà các nước cạnh tranh xuất khẩu với Việt Nam sẽ không có được với các thị trường mới này.

Thứ ba, nhiều ngành hàng xuất khẩu của Việt Nam sẽ được lợi ngay khi CPTPP có hiệu lực hoặc 3-5 năm sau đó như nông sản, thủy sản, một số hàng dệt may, giày dép, đồ gỗ, hàng điện, điện tử, cao su. Ví dụ với Canada, dệt may sẽ xóa bỏ 100% thuế suất vào năm thứ 4, giày dép đa số sẽ được xóa bỏ ngay khi Hiệp định có hiệu lực. Với Nhật Bản, 98,8% số dòng thuế dệt may, tương đương 97,2% kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam vào nước này sẽ xóa bỏ ngay khi Hiệp định có hiệu lực. Mặt hàng thủy sản và cá, tôm đông lạnh, tôm chế biến, nghêu, vẹm, cá tra sẽ được Nhật Bản, Canada và một số thành viên khác sẽ xóa bỏ ngay. Các thành viên của nhiều hiệp hội ngành hàng như Hiệp hội chế biến và xuất khẩu thủy sản Viêt Nam  (VASEP) đã sẵn sàng cho việc khai thác ngay lợi thế này khi Hiệp định có hiệu lực ông Nguyễn Hoài Nam Phó Tổng thư ký VASEP cho biết như vậy.

Thứ tư, đổi lại, Việt Nam cũng phải cam kết xóa bỏ gần 100% số dòng thuế với gần 66% có thuế suất bằng 0% sau khi Hiệp định có hiệu lực, 86,5% sau năm thứ tư, 97,8% vào năm thứ 11. Tuy nhiên, đối với một số sản phẩm nông nghiệp và chăn nuôi, lộ trình xóa bỏ thuế sẽ “dễ thở” hơn, ví dụ thịt gà xóa bỏ thuế vào năm thứ 11, thịt lợn tươi vào năm thứ 10 và thịt lợn đông lạnh vào năm thứ 8. Đây cũng là lý do khiến vị đại diện của Hiệp hội chăn nuôi Việt Nam cho rằng với  CPTPP, tuy đã hết sợ  nhưng dù sao thì vẫn hãy còn lo .

Thứ năm, các cam kết dịch vụ và đầu tư cơ bản vẫn giữ nguyên như trong TPP. Những cam kết đó tạo thuận lợi cao nhất cho các nhà đầu tư trong khối so với các cam kết trong gần 70 Hiệp định bảo hộ đầu tư song phương trước đó hoặc các FTA gần đây mà Việt Nam đã ký. Thậm chí, không chỉ so với Việt Nam mà so với thế giới đây cũng là những chuẩn mực tiên tiến về đầu tư như nhận xét của bà Nguyễn Thị Thu Trang, Giám đốc Trung tâm WTO và hội nhập của VCCI. Mặt khác, đây cũng là thách thức lớn đối với Việt Nam không chỉ trong lĩnh vực xây dựng các qui định pháp luật mà quan trọng hơn là ở hiệu quả tổ chức thi hành pháp luật, trong việc chọn lọc vốn đầu tư, đối xử bình đẳng theo hướng không để các nhà đầu tư nội chịu thiệt thòi. Cạnh tranh trong các lĩnh vực dịch vụ sẽ cao , Việt Nam phải mở cửa rộng kể cả trong lĩnh vực phân phối, viễn thông, logistic…

Thứ sáu, có CPTPP không có nghĩa là các nước thành viên trong Hiệp định sẽ giảm áp dụng các biện pháp phòng vệ thương mại hoặc các biện pháp rào cản kỹ thuật (TBT). Đây là các công cụ mà theo qui định của WTO, các thành viên WTO có quyền áp dụng khi có vi phạm. Điều này cũng sẽ được áp dụng tương tự như trong CPTPP. Do đó, một mặt, các doanh nghiệp của Việt Nam cần chú ý khi xuất khẩu hàng hóa, dịch vụ sang các nước thành viên, cần theo dõi các động thái của các đối thủ, của các chính phủ tại các thị trường này để có kế hoạch chuẩn bị cho các kịch bản bị áp thuế hoặc rào cản kỹ thuật. Mặt khác, các doanh nghiệp, hiệp hội cũng như các cơ quan quản lý thương mại trong nước cần có các biện pháp kiểm soát hiệu quả, kịp thời và phù hợp để bảo vệ thị trường nội địa bao gồm các vbieejn pháp phòng vệ thương mại và các biện pháp TBT.

Thứ bảy, bài học từ các FTA trước đây đối với doanh nghiệp Việt không bao giờ là cũ. Chúng ta đã chưa khai thác hết các lợi thế xuất khẩu của FTA đã ký trong khi đó, trên sân nhà đã để một số hàng hóa, dịch vụ của nước ngoài lấn lướt chưa có điểm dừng. Trừ một số mặt hàng vốn là thế mạnh xuất khẩu  truyền thống từ nhiều năm nay như thủy sản, dệt may, giày dép, điện tử đang khai thác được lợi thế hội nhập, mặc dù tới đây sẽ phải gặp những thách thức rất lớn về nhân lực thời kỳ 4.0, phần lớn các ngành hàng khác đang yếu thế, các hiệp hội ngành hàng và các doanh nghiệp chưa thực sự phối hợp với các cơ quan chức năng để khai thác các lợi thế mở cửa thị trường hoặc ráo riết chuẩn bị đối phó cạnh tranh trên thị trường nội địa, trên cả ba mặt trận thương mại hàng hóa, dịch vụ và đầu tư.

Share Post
MỘT SỐ TIN TỨC KHÁC
  • Thêm kênh “bắt bệnh” môi trường kinh doanh 15/10/2018 11:31

    Chỉ số phát triển doanh nghiệp (DN) chính là bức tranh thu nhỏ phản chiếu môi trường kinh doanh tại mỗi địa phương. Vậy làm thế nào cải thiện môi trường kinh doanh thông qua việc thay đổi từ thước đo chỉ số phát triển DN?

  • Cần nghiên cứu đúng mức chính sách khai thác FTA 08/10/2018 10:09

    Trao đổi với phóng viên Báo Hải quan, ông Trần Hữu Huỳnh, Chủ tịch Trung tâm Trọng tài Quốc tế Việt Nam (VIAC) cho rằng, để khai thác tốt hơn những lợi thế từ các Hiệp định Thương mại tự do (FTA), cần có sự tổng kết, đánh giá việc thực hiện một cách kịp thời để gỡ các nút thắt. Bên cạnh đó, trong bối xung đột thương mại, xu thế bảo hộ tăng cao, chính sách khai thác FTA nhằm tối ưu hóa lợi thế, giảm thiểu rủi ro cần được quan tâm đúng mức.

  • IPO “hàng khủng” thất bại, vì đâu nên nỗi? 25/09/2018 18:13

    Tại Vinalines, gánh nặng nợ và hoạt động kinh doanh cốt lõi không tốt nên khó thu hút nhà đầu tư. IPO thời gian gần đây kém hấp dẫn còn bởi quy định hạn chế tín dụng chảy sang thị trường chứng khoán trong Thông tư 36/2014/TT-NHNN kéo dài quá lâu. Về cơ bản, doanh nghiệp có quy mô lớn, nhưng kém hấp dẫn, là lý do chính khiến đợt IPO thất bại. Nhà đầu tư thấy nội tại doanh nghiệp không ổn nên e ngại đầu tư.

  • Cơ sở pháp lý nào để thu hồi tài sản nhà nước đã bán? 25/09/2018 18:11

    Từ hoạt động thanh, kiểm tra một số dự án hạ tầng và bất động sản vừa qua tại các địa phương, cơ quan chức năng của Đảng, Nhà nước đã phát hiện và kết luận về các sai phạm. Theo đó, hoặc do vi phạm về thiếu căn cứ pháp lý, trái thẩm quyền, không đúng quy trình, thủ tục, hoặc do có tham nhũng, tiêu cực mà nhiều cán bộ lãnh đạo, là người tham gia quyết định dự án đã bị xử lý ở các mức độ khác nhau.

  • Thức ăn nhanh lỗ bất thường: Khó xác định chuyển giá 25/09/2018 18:09

    Dù báo lỗ liên tục nhưng đến nay, các "đại gia" thức ăn nhanh nước ngoài vẫn bám trụ thị trường Việt Nam và cạnh tranh quyết liệt để giành thị phần. Ông Lê Duy Minh, Phó Cục trưởng Cục Thuế TP HCM, khẳng định hầu hết các doanh nghiệp (DN) báo lỗ đều là DN lớn của nước ngoài, đầu tư hệ thống rất lớn ở Việt Nam. Chi phí đầu tư rất lớn gây thua lỗ nặng ở giai đoạn đầu. "Chúng tôi sẽ rà soát thật cụ thể các trường hợp nghi vấn" - ông Minh nói.

  • Thép Việt bị kiện tới tấp 12/09/2018 11:02

    Theo các chuyên gia, cũng giống như rất nhiều vụ việc kiện bán phá giá trước đây, ngành thép Việt vẫn loay hoay quanh các "bài học" cũ để tự vệ. Luật sư Trần Hữu Huỳnh nhắc lại bài học quen thuộc: "Lý thuyết từ trước đến nay là không nên để tất cả trứng vào giỏ, phải đa dạng thị trường hơn nữa. Ngoài ra, DN sản xuất cùng với các nhà tư vấn, tham tán cần có sự liên kết, hợp tác thông tin để hiểu rõ hơn tính chất thị trường trước khi quyết định lựa chọn nơi xuất khẩu".

  • Từ Uber-Grab... đến chính sách cho mô hình kinh tế chia sẻ 12/09/2018 11:00

    Đáng nói, nếu quy định các công ty cung cấp dịch vụ ứng dụng kết nối như Grab hay Uber là đơn vị kinh doanh vận tải sẽ đi ngược lại với xu thế của thế giới. Trong nền kinh tế 4.0, các doanh nghiệp có xu hướng chuyên môn hóa, tập trung đầu tư vào một hoặc một số công đoạn trong chuỗi giá trị, nhằm tìm cách tối đa hóa hiệu quả kinh doanh.

  • Ngành thuế đòi cung cấp thông tin tài khoản ngân hàng: Tiếp tục bị phản ứng 12/09/2018 10:58

    Dưới góc độ quản lý thuế, nếu loại bỏ yếu tố lạm quyền trong thi hành công vụ, dẫn đến xâm hại lợi ích chính đáng của doanh nghiệp, tôi cho rằng sự phối hợp giữa cơ quan thuế với các cơ quan hữu quan nói chung và với NH thương mại nói riêng là cần thiết để góp phần bảo đảm thực thi quy định thuế, hạn chế gian lận thuế, trốn thuế

    Đăng ký nhận tin thư từ VIAC