Góc nhìn trọng tài viên

Đã đến lúc dừng BT!

04/06/2019 10:53

Bộ Kế hoạch và Đầu tư vừa công bố Dự thảo Luật Đầu tư theo phương thức đối tác công tư (PPP). Trong đó, đối với hình thức BT, câu trả lời cho câu hỏi giữ hay bỏ các dự án BT (xây dựng- chuyển giao) vẫn chưa có lời giải đáp. Nhưng từ góc nhìn cá nhân, người viết cho rằng đã đến lúc chấm dứt các dự án BT theo cơ chế “đổi đất lấy hạ tầng”.

p/Dự án BT đường Lê Đức Thọ - Xuân Phương do Công ty CP Tasco thực hiện có vi phạm, khuyết điểm đã được Thanh tra Chính phủ chỉ rõ.

Dự án BT đường Lê Đức Thọ - Xuân Phương do Công ty CP Tasco thực hiện có vi phạm,

khuyết điểm đã được Thanh tra Chính phủ chỉ rõ.

Không còn lý do gì để tiếp tục cơ chế “đổi đất lất hạ tầng” theo hình thức BT !

Dự thảo Luật Đầu tư theo hình thức đối tác công - tư (Luật PPP) lần 1 yêu cầu các dự án PPP phải có quy mô vốn tối thiểu 200 tỷ đồng.

Tại Điểm 2, điều 10, chương II, Nghị định 15 quy định tỷ lệ vốn chủ sở hữu của nhà đầu tư không được thấp hơn 15% tổng vốn đầu tư. Một phần điểm 2 cũng quy định đối với dự án có tổng vốn đầu tư trên 1.500 tỷ đồng, vốn chủ sở hữu của nhà đầu tư không được thấp hơn 10%. Có nghĩa, một dự án cầu đường có tổng vốn đầu trên 1.500 tỷ đồng, doanh nghiệp muốn tham gia chỉ cần đáp ứng vốn chủ sở hữu ở mức trên 150 tỷ đồng.

Nhưng kinh nghiệm quốc tế và Việt Nam cho thấy đây là một con số khá thấp và hầu như bất kỳ doanh nghiệp nhỏ nào hoạt động trong lĩnh vực xây dựng -bất động sản (những doanh nghiệp đều có xu hướng mở rộng quỹ đất bằng BT) trên thị trường chứng khoán đang niêm yết, đều cũng có thể đáp ứng được.

Yêu cầu về năng lực tài chính này trên thực tế sẽ khiến doanh nghiệp không chịu bất cứ áp lực vốn nào. Bởi một khi đã tham gia đấu thầu được dự án, vốn để triển khai dự án thực tế đã có ngân hàng cung cấp. Lợi ích doanh nghiệp đạt được là “ăn” cả 2 đầu khi: Tổng dự toán xây dựng trong đó cơ bản giá thành xây dựng là do doanh nghiệp “xây” lên; thời gian thu phí và quỹ đất đổi lấy hạ tầng cũng do doanh nghiệp đề xuất, theo phê duyệt của “cơ quan có thẩm quyền”.

"Trong trường hợp tiếp tục giữ các dự án BT, Bộ KH&ĐT đưa ra 2 phương án lấy ý kiến: Một là đấu thầu dự án BT; hai là thực hiện kết hợp đồng thời đấu giá đất và đấu thầu công trình BT."

Trong trường hợp tiếp tục giữ các dự án BT, Bộ KH&ĐT đưa ra 2 phương án lấy ý kiến: Một là đấu thầu dự án BT; hai là thực hiện kết hợp đồng thời đấu giá đất và đấu thầu công trình BT.

Trong trường hợp Bộ Kế hoạch và Đầu tư muốn giữ hình thức BT, thì Bộ phải chứng minh được hai phương án này sẽ làm minh bạch hóa các dự án BT, khiến dự án BT không còn là mảnh đất màu mỡ cho tiêu cực và tham nhũng. Nhưng đây lại không phải là một câu chuyên dễ dàng bởi kể cả có đầu thầu đi chăng nữa, thì việc doanh nghiệp “đi đêm” với chính quyền vẫn là điều có thể xảy ra. Vậy có lý do gì để chúng ta tiếp tục hình thức đổi đất lấy hạ tầng?

Cần thành lập “PPP Center”

Do đó, về lâu dài, điều căn bản nhất cần làm và được trông đợi sẽ tạo nên chất lượng mới trong triển khai chính sách này ở Việt Nam là việc thành lập một cơ quan chuyên trách về PPP theo hình mẫu “PPP Center” ở các nước. Đó là không phải là một cơ quan phê duyệt dự án tập trung mà là một tổ chức tư vấn chuyên nghiệp và độc lập về PPP.

Hai là, hãy cho dừng hẳn cơ chế “đổi đất lấy hạ tầng” như là giải pháp huy động vốn đầu tư tư nhân đã lỗi thời vì cũ và có quá nhiều hệ luỵ. Thay vào đó cần xây dựng và phát triển một thị trường tài chính chuyên biệt với các giải pháp chuyên nghiệp cho các dự án BT. Có rất nhiều bài học dường như kinh điển của thế giới cho lĩnh vực này mà Việt Nam cần và có thể học hỏi. Chỉ khi đó, chúng ta mới có được các nhà đầu tư tư nhân thật sự, bao gồm cả nhà đầu tư nước ngoài, mà không phải chỉ các nhà đầu cơ như vừa rồi.

 

Việc đầu tư các dự án cơ sở hạ tầng theo hình thức BT đã được các chuyên gia mổ xẻ từ lâu và gọi nôm là “cơ chế đổi đất lấy hạ tầng”. Bên cạnh ý nghĩa tích cực, nó từng được dư luận cảnh báo theo chiều tiêu cực, cho rằng đó là mảnh đất màu mỡ cho tiêu cực và tham nhũng.

Tôi muốn đánh giá tổng quát hơn. Trước hết, về mặt chính sách, Việt Nam đang tập trung quá lớn các nguồn lực đầu tư cho cơ sở hạ tầng, chiếm tới 5.7% GDP, ở mức độ cao nhất Đông Nam Á. Xin chưa bàn tới hiệu quả của chính sách này, theo đó các tác động tích cực vẫn chưa thấy đối với nền kinh tế và đời sống xã hội như chi phí dịch vụ logistics vẫn rất cao, thời gian dành cho lưu thông do tắc đường quá dài, ô nhiễm môi trường ngày càng tăng...

Đã đến lúc chúng ta phải chấm dứt “đổi đất lấy cơ sở hạ tầng” vốn đã từng và vẫn luôn luôn là giải pháp tình thế chứ không dựa trên cơ sở lý luận nào cả.

 

Share Post
MỘT SỐ TIN TỨC KHÁC
  • Báo chí phải... siêu tương tác 21/06/2019 10:44

    Với tốc độ phát triển như vũ bão của công nghệ thông tin, cùng với đó là vòng quay rất nhanh của cuộc sống, của nền kinh tế, các chính sách hoặc sẽ chậm được ban hành hoặc sẽ nhanh chóng trở nên lạc hậu nếu báo chí phản ánh không kịp thời. Hay nói cách khác, báo chí phải trở thành một kênh tương tác chính thống, chính thức, hiệu quả, chân thực và minh bạch - siêu tương tác, siêu kết nối.

  • Bảo hộ sở hữu trí tuệ trong CPTPP: Khuyến khích bảo hộ cả mùi 20/06/2019 14:10

    So với pháp luật Việt Nam, cam kết sở hữu trí tuệ trong CPTPP còn mở rộng ra cả âm thanh, và khuyến khích các nước bảo hộ cả mùi.

  • Việt Nam là một trong 30 thị trường bán lẻ hấp dẫn nhất thế giới 20/06/2019 13:57

    Thị trường bán lẻ Việt Nam những năm gần đây đã có bước phát triển đáng kể, là một trong sáu ngành nghề thu hút vốn đầu tư nước ngoài lớn nhất, đồng thời được đánh giá là thị trường tiềm năng, hấp dẫn bởi giá trị thị trường đạt mức khoảng 120 tỷ USD. Với quy mô đầu tư dự báo sẽ tăng lên 180 tỷ USD vào năm 2020, Việt Nam được đánh giá là một trong 30 thị trường bán lẻ hấp dẫn nhất thế giới.

  • Đẩy nhanh tiến độ xử lý nợ xấu 20/06/2019 13:51

    Nghị quyết 42 của Quốc hội về thí điểm xử lý nợ xấu được ban hành đã tạo khung pháp lý thuận lợi cho phép tổ chức, cá nhân được mua bán khoản nợ xấu trên thị trường thay vì chỉ cho phép các công ty có chức năng mua bán nợ như trước đây.

  • 4 ngân hàng thương mại nhà nước đến mức giới hạn tăng trưởng 14/06/2019 10:18

    Để đáp ứng được chủ trương và mục tiêu Chính phủ đề ra, 4 NHTM nhà nước đang rất trông chờ vào quyết định của Nhà nước với vai trò của cổ đông chi phối trong việc thực hiện tăng vốn điều lệ. Báo Đầu tư Chứng khoán đã phỏng vấn luật sư Trương Thanh Đức, Chủ tịch HĐTV Công ty Luật BASICO, thành viên Ban Chủ nhiệm Câu lạc bộ Pháp chế ngân hàng thuộc Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam về vấn đề này.

  • Giải quyết tranh chấp bằng hòa giải thương mại giúp cải thiện môi trường kinh doanh 14/06/2019 10:12

    Nhiều chuyên gia khẳng định, hòa giải thương mại không chỉ giúp doanh nghiệp giảm thiểu rủi ro, tiết kiệm chi phí mà còn giúp cải thiện môi trường kinh doanh.

  • Quản lý chặt việc thu thuế thương mại điện tử 14/06/2019 10:08

    Quản lý thuế thương mại điện tử đang là thách thức đối với ngành Thuế. Trao đổi với phóng viên Báo Hànộimới, bà Nguyễn Thị Cúc, Chủ tịch Hội Tư vấn thuế Việt Nam khẳng định: Dự thảo Luật Quản lý thuế (sửa đổi) với nhiều quy định mới sẽ khắc phục những bất cập, góp phần quản lý chặt chẽ việc thu thuế thương mại điện tử.

  • Kinh tế tư nhân: Cần siêu tập đoàn? 13/06/2019 14:57

    Dù là các tập đoàn hùng mạnh hay các doanh nghiệp nhỏ cũng cần một môi trường cạnh tranh lành mạnh.

    Đăng ký nhận tin thư từ VIAC