Góc nhìn trọng tài viên

FTA thế hệ mới mở rộng quyền của doanh nghiệp FDI tại Việt Nam

05/11/2018 09:45

Trong xu thế hội nhập kinh tế toàn cầu, Việt Nam đã tham gia các Hiệp định thương mại tự do (FTA) là chủ trương đúng đắn với kỳ vọng các FTA sẽ đem lại nhiều lợi ích thiết thực, nhất là trong thúc việc đẩy xuất nhập khẩu hàng hóa. Tuy nhiên, nhìn xuyên suốt cả quá trình tham gia các FTA, xuất nhập khẩu của Việt Nam chưa thực sự tận dụng tốt những ưu đãi, cơ hội từ các FTA mang lại.

Tính đến thời điểm hiện tại, Việt Nam là một trong những quốc gia đã tham gia tới 16 FTA, trong đó, 10 FTA đã ký kết và có hiệu lực. Trong khi các doanh nghiệp đối mặt với sự cạnh tranh gay gắt tại thị trường nội địa thì kết quả xuất khẩu đạt được nhờ lợi thế của các FTA vẫn còn có những hạn chế nhất định.

Liên quan tới khả năng tận dụng cơ hội từ các FTA, đặc biệt là tỷ lệ sử dụng Giấy chứng nhận xuất xứ hàng hóa (C/O) ưu đãi đối với các mặt hàng xuất khẩu, số liệu của Cục Xuất nhập khẩu và Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số (Bộ Công Thương) cho thấy, trong nửa đầu năm 2018, các tổ chức cấp C/O đã cấp 458.285 bộ C/O ưu đãi với trị giá 22,7 tỷ USD, tăng 36% về trị giá và tăng 33% về số lượng hồ sơ so với cùng kỳ năm 2017.

FTA thế hệ mới mở rộng quyền của doanh nghiệp FDI tại Việt Nam - Ảnh 1.

Việt Nam cũng chưa khai được lợi thế từ FTA để thúc đẩy xuất khẩu một số sản phẩm có tiềm năng.

Đánh giá về thực trạng này, TS. Lê Quốc Phương, nguyên Phó Giám đốc Trung tâm Thông tin Công nghiệp và Thương mại (Bộ Công Thương) chỉ rõ, thời gian qua tính trên tổng giá trị, các FTA đã giúp xuất khẩu hàng hóa của Việt Nam tăng mạnh, song chủ yếu tăng ở khối doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài (FDI). Khi doanh nghiệp FDI xuất siêu thì Việt Nam xuất siêu và ngược lại.Tổng kim ngạch hàng hóa xuất khẩu sử dụng các loại C/O ưu đãi trong 6 tháng đầu năm đạt 20,4 tỷ USD, chiếm 38% tổng kim ngạch xuất khẩu sang các thị trường có tham gia FTA. Trong khi đó, những năm đầu thực hiện FTA, tỷ lệ sử dụng C/O ưu đãi chỉ là 10%.

Như vậy với mục tiêu tham gia FTA để gia tăng xuất khẩu Việt Nam đã đạt được, song đối tượng hưởng lợi chính lại là các doanh nghiệp FDI, còn các doanh nghiệp nội địa vẫn chưa đáp ứng được những yêu cầu của FTA nên khả năng tận dụng còn rất thấp.

“Cách đây khoảng 10 năm, doanh nghiệp FDI chỉ chiếm khoảng 40% tỷ trọng xuất khẩu thì đến nay con số này là trên 70%. Từ khi Việt Nam gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) đến nay, xu hướng chung là tỷ trọng xuất khẩu của doanh nghiệp nội địa đi xuống và tỷ trọng xuất khẩu của doanh nghiệp FDI liên tục đi lên. Với FTA, Nhà nước đã mất rất nhiều công sức để tham gia đàm phán song lợi ích đem lại chưa như kỳ vọng”, TS. Lê Quốc Phương nhấn mạnh.

Doanh nghiệp FDI hưởng lợi

Từ nhận định trên, TS. Lê Quốc Phương cho rằng, với các FTA, Việt Nam sẽ phải mở cửa hoàn toàn thị trường cho doanh nghiệp nước ngoài vào bán hàng và đầu tư với những ưu đãi. Trong các FTA thế hệ mới, nhà đầu tư được trao quyền rất rộng và giảm mạnh quyền của Chính phủ.

Cụ thể là, khi doanh nghiệp nước ngoài đầu tư vào Việt Nam, nếu pháp luật Việt Nam đưa ra hạn chế nhất định mà phía doanh nghiệp nước ngoài cho rằng có ảnh hưởng, doanh nghiệp có quyền kiện ra tòa án quốc tế khu vực hoặc thế giới do doanh nghiệp lựa chọn. Khi doanh nghiệp thắng kiện thì Chính phủ Việt Nam lại phải bồi thường.

“Các doanh nghiệp ngoại tham gia đầu tư vào Việt Nam được trao quyền rất lớn. Trong khi đó, nhiều ngành kinh tế như dịch vụ ngân hàng, dịch vụ tài chính, đầu tư, nông nghiệp… của Việt Nam đều còn kém, cũng như như năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp Việt, hàng Việt Nam còn yếu thì tất lẽ các ngành kinh tế của Việt Nam rất dễ thua trên sân nhà”, TS. Lê Quốc Phương chỉ rõ.

Nhận định về khả năng tận dụng các ưu đãi từ FTA trong hoạt động xuất nhập khẩu, ông Trần Hữu Huỳnh, Chủ tịch Trung tâm Trọng tài Quốc tế Việt Nam cho rằng, các FTA đã mở ra nhiều cơ hội xuất khẩu, song Việt Nam chưa khai thác hết được những ưu đãi về thương mại hàng hóa.

Mặc dù các mặt hàng sản xuất, xuất khẩu truyền thống như dệt may, da giày...đã được đẩy mạnh nhưng Việt Nam chủ yếu vẫn là làm gia công với chi phí lao động cao. Các mặt hàng truyền thống khác như gạo, tiêu, điều, cà phê,… đều có những ưu đãi thuế quan từ FTA và mở ra cơ hội chế biến sâu hơn cho ngành hàng nhưng Việt Nam lại chưa làm được.

"Mở cửa cho mặt hàng xuất khẩu là ích lợi lớn nhất từ các FTA. Tuy nhiên, đến nay xuất khẩu của Việt Nam mới tăng về số lượng còn chưa thay đổi về cơ cấu, tính chất mặt hàng để tham gia sâu hơn, bền vững hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu. Gia tăng xuất khẩu vẫn theo kiểu 1 cộng thêm 1 mà không phát triển theo cấp số nhân”, ông Huỳnh phân tích.

Bên cạnh đó theo ông Huỳnh, Việt Nam cũng chưa khai thác được hết các thị trường xuất khẩu trong các quốc gia ký kết FTA. Trong khi kỳ vọng mở rộng được thị trường từ các FTA là rất lớn và xuất khẩu sang các thị trường mới chưa làm được, thì ở các thị trường xuất khẩu truyền thống, Việt Nam cũng chưa khai được lợi thế để thúc đẩy xuất khẩu một số sản phẩm có tiềm năng.

“Với các thị trường xuất khẩu quen thuộc, Việt Nam chỉ có lợi thế "đi trước đón đầu" nhờ ký kết FTA trước, song chưa tìm được các thị trường nhỏ, thị trường ngách trong thị trường truyền thống. Doanh nghiệp xuất khẩu chưa tận dụng được cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài để khai thác thị trường. Những mảng thị trường này tuy nhỏ nhưng sẽ giúp ích nhiều, nếu tận dụng tốt, doanh nghiệp Việt Nam mới có thể phát triển sản xuất lớn”, ông Huỳnh nêu quan điểm./.

Theo Nguyễn Quỳnh VOV Kênh thông tin kinh tế - tài chính Việt Nam đăng ngày 27/10/2018.

Share Post
MỘT SỐ TIN TỨC KHÁC
  • Ứng phó với FDI "giả vờ", M&A nở rộ từ Trung Quốc 16/11/2018 14:43

    Đầu tư từ doanh nghiệp Trung Quốc dưới nhiều hình thức, từ trực tiếp (FDI) đến mua bán sáp nhập (M&A) vốn đã xảy ra trong những năm qua đang có dấu hiệu gia tăng khi chiến tranh thương mại Mỹ - Trung Quốc bùng nổ rồi leo thang. Không chỉ để tránh thuế, các doanh nghiệp nước láng giềng cũng muốn tranh thủ lợi thế từ các hiệp định thương mại tự do (FTA) mà Việt Nam đã ký kết. Trong khi đó, làn sóng dịch chuyển các nhà máy từ Trung Quốc sang Việt Nam cũng càng rõ nét. Tất cả đang tạo nên những cơ hội lẫn nguy cơ buộc doanh nghiệp trong nước và Chính phủ cần hành động.

  • Hướng nghiệp cho sinh viên thông qua chuỗi “Legal talk – Diễn đàn thông tin sự kiện pháp lý” 13/11/2018 08:53

    Tọa đàm “Legal talk – Diễn đàn thông tin sự kiện pháp lý” số 1 với chủ đề: “Tổng quan về nghề luật” là hoạt động đầu tiên trong chuỗi chương trình toạ đàm tư vấn hướng nghiệp cho sinh viên do Đoàn trường và Trung tâm Quan hệ Doanh nghiệp và Hỗ trợ sinh viên phối hợp thực hiện.

  • Đối sách cho hàng xuất khẩu Việt Nam 12/11/2018 11:10

    Cuộc chiến thương mại Mỹ - Trung có thể kéo dài, vì vậy để hạn chế rủi ro và tận dụng các cơ hội mang lại, doanh nghiệp Việt Nam cần tăng cường năng lực, sức cạnh tranh và thiết lập cách vận hành mới.

  • Về bồi thường thiệt hại hợp đồng vận chuyển theo chuyến 12/11/2018 10:59

    Tàu đến cảng nhưng không có hàng; hàng đã sẵn sàng để bốc nhưng tàu không đến cảng. Những vấn đề như vậy không phải là chuyện hiếm trong thương mại và hàng hải quốc tế. Bồi thường thiệt hại được tính như thế nào? Bài này xin bàn về phần thứ nhất (tàu đến cảng nhưng không có hàng).

  • [DIỄN ĐÀN DOANH NGHIỆP] Doanh nghiệp Việt cần làm gì để tận dụng những lợi thế mà CPTPP mang lại? 06/11/2018 16:45

    Hiệp định CP-TPP đã được thông qua tại 6 quốc gia, hứa hẹn sẽ mở cho Việt Nam nhiều cơ hội. Nhưng bên cạnh đó là không ít những thách thức. Trao đổi với phóng viên Báo Diễn đàn Doanh nghiệp, Ls. Trần Hữu Huỳnh, Chủ tịch Trung tâm Trọng tài Quốc tế Việt Nam (VIAC) đã chỉ ra một số thách thức đối với các doanh nghiệp Việt Nam trong quá trình khai thác Hiệp định này.

  • BHTGVN tổ chức khoá tập huấn tài chính - kế toán và hướng dẫn mô tả chức danh công việc 06/11/2018 08:35

    Từ ngày 22 đến 24/10, Bảo hiểm tiền gửi Việt Nam (BHTGVN) tổ chức khóa tập huấn Tài chính - Kế toán và Hướng dẫn mô tả chức danh công việc cho cán bộ Trụ sở chính và 08 chi nhánh BHTGVN.

  • Hàng nghìn container tồn đọng: Luật đã đủ, vướng ở khâu thực thi 05/11/2018 09:56

    Luật sư Nguyễn Tiến Lập, Thành viên NHQuang & Cộng sự, Trọng tài viên Trung tâm Trọng tài Quốc tế Việt Nam (VIAC) cho rằng việc để cho hàng nghìn container phế liệu có dấu hiệu sai phạm được nhập khẩu về Việt Nam là rất nghiêm trọng và rất có thể nó chỉ là phần nổi của tảng băng.

  • Dai dẳng tính pháp lý của vận tải công nghệ 31/10/2018 20:06

    Vụ kiện tụng dai dẳng chưa có hồi kết giữa Vinasun với Grab tiếp tục cho thấy tính chính danh của loại hình vận tải công nghệ đến giờ vẫn còn bỏ ngỏ. Khi lĩnh vực này ngày càng đua nở tại Việt Nam, khâu chính sách không thể cứ chạy theo mà cần sớm có quan điểm và quy định rõ ràng.

    Đăng ký nhận tin thư từ VIAC