Tin tức

Kinh doanh hàng hải quốc tế: Châu chấu đá xe

14/03/2016 15:23

Khi kinh doanh thương mại và hàng hải quốc tế, các DN VN nói chung và các chủ tàu VN nói riêng cần bình tĩnh chủ động tìm hiểu luật pháp quốc tế để xử lý thoả đáng. Đừng bao giờ nghĩ rằng mình vô can nên không cần hành động gì.

South Shipping (SSP) là một chủ tàu nhỏ ở VN sở hữu duy nhất tàu biển S-1, trọng tải hơn 4.000T. SSP cho một thương nhân Hàn Quốc (TNHQ) thuê định hạn tàu này để họ kinh doanh vận chuyển hàng bách hoá ở khu vực Châu Á. Đầu 2009, SSP  tiếp tục cho DN khác của Hàn Quốc thuê tàu trên  theo cùng hình thức.

Cái lý của “đại gia”Mỹ”

Tháng 6/2009, Văn phòng luật sư D&A ở Hà Nội thay mặt cho một đại gia Mỹ (ĐGM) yêu cầu SSP trả ngay cho thân chủ của họ một khoản nợ tồn đọng từ 2008 trị giá hàng trăm nghìn USD, nếu không họ sẽ bắt giữ tàu  S-1 ở bất cứ cảng nào trên thế giới.  SSP hết sức ngạc nhiên vì họ không hề biết ĐGM là ai và cũng chưa bao giờ liên hệ giao dịch. Vì lẽ đó SSP thẳng thừng từ chối thanh toán khoản tiền vô lý trên. Sau này, qua Văn phòng luật sư D&A, SSP mới vỡ lẽ trong thời gian thuê định hạn, tháng 9/2008 TNHQ có mua của Cty CEN, một DN khác cũng ở Hàn Quốc chuyên kinh doanh loại dầu này, gần 250T dầu với  giá tiền  trên và đã thanh toán đầy đủ. Thực tế CEN đã mua số dầu trên từ chi nhánh ĐGM ở Singapore để cấp cho tàu S-1 khi ghé vào đây lấy hàng như yêu cầu của TNHQ. Trong hợp đồng bán dầu, phía ĐGM  đơn phương ghi vào ô “người mua” không chỉ là CEN mà còn liên đới bao gồm cả bản thân Con tàu, Thuyền trưởng, Chủ tàu, Người quản lý tàu, Người thuê tàu và những ai thực thi quyền chủ tàu. Sở dĩ ĐGM truy đòi SSP vì, trong cơn bão khủng hoảng tài chính 2008 - 2009, CEN đã vỡ nợ,  dựa vào quy định đơn phương trong hợp đồng giữa ĐGM  với CEN, họ yêu cầu SSP phải thanh toán. Hợp đồng bán dầu của ĐGM  quy định mọi tranh chấp, sẽ do toà án Mỹ xét xử theo luật Mỹ. Đầu tháng 9/2009, khi biết tàu S-1 đang dỡ hàng ở một cảng Nhật, ĐGM đã yêu cầu toà án Nhật  ra lệnh bắt giữ tàu và khởi kiện SSP tại toà án Tokyo để đòi khoản tiền trên. SSP ngỏ ý chia sẻ với ĐGM một phần mười của  số tiền trên để họ tìm đúng đối tượng cần kiện. SSP khẳng định đây chỉ là một cử chỉ thiện chí hữu nghị chứ không phải là một sự thừa nhận trách nhiệm pháp lý. Rất lấy làm tiếc ĐGM đã bỏ qua thiện chí của SSP và nhất quyết thúc giục toà Tokyo khởi sự.

Hiểu rằng đây là cuộc chiến “châu chấu đá voi” song không còn lựa chọn nào khác, SSP bắt buộc phải chỉ định một luật sư hàng hải hàng đầu của VN  phối hợp với luật sư Nhật để hầu kiện. Từ tháng 10/2009 đến tháng 5/2010 lần lượt 8 phiên toà đã được mở ra để nghe luật sư hai bên tranh tụng. Phía ĐGM hùng hồn khẳng định vụ kiện này chỉ có thể áp dụng luật Mỹ để xét xử chứ không thể áp dụng luật bất cứ nước nào khác. Theo luật Mỹ, ĐGM có quyền áp dụng chế định kiện bản thân con tàu cũng như chế định quyền cầm giữ hàng hải để bắt giữ tàu và quy kết trách nhiệm cuả SSP. Dựa vào định nghĩa đơn phương của mình về “người mua” như trên họ khẳng định giữa họ và SSP có tồn tại hợp đồng mua bán dầu, hơn thế nữa  phiếu nhận dầu ở Singapore mà Thuyền trưởng ký vào cùng với hoá đơn đều là bằng chứng của hợp đồng  giữa họ và SSP. Ngoài ra ĐGM còn cho rằng thương nhân CEN là đại lý môi giới của SSP trong việc mua dầu, một khi đại lý môi giới không trả được nợ thì người uỷ thác (Principal) phải trả nợ thay.

Chứng cứ của phía VN

Phía SSP cho rằng theo luật Nhật (nơi tàu bị bắt), luật Singapore (nơi bán dầu cho tàu) và luật VN (luật cờ tàu), trong vụ việc này không tồn tại bất cứ một hợp đồng mua bán dầu nào giữa ĐGM và SSP vì vậy không có cơ sở pháp lý để ĐGM thực thi quyền cầm giữ hàng hải nhằm bắt giữ tàu để đòi SSP bồi thường cho ĐGM. Ngay cả trường hợp áp dụng luật Mỹ thì tình hình cũng tương tự. Việc ĐGM liệt kê SSP cùng bản thân Con tàu  cũng như Thuyền trưởng là “người mua liên đới”  trong hợp đồng giữa họ với CEN là việc làm tuỳ tiện, đơn phương, một chiều và đây chỉ là thoả thuận riêng giữa ĐGM và CEN, hoàn toàn không có giá trị pháp lý ràng buộc SSP. Nếu đúng như ĐGM lập luận giữa họ và SSP tồn tại hợp đồng mua bán dầu thì chí ít hai bên cũng phải có một vài chứng cứ ban đầu như Email, Fax hay điện thoại trao đi đổi lại trước khi xác nhận chính thức. Hơn thế nữa, tại sao sau khi cấp dầu cho tàu ở Singapore họ không hề gửi hoá đơn cho SSP để đòi tiền mà chỉ khi bị thất thu từ CEN mới quay sang yêu cầu SSP thanh toán. Bản thân phiếu nhận dầu mà Thuyền trưởng ký vào cũng chỉ nói lên rằng Thuyền trưởng đã nhận một số lượng dầu theo đúng  các chỉ tiêu kinh tế kỹ thuật  quy định, không có bất cứ câu chữ nào trong chứng từ này chỉ ra rằng nó là một bộ phận không tách rời của hợp đồng mua bán dầu. Ngay cả hoá đơn  cũng không nói rằng nó là một bộ phận của hợp đồng. Ngoài ra ĐGM cũng không đưa ra được bằng chứng nào nói  lên rằng SSP đã uỷ quyền cho CEN làm đại lý môi giới mua dầu.  Luật sư VN  nhấn mạnh  theo Điều 37 của Bộ luật hàng hải VN khiếu nại này của ĐGM không phải là loại khiếu nại cho phép họ thực hiện quyền cầm giữ hàng hải để bắt giữ tàu và quy định này trong Bộ luật hàng hải VN cũng hoàn toàn tương đồng với  luật hàng hải Singapore , Anh và Mỹ. Tháng 2/2010, luật sư VN đã cung cấp cho toà Tokyo một án lệ năm 2009 của toà án Mỹ có nội dung tương đồng (Mỹ là nước áp dụng hệ thống luật án lệ). Từ những bằng chứng và lập luận sắc bén và ít có cơ sở bác bỏ của phía SSP, các thẩm phán đã có những câu hỏi ngụ ý về sự vô lý, mâu thuẫn trong lập luận của ĐGM. Có lẽ cảm thấy nếu tiếp tục hầu kiện thì phần thua là khó tránh nên ĐGM lại bắn tiếng tới SSP đề nghị hoà giải. SSP đã chấp nhận đề nghị của ĐGM nhưng chỉ giới hạn ở con số ban đầu. ĐGM đành đồng ý và tự chịu mọi án phí ở toà Tokyo.

Thiết nghĩ, trên thương trường quốc tế nhiều khi các rủi ro tai hoạ ập đến từ những chuyện “không tiền khoáng hậu” như trên không phải hiếm. Vì vậy, khi  kinh doanh thương mại và hàng hải quốc tế, các DN VN nói chung và các chủ tàu VN nói riêng khi gặp phải những trường hợp như vụ việc trên đây cần bình tĩnh chủ động tìm hiểu luật pháp quốc tế để xử lý thoả đáng. Không thể vì mình nhỏ mà chịu thiệt trước một “đại gia” được.

LS Võ Nhật Thăng - Trọng tài viên Trung tâm Trọng tài Quốc tế VN (VIAC)

trên trang thông tin điện tử Công ty Luật hợp danh niềm tin Việt

Share Post
MỘT SỐ TIN TỨC KHÁC
  • Sắp thành lập Chi nhánh Viện trọng tài Anh (CIArb) tại Việt Nam 18/10/2019 10:28

    Viện Trọng tài Anh (CIArb) và Trung tâm Trọng tài Quốc tế Việt Nam (VIAC) là hai đơn vị đã có nhiều hoạt động phối hợp, phổ biến, đào tạo về trọng tài thương mại trong thời gian vừa qua. Trước đó cuối năm 2018, VIAC và CIArb đã ký kết Biên bản Ghi nhớ (MOU) tại lễ khai mạc Khóa học Giới thiệu về Trọng tài quốc tế (tổ chức ngày 12/10/2019 tại thành phố Hồ Chí Minh) do VIAC và CIArb, London đồng tổ chức.

  • [Tp.HCM] Chuỗi lớp đào tạo kỹ năng Luật sư về "Giải quyết tranh chấp đầu tư quốc tế" 01/10/2019 11:03

    Vào ngày 28/9/2019 vừa qua tại TP.HCM và TP. Biên Hòa – Đồng Nai, Trung tâm Trọng tài Quốc tế Việt Nam (VIAC) đã phối hợp với Sở Tư pháp, Đoàn Luật sư TP.HCM và tỉnh Đồng Nai tổ chức 2 Hội nghị với các chuyên đề liên quan đến giải quyết tranh chấp đầu tư quốc tế.

  • [Tp. HCM] Lớp tập huấn Những tình huống thực tế trong hợp đồng kinh doanh quốc tế - rủi ro từ những sơ sót của doanh nghiệp 20/09/2019 17:28

    Vào ngày 18/9/2019 vừa qua tại TP.HCM, Trung tâm Trọng tài Quốc tế Việt Nam (VIAC) đã phối hợp với Trung tâm Xúc tiến Thương mại và Đầu tư TP.HCM (ITPC) tổ chức Lớp tập huấn với chủ đề: “Những tình huống thực tế trong hợp đồng kinh doanh quốc tế - rủi ro từ những sơ sót của doanh nghiệp”.

  • Rủi ro giao thương rình rập doanh nghiệp 20/08/2019 15:57

    Thống kê nhanh của Trung tâm Trọng tài quốc tế Việt Nam (VIAC) cho thấy, trong năm 2018, VIAC đã tiếp nhận 180 vụ tranh chấp với tổng giá trị tranh chấp 9.400 tỷ đồng. Từ đầu năm 2019 đến nay, VIAC cũng đã tiếp nhận hàng trăm vụ tranh chấp liên quan đến nhiều ngành nghề, lĩnh vực của các doanh nghiệp (DN) trong nước và quốc tế. Trong tiến trình hội nhập, song hành với cơ hội DN “vươn ra biển lớn” thì rủi ro cũng luôn tiềm ẩn. 

  • Giao dịch với đối tác nước ngoài: Cẩn thận không thừa 09/08/2019 15:12

    Theo Trung tâm Trọng tài quốc tế Việt Nam (VIAC), tính đến nay VIAC đã tiếp nhận và xử lý hơn 1.500 vụ kiện, trong đó hơn 50% vụ liên quan đến hợp đồng mua bán hàng hóa (hơn 50% hợp đồng xuất nhập khẩu). Đây là một thực tế đáng quan ngại, cho thấy nhiều doanh nghiệp Việt Nam khi làm ăn với nước ngoài đã thiếu cẩn trọng, không thẩm tra năng lực của đối tác hoặc thiếu kinh nghiệm xem xét các điều khoản trong hợp đồng, dẫn đến thua thiệt lớn, nhiều vụ kiện, tranh chấp đã xảy ra...

  • Ấn phẩm Pháp luật dân sự và thực tiễn xét xử: từ lý luận đến thực tiễn 09/08/2019 15:05

    Do tính phức tạp, đa dạng của các tranh chấp dân sự nên các quy định pháp luật dân sự trong việc giải quyết các vấn đề dân sự đòi hỏi phải được áp dụng phù hợp, xác đáng nhằm bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của các bên. Dựa trên những vụ việc, vụ án đã được giải quyết, cuốn sách Pháp luật dân sự và thực tiễn xét xử đã đưa ra những phân tích, bình luận với mong muốn hỗ trợ người đọc không chỉ trong việc nghiên cứu, áp dụng pháp luật dân sự, giải quyết các vấn đề liên quan mà còn ngăn ngừa các tranh chấp có thể xảy ra.

  • Hiểu cho đúng về “Made in Vietnam” 09/08/2019 14:53

    LS Châu Việt Bắc – Phó Tổng thư ký Trung tâm Trọng tài Quốc tế Việt Nam (VIAC) cho rằng, hiện nay chúng ta đang nhầm lẫn giữa hai khái niệm là "Made in Vietnam" và "Origin of Vietnam".

  • Tọa đàm xúc tiến thương mại và đầu tư Việt Nam - Hàn Quốc 06/08/2019 08:40

    Chiều 31/7/2019, tại Vĩnh Phúc, Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) phối hợp với UBND tỉnh Vĩnh Phúc, Đại sứ quán Hàn Quốc tại Việt Nam, Phòng Thương mại và Công nghiệp Hàn Quốc, Cơ quan xúc tiến thương mại đầu tư Hàn Quốc và các cơ quan hữu quan tổ chức "Tọa đàm xúc tiến thương mại và đầu tư Việt Nam- Hàn Quốc".

    Đăng ký nhận tin thư từ VIAC