Tin tức

Kinh doanh hàng hải quốc tế: Châu chấu đá xe

14/03/2016 15:23

Khi kinh doanh thương mại và hàng hải quốc tế, các DN VN nói chung và các chủ tàu VN nói riêng cần bình tĩnh chủ động tìm hiểu luật pháp quốc tế để xử lý thoả đáng. Đừng bao giờ nghĩ rằng mình vô can nên không cần hành động gì.

South Shipping (SSP) là một chủ tàu nhỏ ở VN sở hữu duy nhất tàu biển S-1, trọng tải hơn 4.000T. SSP cho một thương nhân Hàn Quốc (TNHQ) thuê định hạn tàu này để họ kinh doanh vận chuyển hàng bách hoá ở khu vực Châu Á. Đầu 2009, SSP  tiếp tục cho DN khác của Hàn Quốc thuê tàu trên  theo cùng hình thức.

Cái lý của “đại gia”Mỹ”

Tháng 6/2009, Văn phòng luật sư D&A ở Hà Nội thay mặt cho một đại gia Mỹ (ĐGM) yêu cầu SSP trả ngay cho thân chủ của họ một khoản nợ tồn đọng từ 2008 trị giá hàng trăm nghìn USD, nếu không họ sẽ bắt giữ tàu  S-1 ở bất cứ cảng nào trên thế giới.  SSP hết sức ngạc nhiên vì họ không hề biết ĐGM là ai và cũng chưa bao giờ liên hệ giao dịch. Vì lẽ đó SSP thẳng thừng từ chối thanh toán khoản tiền vô lý trên. Sau này, qua Văn phòng luật sư D&A, SSP mới vỡ lẽ trong thời gian thuê định hạn, tháng 9/2008 TNHQ có mua của Cty CEN, một DN khác cũng ở Hàn Quốc chuyên kinh doanh loại dầu này, gần 250T dầu với  giá tiền  trên và đã thanh toán đầy đủ. Thực tế CEN đã mua số dầu trên từ chi nhánh ĐGM ở Singapore để cấp cho tàu S-1 khi ghé vào đây lấy hàng như yêu cầu của TNHQ. Trong hợp đồng bán dầu, phía ĐGM  đơn phương ghi vào ô “người mua” không chỉ là CEN mà còn liên đới bao gồm cả bản thân Con tàu, Thuyền trưởng, Chủ tàu, Người quản lý tàu, Người thuê tàu và những ai thực thi quyền chủ tàu. Sở dĩ ĐGM truy đòi SSP vì, trong cơn bão khủng hoảng tài chính 2008 - 2009, CEN đã vỡ nợ,  dựa vào quy định đơn phương trong hợp đồng giữa ĐGM  với CEN, họ yêu cầu SSP phải thanh toán. Hợp đồng bán dầu của ĐGM  quy định mọi tranh chấp, sẽ do toà án Mỹ xét xử theo luật Mỹ. Đầu tháng 9/2009, khi biết tàu S-1 đang dỡ hàng ở một cảng Nhật, ĐGM đã yêu cầu toà án Nhật  ra lệnh bắt giữ tàu và khởi kiện SSP tại toà án Tokyo để đòi khoản tiền trên. SSP ngỏ ý chia sẻ với ĐGM một phần mười của  số tiền trên để họ tìm đúng đối tượng cần kiện. SSP khẳng định đây chỉ là một cử chỉ thiện chí hữu nghị chứ không phải là một sự thừa nhận trách nhiệm pháp lý. Rất lấy làm tiếc ĐGM đã bỏ qua thiện chí của SSP và nhất quyết thúc giục toà Tokyo khởi sự.

Hiểu rằng đây là cuộc chiến “châu chấu đá voi” song không còn lựa chọn nào khác, SSP bắt buộc phải chỉ định một luật sư hàng hải hàng đầu của VN  phối hợp với luật sư Nhật để hầu kiện. Từ tháng 10/2009 đến tháng 5/2010 lần lượt 8 phiên toà đã được mở ra để nghe luật sư hai bên tranh tụng. Phía ĐGM hùng hồn khẳng định vụ kiện này chỉ có thể áp dụng luật Mỹ để xét xử chứ không thể áp dụng luật bất cứ nước nào khác. Theo luật Mỹ, ĐGM có quyền áp dụng chế định kiện bản thân con tàu cũng như chế định quyền cầm giữ hàng hải để bắt giữ tàu và quy kết trách nhiệm cuả SSP. Dựa vào định nghĩa đơn phương của mình về “người mua” như trên họ khẳng định giữa họ và SSP có tồn tại hợp đồng mua bán dầu, hơn thế nữa  phiếu nhận dầu ở Singapore mà Thuyền trưởng ký vào cùng với hoá đơn đều là bằng chứng của hợp đồng  giữa họ và SSP. Ngoài ra ĐGM còn cho rằng thương nhân CEN là đại lý môi giới của SSP trong việc mua dầu, một khi đại lý môi giới không trả được nợ thì người uỷ thác (Principal) phải trả nợ thay.

Chứng cứ của phía VN

Phía SSP cho rằng theo luật Nhật (nơi tàu bị bắt), luật Singapore (nơi bán dầu cho tàu) và luật VN (luật cờ tàu), trong vụ việc này không tồn tại bất cứ một hợp đồng mua bán dầu nào giữa ĐGM và SSP vì vậy không có cơ sở pháp lý để ĐGM thực thi quyền cầm giữ hàng hải nhằm bắt giữ tàu để đòi SSP bồi thường cho ĐGM. Ngay cả trường hợp áp dụng luật Mỹ thì tình hình cũng tương tự. Việc ĐGM liệt kê SSP cùng bản thân Con tàu  cũng như Thuyền trưởng là “người mua liên đới”  trong hợp đồng giữa họ với CEN là việc làm tuỳ tiện, đơn phương, một chiều và đây chỉ là thoả thuận riêng giữa ĐGM và CEN, hoàn toàn không có giá trị pháp lý ràng buộc SSP. Nếu đúng như ĐGM lập luận giữa họ và SSP tồn tại hợp đồng mua bán dầu thì chí ít hai bên cũng phải có một vài chứng cứ ban đầu như Email, Fax hay điện thoại trao đi đổi lại trước khi xác nhận chính thức. Hơn thế nữa, tại sao sau khi cấp dầu cho tàu ở Singapore họ không hề gửi hoá đơn cho SSP để đòi tiền mà chỉ khi bị thất thu từ CEN mới quay sang yêu cầu SSP thanh toán. Bản thân phiếu nhận dầu mà Thuyền trưởng ký vào cũng chỉ nói lên rằng Thuyền trưởng đã nhận một số lượng dầu theo đúng  các chỉ tiêu kinh tế kỹ thuật  quy định, không có bất cứ câu chữ nào trong chứng từ này chỉ ra rằng nó là một bộ phận không tách rời của hợp đồng mua bán dầu. Ngay cả hoá đơn  cũng không nói rằng nó là một bộ phận của hợp đồng. Ngoài ra ĐGM cũng không đưa ra được bằng chứng nào nói  lên rằng SSP đã uỷ quyền cho CEN làm đại lý môi giới mua dầu.  Luật sư VN  nhấn mạnh  theo Điều 37 của Bộ luật hàng hải VN khiếu nại này của ĐGM không phải là loại khiếu nại cho phép họ thực hiện quyền cầm giữ hàng hải để bắt giữ tàu và quy định này trong Bộ luật hàng hải VN cũng hoàn toàn tương đồng với  luật hàng hải Singapore , Anh và Mỹ. Tháng 2/2010, luật sư VN đã cung cấp cho toà Tokyo một án lệ năm 2009 của toà án Mỹ có nội dung tương đồng (Mỹ là nước áp dụng hệ thống luật án lệ). Từ những bằng chứng và lập luận sắc bén và ít có cơ sở bác bỏ của phía SSP, các thẩm phán đã có những câu hỏi ngụ ý về sự vô lý, mâu thuẫn trong lập luận của ĐGM. Có lẽ cảm thấy nếu tiếp tục hầu kiện thì phần thua là khó tránh nên ĐGM lại bắn tiếng tới SSP đề nghị hoà giải. SSP đã chấp nhận đề nghị của ĐGM nhưng chỉ giới hạn ở con số ban đầu. ĐGM đành đồng ý và tự chịu mọi án phí ở toà Tokyo.

Thiết nghĩ, trên thương trường quốc tế nhiều khi các rủi ro tai hoạ ập đến từ những chuyện “không tiền khoáng hậu” như trên không phải hiếm. Vì vậy, khi  kinh doanh thương mại và hàng hải quốc tế, các DN VN nói chung và các chủ tàu VN nói riêng khi gặp phải những trường hợp như vụ việc trên đây cần bình tĩnh chủ động tìm hiểu luật pháp quốc tế để xử lý thoả đáng. Không thể vì mình nhỏ mà chịu thiệt trước một “đại gia” được.

LS Võ Nhật Thăng - Trọng tài viên Trung tâm Trọng tài Quốc tế VN (VIAC)

trên trang thông tin điện tử Công ty Luật hợp danh niềm tin Việt

Share Post
MỘT SỐ TIN TỨC KHÁC
  • [Tháng 07/2019] Tuyển Cộng tác viên hỗ trợ công việc tại Hà Nội và thành phố Hồ Chí Minh 08/07/2019 11:22

    Trung tâm Trọng tài Quốc tế Việt Nam (VIAC) trong tháng 7/2019 có nhu cầu tuyển dụng các vị trí Cộng tác viên hỗ trợ công việc với hai vị trí cộng tác viên tố tụng làm việc tại chi nhánh Tp. HCM và cộng tác viên thiết kế làm việc tại trụ sở Hà Nội.

  • [Tp. HCM] Hội thảo Cạnh tranh thương mại Mỹ - Trung: Cơ hội hay thách thức với doanh nghiệp 13/06/2019 09:08

    Có thể thấy, cạnh tranh thương mại giữa Mỹ và Trung Quốc tính đến thời điểm hiện tại đang có những chuyển biến mới, phức tạp và khó lường. Việc áp thuế lên đến 25% đối với hàng trăm tỷ USD hàng hóa xuất khẩu giữa hai nền kinh tế lớn nhất thế giới đã và đang gây ra những xáo trộn về chuỗi cung ứng cũng như có khả năng ảnh hưởng không nhỏ đến tăng trưởng kinh tế thế giới.

  • Hòa giải thương mại: Doanh nghiệp ngành xây dựng "mở hàng" 05/06/2019 11:42

    Sau 1 năm hoạt động, mặc dù mới có 5 vụ việc tìm đến Trung tâm Hòa giải Việt Nam (VMC) - thuộc Trung tâm Trọng tài Quốc tế Việt  nhưng tổng trị giá tranh chấp đã lên đến 934,5 tỷ đồng. Đáng chú ý, cả 5 vụ việc này đều thuộc lĩnh vực xây dựng…

  • Trung tâm Hòa giải Việt Nam (VMC): Một năm nhìn lại và một số vấn đề của tương lai 30/05/2019 11:32

    Với đội ngũ Hòa giải viên là các chuyên gia hàng đầu trong các lĩnh vực pháp luật và kinh tế cũng như được đào tạo chuyên sâu về giải quyết tranh chấp nói chung cũng như hòa giải thương mại nói riêng, VMC mong muốn rằng sẽ trở thành địa chỉ được các doanh nghiệp ưu tiên lựa chọn khi có tranh chấp xảy ra. 

  • Tòa án và nguyên tắc xét xử theo lẽ công bằng 09/05/2019 08:26

    Luật sư HỒ NGỌC DIỆP (Đoàn luật sư TP.HCM) - Ngày 24/11/2015, Quốc hội khóa XIII, kỳ họp thứ 10 đã chính thức thông qua Bộ luật dân sự (BLDS) 2015, ghi nhận một nguyên tắc chưa từng có trong lịch sử lập pháp, đó là Tòa án có quyền xét xử theo “Lẽ công bằng” đối với những trường hợp không thể áp dụng tương tự pháp luật.

     

  • Diễn đàn thông tin pháp luật quốc tế lần VI 02/05/2019 09:20

    Diễn đàn thông tin pháp luật quốc tế lần VI đã diễn ra thành công nhờ có sự tham gia, trao đổi, chia sẻ hết sức nhiệt tình của các diễn giả, thầy cô, cùng với các bạn sinh viên trường Đại học Luật TP. Hồ Chí Minh. 

  • Xuất khẩu sang thị trường Hàn Quốc: Những lưu ý cho doanh nghiệp 25/04/2019 09:03

    Trong hoạt động thương mại nói chung và thương mại quốc tế nói riêng việc xảy ra tranh chấp thương mại là không thể tránh khỏi. Vì vậy, đề xuất về phương pháp giải quyết khi xảy ra tranh chấp thương mại, ông Vũ Ánh Dương, Phó Chủ tịch thường trực kiêm Tổng thư ký Trung tâm Trọng tài Quốc tế Việt Nam (VIAC) đề xuất nên giải quyết bằng trọng tài quốc tế.

  • Hội thảo Giải quyết hiệu quả tranh chấp từ các hợp đồng tổng thầu EPC - Khơi thông tắc nghẽn tại các dự án trọng điểm của Việt Nam 19/04/2019 10:15

    Ngày 19 tháng 04 năm 2019, Trung tâm Trọng tài Quốc tế Việt Nam (VIAC) phối hợp với Toà Trọng tài quốc tế (ICA) thuộc Phòng Thương mại quốc tế ICC tổ chức hội thảo “Giải quyết hiệu quả tranh chấp từ Hợp đồng tổng thầu EPC – Khơi thông tắc nghẽn tại các dự án trọng điểm của Việt Nam” tại Khách sạn REX Sài Gòn.

    Đăng ký nhận tin thư từ VIAC