Góc nhìn trọng tài viên

Kỳ cuối: Sử dụng diễn đàn Internet để xử lý hành vi xâm phạm quyền tác giả?

01/09/2017 10:12

 Mục đích của bài viết này là trao đổi ý kiến về một số bất cập trong xử lý hành vi xâm phạm quyền tác giả, thông qua khảo sát một vụ việc thực tế đang được dư luận quan tâm trong thời gian gần đây. Những bất cập nêu trong bài viết được giới hạn trong giai đoạn trước tố tụng, vì đương sự chưa yêu cầu cơ quan nhà nước có thẩm quyền xử lý hoặc khởi kiện ra tòa án. Bài viết dựa trên thông tin, tư liệu công khai trên phương tiện đại chúng trong khoảng thời gian từ tháng 5 đến tháng 8 năm 2017 qua góc nhìn của ông Đỗ Khắc Chiến - chuyên gia Sở hữu trí tuệ, Trọng tài viên Trung tâm Trọng tài Quốc tế Việt Nam (VIAC).     

Tóm tắt sự việc

Gần đây (tháng 4 năm 2017), đã xảy ra một vụ việc thu hút sự chú ý của dư luận, thậm chí đã được đưa ra phiên chất vấnngày 13 tháng 6 năm 2017 tại Kỳ họp thứ 3 Quốc hội khóa XIV. 'Sự cố" xảy ra khi Trung tâm Bảo vệ quyền tác giả âm nhạc Việt Nam (VCPMC) yêu cầu các khách sạn tại Thành phố Đà Nẵng trả tiền sử dụng tác phẩm âm nhạc theo quy định tại Điều 20 Luật SHTT và Điều 23 Nghị định số 100/2006/NĐ-CP (được sửa đổi theo Nghị định số 85/2009/NĐ-CP), với mức tiền tính theo số TV lắp đặt tại các phòng ngủ, nhưng một số khách sạn đã từ chối trả tiền cho VCPMC trong khi vẫn tiếp tục việc sử dụng.

Phía khách sạn đã công khai phản đối yêu cầu của VCPMC trên phương tiện đại chúng, mở ra  một cuộc tranh luận khá ồn ào và có lúc căng thẳng, với sự tham gia của nhiều luật sư, nhà báo, chuyên gia, nhạc sĩ và những người quan tâm khác.Phạm vi cuộc tranh luận càng ngày càng mở rộng, ý kiến càng ngày càng chia rẽ và giải pháp càng ngày càng xa vời.

Trong bối cảnh đó, Cục Bản quyền tác giả (Cục BQTG) thuộc Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch (Bộ VHTTDL) đã có ý kiến về vụ việc và đưa ra một số biện pháp can thiệpCục BQTG đã khẳng định rằng yêu cầu của VCPMC có cơ sở pháp luật, đó là Điều 33 Luật SHTTvà Điều 35 Nghị định số 100/2006/NĐ-CP (được sửa đổi theo Nghị định số 85/2009/NĐ-CP), đồng thời Cục BQTG cũng đã yêu cầu VCPMC phải tạm dừng ngay việc thu tiền, để hoàn tất một số công việc theo yêu cầu.

VCPMC đã chấp nhận ý kiến và thực hiện yêu cầu của Cục BQTG, VCPMC không bầy tỏ quan điểm rõ ràng về vai trò cơ sở pháp luật của Điều 20 Luật SHTT, hoặc của Điều 33 Luật SHTT; và VCPMC đã dừng ngay việc thu tiền sử dụng tác phẩm âm nhạc tại khách sạn trên cả nước, kể cả các khách sạn đồng tình với việc thu tiền.

Dư luận tiếp tục có nhiều ý kiến về hoạt động của VCPMC, có những thắc mắc hoặc nghi vấn về nhiều vấn đề, bao gồm tư cách đại diện chủ sở hữu quyền tác giả của VCPMC, cách thức tính tiền sử dụng tác phẩm, tính minh bạch của việc phân phối tiền, quan hệ với bên sử dụng tác phẩm.    

Cơ quan quản lý nhà nước cũng tiếp tục đưa ra nhận xét về hoạt động của VCPMC, trong đó có những nhận xét khá nặng, cho rằng cần phải chấn chỉnh lại những việc làm quá đà, không đúng, không hợp lý, không minh bạch của VCPMC.

Hiện trạng, đến cuối tháng 8 năm 2017, vẫn chưa có thông tin về công việc cụ thể mà Cục BQTG yêu cầu VCPMC thực hiện là gì, VCPMC đã hoàn tất hay chưa và khi nào thì VCPMC lại được tiếp tục thu tiền, đặc biệt là không rõ VCPMC sẽ tiếp tục thu tiền dựa trên Điều 33 hay Điều 20 Luật SHTT.

Theo quy định tại Điều 28 Luật SHTT những khách sạn tại Đà Nẵng đang hoặc đã sử dụng tác phẩm âm nhạc nhưng từ chối trả tiền cho VCPMC bị coi là thực hiện hành vi xâm phạm quyền tác giả đối với tác phẩm âm nhạc mà VCPMC được chủ sở hữu quyền tác giả ủy quyền làm đại diện, bởi lẽ:

  • Cả VCPMC, Cục BQTG và Bộ VHTTDL đều khẳng định việc VCPMC yêu cầu khách sạn trả tiền sử dụng tác phẩm âm nhạc là có cơ sở pháp luật, tuy giữa VCPMC và cơ quan quản lý nhà nước về quyền tác giả có sự khác biệt ý kiến trong áp dụng quy định cụ thể của Luật SHTT (Điều 20 hoặc Điều 33 Luật SHTT);
  • Phía khách sạn đã không trả tiền sử dụng tác phẩm âm nhạc theo yêu cầu của VCPMC nhưng vẫn tiếp tục sử dụng tác phẩm âm nhạc mà VCPMC được chủ sở hữu quyền tác giả ủy quyền.   

Những bất cập

Từ phần tóm tắt sự việc trình bầy trên đây, có thể thấy việc xử lý hành vi xâm phạm quyền tác giả hiện đang có nhiều bất cập.

Thứ nhất, VCPMC đã không thực hiện 'quyền tự bảo vệ' quy định tại Điều 198 Luật SHTT, cụ thể là không yêu cầu cơ quan nhà nước có thẩm quyền xử lý hành vi xâm phạm quyền tác giả hoặc khởi kiện ra tòa án án để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của các chủ sở hữu quyền tác giả đã ủy quyền cho VCPMC.

Thứ hai, nhiều khách sạn sử dụng tác phẩm âm nhạc không hiểu hoặc cố tình không hiểu việc sử dụng tác phẩm âm nhạc phải tuân thủ các quy định của Luật SHTT, trước hết là quy định về quyền tài sản của chủ sở hữu quyền tác giả tại Điều 20 Luật SHTT.

Thứ ba, Cục BQTG đã vượt quá phạm vi nhiệm vụ và quyền hạn được giao theo pháp luật khi khẳng định Điều 33 Luật SHTT là cơ sở pháp luật và đưa ra những biện pháp can thiệp vào hoạt động của VCPMC, bởi lẽ giải thích luật thuộc thẩm quyền của Ủy ban thường vụ của Quốc hội và xử lý hành vi vi phạm hành chính của VCPMC không thuộc thẩm quyền của Cục BQTG.  

Hậu quả cần khắc phục

Những bất cập nói trên đã gây ra hậu quả về pháp lý và kinh tế đối với chủ sở hữu quyền tác giả, người sử dụng tác phẩm và cơ quan quản lý nhà nước.

Đối với VCPMC, việc VCPMC chưa thực hiện 'quyền tự bảo vệ' tuy không trái quy định của pháp luật nhưng có thể trái quy định của Điều lệ Trung tâm bảo vệ quyền tác giả âm nhạc Việt Nam ban hành kèm theo Quyết định của Tổng thư ký Hội nhạc sĩ Việt Nam, số 19/2002/QD-NS ngày 19/4/2002 (Điều lệ VCPMC). VCPMC có thể khắc phục hậu quả bằng cách tiến hành các thủ tục cần thiết để 'tự bảo vệ' vào bất cứ lúc nào, miễn là trước khi kết thúc thời hiệu theo quy định của pháp luật. Về cơ bản, những thiệt hại do VCPMC không thực hiện quyền tự bảo vệ gây ra đối với các chủ sở hữu quyền tác giả đã ủy quyền cho VCPMC có thể được xử lý theo quy định của Điều lệ VCPMC. Nếu khẳng định về Điều 33 Luật SHTT của Cục BQTG là đúng, VCPMC phải sửa đổi quy chế cấp phép, thu tiền, phân phối tiền sử dụng tác phẩm âm nhạc cho phù hợp và phải xử lý hậu quả của việc thu tiền không đúng pháp luật.

Đối với các khách sạn, nếu phía khách sạn không có căn cứ để bác bỏ yêu cầu của VCPMC thì có thể phải đối diện với nguy cơ vụ việc được đưa ra xử lý trước cơ quan có thẩm quyền hoặc tòa án. Để giảm nhẹ tốn phí hoặc thiệt hại, phía khách sạn có thể chủ động thương lượng với VCPMC một giải pháp hợp lý, trên tinh thần tôn trọng pháp luật và thiện chí.

Đối với Cục BQTG, ý kiến và biện pháp mà Cục BQTG đã đưa ra chắc chắn có tác động tới quá trình xử lý hành vi xâm phạm quyền tác giả trong vụ việc đang được đề cập. Cục BQTG cần có tuyên bốhoặc thông báo công khai về cơ sở pháp luật của việc VCPMC yêu cầu khách sạn trả tiền, để giải tỏa tình trạng không rõ ràng hiện nay, vì thông thường ý kiến của cơ quan quản lý nhà nước được công chúng và các cơ quan nhà nước khác coi là 'chuẩn'. Đồng thời, Cục BQTG cần đưa ra phương án xử lý những thiệt hại mà chủ sở hữu quyền tác giả phải gánh chịu do yêu cầu VCPMC tạm dừng thu tiền sử dụng tác phẩm âm nhạc gây ra, nếu yêu cầu tạm dừng không đúng quy định của pháp luật.

Kết luận

Mọi hành vi xâm phạm quyền tác giả đều có thể được xử lý, nhưng chỉ có thể xử lý hành vi xâm phạm quyền tác giả thông qua các thủ tục do pháp luật quy định. Phương tiện đại chúng (Internet) có thể là diễn đàn để trao đổi, chia sẻ thông tin, tri thức, kinh nghiệm nhưng không thể là diễn đàn để xử lý hành vi xâm phạm quyền tác giả. 

Share Post
MỘT SỐ TIN TỨC KHÁC
  • Mất hàng triệu USD mỗi năm từ thương mại quốc tế 22/01/2018 11:07

    TS. Nguyễn Xuân Minh, trọng tài viên Trung tâm trọng tài Quốc tế Việt Nam (VIAC) cũng chỉ ra rằng, qua hàng loạt các vụ khiếu kiện tại VIAC thời gian qua cho thấy, xu hướng chủ quan của các DN nội địa Việt Nam trong các giao dịch thương mại quốc tế đang ngày càng gia tăng. Nhiều vụ khiếu kiện xuất phát từ nguyên nhân các DN Việt Nam thực hiện ký kết thương mại qua hệ thống thương mại điện tử nhưng không kỹ càng trong khâu lựa chọn đối tác, không kiểm chứng nguồn thông tin về đối tác và không thực hiện các biện pháp đảm bảo thực hiện hợp đồng. 

  • Hướng tới thu hút FDI có chọn lọc 17/01/2018 11:29

    Thu hút vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) là một trong những điểm sáng ấn tượng nhất của Việt Nam trong năm 2017. Điều này cho thấy, Việt Nam ngày càng khẳng định được sức hấp dẫn của một quốc gia năng động, giầu tiềm năng, lợi thế về thị trường, vị trí địa lý, tài nguyên... Chuyên gia kinh tế Trần Đình Thiên cho rằng, để phát huy đúng tầm của một nền kinh tế mở cửa như Việt Nam thì đây là thời điểm chúng ta khẳng định đẳng cấp của mình, khẳng định “chất” chứ không nên chạy theo số lượng. 

  • Tăng năng suất hướng tới phát triển bền vững 15/01/2018 19:39

    Mặc dù tăng trưởng kinh tế của Việt Nam được duy trì liên tục ở mức tương đối cao trong hơn mười năm qua, nhưng tốc độ lại có xu hướng giảm dần. Theo các chuyên gia, tăng năng suất không ổn định, đã khiến tốc độ tăng trưởng kinh tế chỉ giữ được ở mức vừa phải. Điều này cho thấy, tăng năng suất ngày càng có vai trò quan trọng đối với tăng trưởng kinh tế của Việt Nam.

  • Hãy chú ý khi sử dụng phương thức trả hàng điện tử 10/01/2018 08:37

    Vận đơn điện tử và phương thức trả hàng điện tử (ERS - Electronic Release System) ngày càng được sử dụng rộng rãi. Tuy vậy, người vận chuyển theo vận đơn có thể gặp rủi ro “trả hàng (giao hàng) nhầm” nếu không chú ý thích đáng khi sử dụng phương thức này vì rủi ro pháp lý do tòa án có quan điểm khác với cách hiểu thông thường về trả hàng điện tử.

  • Từ cà phê “Xin Chào” đến cà phê khởi nghiệp 04/01/2018 09:43

    Hy vọng một năm mới sẽ không còn hiện tượng cà phê “Xin Chào”, sẽ làm phong phú hơn Cà phê doanh nhân , làm sâu sắc hơn Cà phê khởi nghiệp. Con đường cải cách đã mở và đang chờ sự tăng tốc của Nhà nước, người dân và doanh nghiệp.

  • Tạo sân chơi bình đẳng cho doanh nghiệp 04/01/2018 09:38

    Sau 12 năm ra đời, năm 2017, lần đầu tiên Luật Cạnh tranh đã được Bộ Công Thương sửa đổi với mục tiêu có được hệ thống pháp lý đủ mạnh, tạo môi trường đầu tư công bằng cho tất cả các nhà đầu tư trong và ngoài nước, phù hợp với xu thế hội nhập kinh tế quốc tế.  

  • Năm 2018 tiếp tục cắt bỏ 50% các điều kiện kinh doanh: Khó mấy cũng phải làm 03/01/2018 13:51

    Theo Nghị quyết 01 của Chính phủ năm 2018, cải thiện căn bản, tạo chuyển biến mạnh mẽ các chỉ tiêu về môi trường kinh doanh, cắt giảm, đơn giản hóa 50% các điều kiện kinh doanh hiện hành. Trong khi đó, đại diện một số doanh nghiệp cũng cho rằng, tuy đã cắt giảm nhiều các thủ tục hành chính nhưng trên thực tế vẫn chỉ là hình thức, như việc triển khai thanh toán hoá đơn qua mạng nhưng đến nay nhiều DN vẫn chưa triển khai.

  • Luật sư. TS. Phan Trung Hoài: Tâm thế của một người hành nghề Luật… 02/01/2018 09:04

    Luật sư. TS. Phan Trung Hoài – Phó Chủ tịch Liên đoàn Luật sư Việt Nam, Trọng tài viên Trung tâm Trọng tài Quốc tế Việt Nam (VIAC) được biết đến không chỉ là Luật sư nổi tiếng, mà ông còn được biết đến là tác giả của nhiều cuốn sách, bút ký, bài báo lắng đọng trong lòng nhiều bạn đọc về hành trình tiếp cận công lý, bảo vệ cho những người yếu thế.

    Đăng ký nhận tin thư từ VIAC