Góc nhìn trọng tài viên

Luật vẫn còn mờ nhạt

07/09/2017 10:38

 Việc sửa đổi Luật Cạnh tranh 2004 để phục vụ cho mục tiêu quan trọng nhất là “tạo lập, duy trì và bảo đảm môi trường cạnh tranh lành mạnh, bình đẳng giữa các DN trên thị trường, từ đó tăng cường khả năng tiếp cận thị trường, phân bổ hiệu quả các nguồn lực, nâng cao hiệu quả kinh tế, phúc lợi xã hội và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng”.

 

12 năm có Luật không bảo vệ được bất cứ DN hay nhóm DN nào

Theo các chuyên gia pháp chế, sau 12 năm Luật Cạnh tranh được thực thi, Luật này đang bộc lộ rõ những hạn chế  trong thực tiễn, đặc biệt trong bối cảnh nền kinh tế thị trường ngày càng hội nhập và phát triển như hiện nay. Luật Cạnh tranh 2004 đang bộc lộ những điểm không còn phù hợp gây khó khăn cho DN trong việc xác định như thế nào là vi phạm cạnh tranh; cạnh tranh không lành mạnh, hay lạm dụng vị trí để độc quyền, cũng  như việc xác định nhà nước quản lý bằng công cụ hành chính hay cạnh tranh. Nếu nhà nước là chủ thể vi phạm thì căn cứ vào phương thức nào để xử lý; DN dựa vào chế định nào để bảo vệ được quyền lợi của mình…

Luật Cạnh tranh chưa làm được sứ mệnh là bảo vệ môi trường cạnh tranh, bảo vệ động lực của nền kinh tế

 

Theo lãnh đạo Bộ Công Thương, sau 12 năm thực thi Luật Cạnh tranh, Luật này đã để lại dấu ấn khá mờ nhạt trong khi chuyển động của thị trường như vũ bão. Trong thời gian đầu thực thi Luật này (từ năm 2005 đến năm 2007) mới chỉ xử phạt được trên 80 triệu đồng về hành vi cạnh tranh không lành mạnh. Đến năm 2016, số tiền này dù đã tăng lên 2,1 tỷ đồng, nhưng vẫn là con số rất nhỏ. Bộ Công Thương cho rằng, mặc dù trên thị trường đã xuất hiện nhiều hành vi phản cạnh tranh, nhưng pháp luật cạnh tranh Việt Nam hiện hành chưa có đầy đủ căn cứ pháp lý điều chỉnh các loại hành vi thực hiện ở ngoài lãnh thổ.

Trên thực tế, hiện nay các hành vi cạnh tranh không lành mạnh đã được đề cập đến trong một số luật như: Luật Sở hữu trí tuệ, Luật Bảo vệ người tiêu dùng… nhưng các luật này đều chưa bao quát hết các hành vi cạnh tranh không lành mạnh. Vì vậy, theo yêu cầu của Thủ tướng Chính phủ, việc sửa đổi Luật Cạnh tranh lần này, vừa phải đảm bảo không chồng chéo với các luật khác, vừa phải lấp được chỗ trống luật pháp về cạnh tranh. Bên cạnh đó, mô hình và địa vị pháp lý của cơ quan cạnh tranh, là phải theo tinh thần về tinh giản bộ máy theo Nghị quyết 39 của Trung ương là không thành lập tổ chức bộ máy mới.

Và một dự thảo “Luật Cạnh tranh mới” đã được xây dựng.

Nguyên nhân có nhiều nhưng các chuyên gia nhìn nhận do mô hình cơ quan thực thi chưa phù hợp. Hiện Việt Nam có 2 cơ quan thực thi Luật Cạnh tranh là Cục Quản lý cạnh tranh trực thuộc Bộ Công Thương và Hội đồng Cạnh tranh. Từ đó dẫn đến thực trạng là công tác phát hiện, điều tra, xử lý chưa đáp ứng được yêu cầu. Vì vậy, Luật Cạnh tranh chưa làm được sứ mệnh là bảo vệ môi trường cạnh tranh, bảo vệ động lực của nền kinh tế, không bảo vệ được bất cứ DN hay nhóm DN nào.

Xóa khoảng mờ trong quản lý cạnh tranh

Luật sư Trần Hữu Huỳnh, Chủ tịch Trung tâm Trọng tài quốc tế Việt Nam cho rằng, mô hình gồm hai cơ quan thực thi cạnh tranh hiện nay là Cục Quản lý cạnh tranh thuộc Bộ Công Thương và Hội đồng Cạnh tranh có mâu thuẫn và xung đột về lợi ích, yếu về thẩm quyền. Tồn tại này làm kéo dài quá trình giải quyết các vụ việc về cạnh tranh. Trong khi đó, việc thực thi chính sách cạnh tranh của các cơ quan quản lý, chính quyền cũng như các cán bộ công chức, viên chức… còn những bất cập.

Thực tế cho thấy, đang có “khoảng mờ” về mặt kiểm soát các hành vi phản cạnh tranh và các chế tài xử lý vi phạm không rõ ràng. Những thỏa thuận “ngầm” giữa các DN, các hiệp hội DN với nhau để bảo vệ quyền lợi của họ làm phương hại đến lợi ích của cạnh tranh, quyền lợi của người tiêu dùng. Từ thực tiễn phát sinh trong quá trình thực hiện, Bộ Công Thương đã xây dựng dự thảo Luật Cạnh tranh (sửa đổi) cho phù hợp và sát thực tế hơn để Luật Cạnh tranh trở thành một công cụ quản lý nhà nước quan trọng nhất trong nền kinh tế thị trường hiện đại.

Trong phiên họp Chính phủ vừa diễn ra, Dự thảo Luật Cạnh tranh (sửa đổi) đã được chính thức “ra mắt” để xin ý kiến Chính phủ. Theo Bộ trưởng Bộ Công Thương Trần Tuấn Anh, xuất phát từ vị trí, vai trò của cạnh tranh trong phát triển kinh tế đất nước, việc sửa đổi Luật Cạnh tranh 2004 để phục vụ cho mục tiêu quan trọng nhất là “tạo lập, duy trì và bảo đảm môi trường cạnh tranh lành mạnh, bình đẳng giữa các DN trên thị trường, từ đó tăng cường khả năng tiếp cận thị trường, phân bổ hiệu quả các nguồn lực, nâng cao hiệu quả kinh tế, phúc lợi xã hội và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng”.

Theo đó, dự thảo Luật Cạnh tranh (sửa đổi) được xây dựng trên cơ sở và định hướng bảo vệ môi trường cạnh tranh và hoạt động cạnh tranh bình đẳng giữa các DN trên thị trường. Qua đó tăng cường hiệu quả của toàn bộ nền kinh tế, bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của DN và người tiêu dùng Việt Nam. Đồng thời, bảo đảm tính công bằng, minh bạch, khách quan trong quá trình tố tụng; kết hợp chặt chẽ giữa tư duy kinh tế và tư duy pháp lý, trong đó, nhấn mạnh mục tiêu tăng cường hiệu quả cho công tác thực thi luật; Nhà nước phải bảo đảm vai trò trung tâm trong hoạt động bảo vệ cạnh tranh trên thị trường.

Ông Trịnh Anh Tuấn, Phó cục trưởng Cục Quản lý cạnh tranh, Bộ Công Thương cho biết, điểm mới trong Dự thảo lần này là tập trung mở rộng phạm vi điều chỉnh và đối tượng áp dụng. Trong đó kiểm soát đối tượng có khả năng gây phản cạnh tranh: cơ quan quản lý nhà nước, cơ quan hành chính sự nghiệp, hiệp hội DN và DN…

Liên quan đến điều chỉnh cơ quan quản lý cạnh tranh, ông Tuấn cũng cho biết, trong dự thảo này đang đề xuất xây dựng mô hình đơn nhất quy định thẩm quyền của cơ quan ở vị trí cao hơn, cụ thể trực thuộc Chính phủ và do Chính phủ thành lập thay vì hai cơ quan quản lý cạnh tranh đang hoạt động độc lập như hiện nay là Hội đồng cạnh tranh Việt Nam và Cục Quản lý cạnh tranh.

Được biết, Dự thảo Luật Cạnh tranh (sửa đổi) dự kiến sẽ được Quốc hội cho ý kiến tại Kỳ họp thứ 4 (tháng 10/2017) và thông qua tại Kỳ họp thứ 5 (tháng 5/2018). Dự thảo Luật Cạnh tranh (sửa đổi) được kỳ vọng sẽ thể chế hóa, hiện thực hóa và cụ thể hóa một cách nhanh chóng, kịp thời chủ trương xây dựng môi trường cạnh tranh lành mạnh, hợp tác, văn minh, cạnh tranh vì mục đích phát triển đất nước và bảo đảm cạnh tranh lành mạnh, kiểm soát độc quyền trong kinh doanh, chống cạnh tranh không lành mạnh mà Nhà nước đề ra.

 

Theo Tuấn Minh (Thời Báo Ngân hàng) đăng ngày 6 - 9 - 2017

Share Post
MỘT SỐ TIN TỨC KHÁC
  • Ba điểm sáng của dân chủ trong kinh doanh 21/02/2018 11:18

    Quyền tự do kinh doanh là quyền con người, được quy định trong Hiến pháp năm 2013, theo nghĩa rộng hơn, đó còn là cam kết của Nhà nước, bằng trách nhiệm và nghĩa vụ của mình, bảo đảm để mỗi người (kể cả người nước ngoài tại Việt Nam) được thực hiện quyền này với chi phí thấp nhất và độ an toàn cao nhất

  • Tư duy “liệu cơm gắp mắm” và bài học phát triển đô thị 09/02/2018 09:44

    Khi bàn về quy hoạch phát triển đô thị tại TPHCM, chuyên gia kinh tế Trần Du Lịch, Phó Chủ tịch Trung tâm Trọng tài Quốc tế Việt Nam khuyến nghị đừng mang tư tưởng ‘liệu cơm gắp mắm’ vào quy hoạch phát triển cơ sở hạ tầng. Một khi làm dự án đô thị theo kiểu có bao nhiêu vốn làm bấy nhiêu thì chắc chắn sẽ phải trả giá đắt trong tương lai.   

  • Tiền ảo tiềm ẩn những cái chết bất ngờ, dễ bị tội phạm lợi dụng 07/02/2018 14:32

    Trong khi khung pháp lý chưa rõ ràng, việc lướt sóng tiền ảo ẩn chứa nhiều nguy cơ mất an toàn và những 'cái chết' bất ngờ.

  • Tranh chấp thương mại: Vì sao nên chọn hòa giải? 07/02/2018 13:57

    Hiện nay, tình trạng quá tải trong giải quyết tranh chấp thương mại là vấn đề bức xúc của doanh nghiệp và cơ quan quản lý nhà nước. Bởi vậy, trong các phương thức giải quyết ngoài tòa án thì hòa giải thương mại là phương thức rất đáng quan tâm, lựa chọn

  • Chủ động đón nhận “kinh tế chia sẻ” 05/02/2018 14:05

    “Kinh tế chia sẻ” không còn là khái niệm mới mẻ với thế giới và ngay cả với Việt Nam. Tại phiên họp thường kỳ đầu tiên của năm 2018, Chính phủ đã nghe Bộ Kế hoạch và Đầu tư báo cáo về sự cần thiết xây dựng Đề án về mô hình kinh tế chia sẻ. Nếu không có gì thay đổi, Đề án này sẽ được trình Chính phủ vào tháng 6 tới.

  • Cải cách và hệ lụy từ Bộ luật Dân sự 2015 02/02/2018 14:13

    Việc Thông tư 32/2016 của Ngân hàng Nhà nước yêu cầu mọi tổ chức không có tư cách pháp nhân phải đóng tài khoản để chuyển sang giao dịch dưới danh nghĩa cá nhân là minh chứng cho những cách hiểu khác nhau đối với quy định mới về chủ thể trong BLDS 2015. Do đó, cần có những trao đổi công khai và toàn diện hơn về vấn đề này.

  • Siết vốn vào bất động sản, tín dụng: Vẫn lo lách luật 01/02/2018 10:12

    Trước đó, thống kê của NHNN, năm 2017, tỷ trọng cho vay bất động sản trong tổng dư nợ chiếm 6,53%. Trong khi đó, theo số liệu của Ủy ban Giám sát Tài chính Quốc gia, tín dụng đổ vào hoạt động kinh doanh bất động sản và xây dựng giảm nhẹ so với năm 2016, chiếm 15,8% trong tổng tín dụng (năm 2016 là 17,1%). Trong đó, vào lĩnh vực xây dựng khoảng 9,9%, vào hoạt động kinh doanh bất động sản chiếm 5,9%.

  • Thương mại điện tử cần sự vào cuộc của nhiều bộ 01/02/2018 10:06

    Chiều 30/1/2018, tại trụ sở Bộ Công Thương, Thứ trưởng Bộ Công Thương Đỗ Thắng Hải và lãnh đạo một số vụ chức năng của Bộ Công Thương đã làm việc với Tổ tư vấn kinh tế của Thủ tướng Chính phủ về thực trạng hoạt động và khung chính sách liên quan đến thương mại trong nước và thương mại điện tử trong bối cảnh hội nhập và cách mạng công nghiệp 4.0.

    Đăng ký nhận tin thư từ VIAC