Góc nhìn trọng tài viên

M&A 2018: Kỷ nguyên mới, kỳ vọng mới

09/08/2018 11:02
Trước thềm Diễn đàn M&A Việt Nam năm 2018 do Báo Đầu tư và AVM Vietnam phối hợp tổ chức, nhiều ý kiến cho rằng, thị trường M&A tại Việt Nam sẽ tiếp tục sôi động, không chỉ trong năm nay, mà cho cả thập kỷ tới, diễn ra trong nhiều ngành, lĩnh vực. 

Hoạt động M&A sẽ tiếp tục sôi động

ảnh 1
 Ông Nguyễn Đức Hoàn, Tổng giám đốc Công ty Chứng khoán KB Việt Nam (KBVS)

Năm 2018 và những năm tiếp theo, hoạt động M&A tại Việt Nam dự báo tiếp tục sôi động, sức hấp dẫn đến từ kỳ vọng tăng trưởng kinh tế ổn định, đặc biệt là quá trình cổ phần hóa DNNN được đẩy mạnh. Các thương vụ M&A nhiều khả năng tập trung vào lĩnh vực hàng tiêu dùng, bán lẻ và bất động sản. Ngoài ra, lĩnh vực viễn thông, năng lượng, hạ tầng, dược phẩm, giáo dục được kỳ vọng sẽ đóng góp giá trị đáng kể vào hoạt động M&A tại Việt Nam. Cùng với sự ra đời của các quỹ mở và các sản phẩm chứng khoán phái sinh, các giao dịch M&A có thể được thực hiện dưới nhiều hình thức phong phú hơn, cho phép các bên có nhiều sự lựa chọn hơn. Bên cạnh đó, các doanh nghiệp nước ngoài đánh giá cao về sự phát triển vượt bậc của thành phần kinh tế tư nhân, một trong những động lực để họ tiếp tục đầu tư vào Việt Nam.

ảnh 2

Hoạt động M&A hiện được điều chỉnh bởi nhiều văn bản pháp luật khác nhau, dưới nhiều góc độ khác nhau, nhiều khi thiếu đồng bộ và cụ thể.

Ví dụ, xác định thị phần khi M&A theo Luật Cạnh tranh, doanh nghiệp phải dựa vào cơ sở số liệu nào về tổng doanh thu ngành để tính thị phần?

Hay việc M&A giữa các doanh nghiệp chưa chắc đã tạo ra thị phần kết hợp là tổng thị phần của các bên liên quan, mà có thể nhỏ hơn hoặc lớn hơn, tùy từng giao dịch cụ thể.

Do đó, để hoạt động M&A diễn ra thuận lợi, không chỉ cần tháo gỡ các vướng mắc cụ thể, mà cần sự vào cuộc đồng bộ của các cơ quan, tổ chức liên quan. Bên cạnh đó, tháo gỡ các nút thắt trong quy định về chuyển nhượng vốn.

Cần chú ý tránh thất thoát vốn nhà nước

ảnh 3
Ông Nguyễn Minh Phong, Chuyên gia kinh tế 

M&A tại Việt Nam sẽ ngày càng sôi động, nhất là trong 3 lĩnh vực: thứ nhất là các ngân hàng mà Nhà nước thoái vốn, sẽ thu hút dòng tiền lớn từ các tập đoàn tài chính nước ngoài; thứ hai là cổ phần hoá, thoái vốn nhà nước tại các doanh nghiệp có quỹ đất tốt; thứ ba là thoái vốn khỏi các doanh nghiệp trong ngành hàng thực phẩm tiêu dùng, kỳ vọng tạo ra những thương vụ lớn như Sabeco, 

Vinamilk trong năm 2017.

M&A trong thời gian tới cần chú ý tránh thất thoát vốn nhà nước. Việc định giá tài sản khi mua bán - sáp nhập, kiểm toán tài sản cần được chú trọng hơn trong các thương vụ M&A.

ảnh 4

Các công ty chứng khoán có cơ hội lớn từ thị trường M&A

ảnh 5
 Ông Trần Hải Hà. Tổng giám đốc Công ty Chứng khoán MB (MBS)

Theo số liệu thống kê thị trường và các ước tính sơ bộ của chúng tôi, tổng số lượng và giá trị các thương vụ mua bán - sáp nhập tại Việt Nam tăng trưởng trung bình lần lượt là khoảng 22% và 15% trong giai đoạn 2007 -2017. Tổng giá trị M&A năm 2016 đạt 5,8 tỷ USD, năm 2017 ước tính đạt khoảng 8 tỷ USD và dự báo năm 2018 có thể vượt năm 2017.

Về mặt dài hạn, kết quả tích cực từ kinh tế vĩ mô, sự cam kết đổi mới và tính thị trường của nền kinh tế, các cơ chế chính sách của Chính phủ ngày càng tạo điều kiện thu hút các dòng vốn ngoại, cải cách hệ thống doanh nghiệp nhà nước thông qua cổ phần hóa sẽ góp phần tạo động lực cho làn sóng M&A trong nước và quốc tế tại Việt Nam.

Trong vai trò là tổ chức trung gian, các công ty chứng khoán đang đón nhận cơ hội rất lớn từ thị trường để tham gia thực hiện tư vấn các thương vụ M&A xuất phát từ các tiềm năng và xu hướng M&A tại Việt Nam, xu hướng đầu tư và dòng vốn đầu tư nước ngoài tiếp tục đổ mạnh vào thị trường Việt Nam.

Không chỉ tham gia vào các giao dịch M&A thông qua việc cung cấp và thực hiện dịch vụ tư vấn tài chính doanh nghiệp và tư vấn M&A, với lợi thế là công ty chứng khoán địa phương, các công ty chứng khoán có độ am hiểu văn hóa doanh nghiệp, có sự kết nối sâu rộng với các doanh nghiệp trong nước cũng như am hiểu thị trường, am hiểu các quy định pháp luật hiện hành để có thể hỗ trợ và tư vấn thành công cho các doanh nghiệp khi triển khai M&A.

M&A lĩnh vực tài chính sẽ được tăng cường

ảnh 6
 Ông Nguyễn Trí Hiếu. Chuyên gia tài chính - ngân hàng

Riêng lĩnh vực tài chính, trong năm nay, hoạt động M&A nhiều khả năng trầm lắng, nhưng những năm tới sẽ được tăng cường. Thứ nhất, các ngân hàng phải tăng vốn để phù hợp với yêu cầu của Basel II. Thứ hai, các ngân hàng có vốn nhà nước muốn tiếp tục xu hướng thoái vốn của Chính phủ và bán vốn cho tư nhân sẽ thúc đẩy hoạt động M&A, bởi đây đều là ngân hàng lớn và sẽ bán ra số lượng cổ phần với tỷ lệ cao.

Nhìn chung, thị trường M&A sẽ nở rộ nhiều thương vụ trong thập kỷ tới khi nền kinh tế Việt Nam ngày càng hội nhập vào kinh tế toàn cầu, cùng với đó là các nhà đầu tư nước ngoài rất quan tâm đến các doanh nghiệp nội, M&A sẽ thu hút được nhiều vốn ngoại. Ngân hàng, thực phẩm tiêu dùng và bất động sản sẽ là các lĩnh vực đầu tàu dẫn dắt thị trường M&A.

Các thương vụ M&A sẽ ngày càng lớn bởi các doanh nghiệp đang ngày càng phát triển và thu hút đầu tư nhiều hơn. Việt Nam cũng sẽ ngày càng tiếp nhận các nhà đầu tư tầm cỡ nước ngoài.

ảnh 7

M&A sẽ đi vào chiều sâu

ảnh 8
 Ông Trương Thanh Đức. Trọng tài viên VIAC, Chủ tịch Công ty Luật BASICO

Hoạt động M&A sẽ diễn ra ngày càng sôi động bởi đây là một trong những cách mở rộng quy mô và thâu tóm doanh nghiệp mà cả 2 bên đều mong muốn, đặc biệt là phía nước ngoài. Tuy nhiên, các doanh nghiệp nội đang chủ động hơn trong vị thế mua như VinFast mua lại hoạt động sản xuất và phân phối của GM tại Việt Nam. Trước đây, nhiều chính sách ưu tiên cho doanh nghiệp ngoại, nhưng hiện nay đã bình đẳng hơn với cả doanh nghiệp trong và ngoài nước, môi trường này sẽ tăng cường hơn vai trò của doanh nghiệp nội trong M&A.

Đáng chú ý, M&A trước đây diễn ra với đầy đủ “thể loại” khác nhau, có khi chỉ vì nhà đất hoặc những lợi ích đơn giản nhất, nhưng các thương vụ mua bán - sáp nhập gần đây đã đi vào chiều sâu chất lượng nhiều hơn, với chiến lược và mục tiêu rõ rệt. M&A trong tương lai sẽ đi theo hướng thực chất hơn, quy mô số giao dịch, giá trị giao dịch sẽ tiếp tục tăng lên.

Mặc dù pháp lý chưa có yếu tố nào mới để hỗ trợ cho M&A, hầu hết đều là những quy định chung chung, nhưng quy trình đã thuận hơn bởi khi M&A diễn ra thường xuyên thì cơ quan quản lý, các doanh nghiệp, thị trường đã hình thành cách làm, cách ứng xử tương đối nhuần nhuyễn, không còn bỡ ngỡ, khó khăn như trước. Nếu có những quy định rõ ràng, chi tiết hơn từ thủ tục cho đến thuế, giải quyết những vướng mắc, bất cập thì sẽ hỗ trợ tốt hơn cho tiến trình M&A.

Tôi cho rằng, M&A là cách thức để thị trường điều chỉnh, nên đây vẫn là lựa chọn tốt nhất để các doanh nghiệp khẳng định mình, cạnh tranh để vươn lên. Do đó, thị trường M&A sẽ được quan tâm và sôi động hơn nhiều trong tương lai.

Share Post
MỘT SỐ TIN TỨC KHÁC
  • Thêm kênh “bắt bệnh” môi trường kinh doanh 15/10/2018 11:31

    Chỉ số phát triển doanh nghiệp (DN) chính là bức tranh thu nhỏ phản chiếu môi trường kinh doanh tại mỗi địa phương. Vậy làm thế nào cải thiện môi trường kinh doanh thông qua việc thay đổi từ thước đo chỉ số phát triển DN?

  • Cần nghiên cứu đúng mức chính sách khai thác FTA 08/10/2018 10:09

    Trao đổi với phóng viên Báo Hải quan, ông Trần Hữu Huỳnh, Chủ tịch Trung tâm Trọng tài Quốc tế Việt Nam (VIAC) cho rằng, để khai thác tốt hơn những lợi thế từ các Hiệp định Thương mại tự do (FTA), cần có sự tổng kết, đánh giá việc thực hiện một cách kịp thời để gỡ các nút thắt. Bên cạnh đó, trong bối xung đột thương mại, xu thế bảo hộ tăng cao, chính sách khai thác FTA nhằm tối ưu hóa lợi thế, giảm thiểu rủi ro cần được quan tâm đúng mức.

  • IPO “hàng khủng” thất bại, vì đâu nên nỗi? 25/09/2018 18:13

    Tại Vinalines, gánh nặng nợ và hoạt động kinh doanh cốt lõi không tốt nên khó thu hút nhà đầu tư. IPO thời gian gần đây kém hấp dẫn còn bởi quy định hạn chế tín dụng chảy sang thị trường chứng khoán trong Thông tư 36/2014/TT-NHNN kéo dài quá lâu. Về cơ bản, doanh nghiệp có quy mô lớn, nhưng kém hấp dẫn, là lý do chính khiến đợt IPO thất bại. Nhà đầu tư thấy nội tại doanh nghiệp không ổn nên e ngại đầu tư.

  • Cơ sở pháp lý nào để thu hồi tài sản nhà nước đã bán? 25/09/2018 18:11

    Từ hoạt động thanh, kiểm tra một số dự án hạ tầng và bất động sản vừa qua tại các địa phương, cơ quan chức năng của Đảng, Nhà nước đã phát hiện và kết luận về các sai phạm. Theo đó, hoặc do vi phạm về thiếu căn cứ pháp lý, trái thẩm quyền, không đúng quy trình, thủ tục, hoặc do có tham nhũng, tiêu cực mà nhiều cán bộ lãnh đạo, là người tham gia quyết định dự án đã bị xử lý ở các mức độ khác nhau.

  • Thức ăn nhanh lỗ bất thường: Khó xác định chuyển giá 25/09/2018 18:09

    Dù báo lỗ liên tục nhưng đến nay, các "đại gia" thức ăn nhanh nước ngoài vẫn bám trụ thị trường Việt Nam và cạnh tranh quyết liệt để giành thị phần. Ông Lê Duy Minh, Phó Cục trưởng Cục Thuế TP HCM, khẳng định hầu hết các doanh nghiệp (DN) báo lỗ đều là DN lớn của nước ngoài, đầu tư hệ thống rất lớn ở Việt Nam. Chi phí đầu tư rất lớn gây thua lỗ nặng ở giai đoạn đầu. "Chúng tôi sẽ rà soát thật cụ thể các trường hợp nghi vấn" - ông Minh nói.

  • Thép Việt bị kiện tới tấp 12/09/2018 11:02

    Theo các chuyên gia, cũng giống như rất nhiều vụ việc kiện bán phá giá trước đây, ngành thép Việt vẫn loay hoay quanh các "bài học" cũ để tự vệ. Luật sư Trần Hữu Huỳnh nhắc lại bài học quen thuộc: "Lý thuyết từ trước đến nay là không nên để tất cả trứng vào giỏ, phải đa dạng thị trường hơn nữa. Ngoài ra, DN sản xuất cùng với các nhà tư vấn, tham tán cần có sự liên kết, hợp tác thông tin để hiểu rõ hơn tính chất thị trường trước khi quyết định lựa chọn nơi xuất khẩu".

  • Từ Uber-Grab... đến chính sách cho mô hình kinh tế chia sẻ 12/09/2018 11:00

    Đáng nói, nếu quy định các công ty cung cấp dịch vụ ứng dụng kết nối như Grab hay Uber là đơn vị kinh doanh vận tải sẽ đi ngược lại với xu thế của thế giới. Trong nền kinh tế 4.0, các doanh nghiệp có xu hướng chuyên môn hóa, tập trung đầu tư vào một hoặc một số công đoạn trong chuỗi giá trị, nhằm tìm cách tối đa hóa hiệu quả kinh doanh.

  • Ngành thuế đòi cung cấp thông tin tài khoản ngân hàng: Tiếp tục bị phản ứng 12/09/2018 10:58

    Dưới góc độ quản lý thuế, nếu loại bỏ yếu tố lạm quyền trong thi hành công vụ, dẫn đến xâm hại lợi ích chính đáng của doanh nghiệp, tôi cho rằng sự phối hợp giữa cơ quan thuế với các cơ quan hữu quan nói chung và với NH thương mại nói riêng là cần thiết để góp phần bảo đảm thực thi quy định thuế, hạn chế gian lận thuế, trốn thuế

    Đăng ký nhận tin thư từ VIAC