Góc nhìn trọng tài viên

Mô hình nào cho Quỹ tín dụng Nhân dân?

05/12/2017 09:37

Nếu Quỹ tín dụng Nhân dân (QTDND) yếu kém thì vẫn phát hiện xử lý, nhưng nếu gắn vào pháp nhân sẽ đi vào trật tự; Khi quy trách nhiệm tập thể buộc người trong quỹ phải giám sát lẫn nhau. Luật sư Trương Thanh Đức - Chủ tịch Hội đồng thành viên Công ty Luật BASICO, Trọng tài viên Trung tâm Trọng tài Quốc tế Việt Nam (VIAC) chia sẻ với Báo Kinh tế&Đô thị trước những sai phạm của QTDND thời gian qua

Hình ảnh có liên quan
Quy định đã có nhưng kiểm soát lỏng lẻo
Vừa qua một số QTDND bị vỡ, nguyên nhân là do đâu, thưa ông?
- QTDND là loại hình tổ chức tín dụng hợp tác, hoạt động theo nguyên tắc tự nguyện, tự chủ, tự chịu trách nhiệm. Mục tiêu chủ yếu là tương trợ giữa các thành viên, nhằm phát huy sức mạnh tập thể và từng thành viên, giúp nhau thực hiện có hiệu quả các hoạt động sản xuất, kinh doanh, dịch vụ và cải thiện đời sống.
Thông tư số 04/2015/TT-NHNN của NHNN về QTDND cũng quy định, người quản trị, điều hành có năng lực hành vi dân sự đầy đủ và có đủ các tiêu chuẩn về đạo đức, trình độ, năng lực chuyên môn theo quy định của NHNN, có phẩm chất đạo đức tốt, có tín nhiệm, có năng lực quản lý và hiểu biết về hoạt động ngân hàng. Thành viên Hội đồng quản trị không được đồng thời là thành viên Ban Kiểm soát, Kế toán trưởng, Thủ quỹ của QTDND và không phải là cha, mẹ, vợ, chồng, con hoặc anh, chị, em ruột của họ. Tổng mức cho vay của QTDND đối với một thành viên là pháp nhân không được vượt quá tổng số vốn góp và số dư tiền gửi của pháp nhân đó tại QTDND tại thời điểm cho vay và thời hạn cho vay không vượt quá thời hạn còn lại của tiền gửi.
Tuy nhiên hiện nay, nhiều quỹ đã vi phạm, nhiều quỹ vận hành kiểu “gia đình”, khâu kiểm soát, giám sát nội bộ lỏng lẻo. Ngoài "chiêu" mượn uy tín để huy động và dùng vào việc riêng, trả thêm lãi suất ngoài; cho vay vượt quá mức cho vay tối đa; nhiều khâu trong trình tự thủ tục vay vốn bị bỏ qua; sử dụng vốn vay sai mục đích, nhờ vay hộ, vay ké, dồn vốn cho một số người kinh doanh bất động sản... Trước sự việc Giám đốc QTD tại Đồng Nai bỏ trốn sau khi mượn uy tín quỹ huy động và cho vay trái quy định, dùng tiền vào mục đích cá nhân, trên cả nước cũng xảy ra nhiều sự việc tương tự. Không ít giám đốc QTD đã vướng vòng lao lý. 
Để xảy ra như vậy là do buông lỏng khâu quản lý, trách nhiệm thuộc về cơ quan nào?
- Nghị định của Chính phủ về hoạt động của QTDND ghi rất rõ: Hoạt động kinh doanh theo giấy phép được cấp; chấp hành các quy định của Nhà nước về tiền tệ, tín dụng và dịch vụ ngân hàng; Tự chịu trách nhiệm và cùng có lợi về kết quả hoạt động của mình. QTD nếu theo cách sử dụng bây giờ thì thuộc trách nhiệm của quỹ. Nói sòng phẳng, Nhà nước không chịu nhưng Nhà nước không thể buông vì sợ mất uy tín, mất trật tự an toàn xã hội thì NHNN đã lên tiếng trấn an người gửi tiền bằng việc bảo đảm quyền lợi hợp pháp của người gửi tiền (như trong vụ giám đốc QTD Thái Bình ở Biên Hòa, Đồng Nai ôm 50 tỷ đồng bỏ trốn).
NHNN cũng đang đặt hệ thống QTD trong “tầm ngắm” tái cơ cấu, trong đó có phương án các QTD quá yếu kém, không có khả năng phục hồi trở lại sẽ cho phá sản. Phương án này có hợp lý không, giải quyết tiền của người dân sẽ thế nào?
- Trong các biện pháp có kiểm soát đặc biệt, tìm phương án phục hồi… Tuy nhiên nếu mọi biện pháp đến đường cùng, thì buộc phải cho phá sản. Đối với người gửi tiền, nếu mang tiền đến cho vay ngoài, cá nhân phải chịu, còn khi đã đến quỹ đóng dấu, cầm sổ thì quỹ phải chịu. 
Đối với chi trả cho người gửi tiền, nếu quỹ vẫn còn khả năng thì chi trả bằng cách bán cho các quỹ mạnh hơn hoặc bán lại cho nhà đầu tư để chi trả cho người gửi tiền, số còn lại Nhà nước sẽ hỗ trợ đảm bảo không gây mất trật tự an toàn, đặc biệt là vấn đề về xã hội cũng như lòng tin của người gửi tiền. Trong trường hợp QTD phá sản, phần tài sản của Quỹ sau khi thu hồi và chi trả đầy đủ nghĩa vụ thuế, cũng phải chia cho người gửi tiền để đền bù thiệt hại.
Cần thiết song phải củng cố chặt chẽ hơn
Xảy ra nhiều lùm xùm như vậy, theo ông có nên bỏ hẳn mô hình QTD?
- Không những không đóng cửa mà phải tăng lên, vì mô hình QTD phù hợp với nền kinh tế Việt Nam, thích hợp với tình hình kinh tế ở nông thôn. Song hoạt động của quỹ cần phải được giám sát chặt. NHNN đang triển khai Đề án Phát triển hệ thống QTDND đến năm 2020 và định hướng đến năm 2030. Theo đó, tiếp tục mở rộng QTD tại nông thôn. Khi hoàn thiện tất cả các mặt hoạt động thì QTDND sẽ có vai trò lớn, trong việc đẩy lùi nạn tín dụng đen, đồng thời, lấp đầy những khoảng trống mà NHTM không thể đáp ứng, đồng thời tăng cường thanh tra, giám sát.
Vậy còn phương án cho sáp nhập thì sao, thưa ông? 
- Việc sáp nhập, hợp nhất, chuyển nhượng cổ phần, góp vốn của từng loại hình tổ chức tín dụng thực hiện theo quy định pháp luật hiện hành. Có thể cho sáp nhập, hợp nhất các quỹ không có khả năng phục hồi hoặc bán lại cho nhà đầu tư tiềm lực. Còn sáp nhập với NH là không khả thi do khác biệt lớn về tính chất hoạt động và chủ sở hữu.
Vậy theo ông mô hình thế nào là hợp lý? Cần giám sát thế nào?
- Theo NHNN thì về nguyên tắc, ai làm sai người đó chịu trách nhiệm trước pháp luật. Tuy nhiên theo tôi, cần gắn cả trách nhiệm của quỹ. Nếu thực sự muốn duy trì an toàn để phát triển và để người ta tin tưởng, thì cần giải quyết trách nhiệm pháp lý. Điển hình các quỹ gần đây như Bắc Giang mấy trăm người dân gửi, có thể sáng trưa chiều tối gửi, không thể phân biệt đâu là thật giả. Là sổ thật hết, nhưng không rõ sổ nào đưa vào hệ thống, sổ nào không. Không thể trách nhiệm cá nhân mà ở đây là trách nhiệm pháp nhân. 
Thực tế vì tư lợi của những người quản lý, điều hành QTDND, sự yếu kém về chuyên môn, thiếu bản lĩnh trong công việc và cả sự thông đồng của cán bộ làm việc tại quỹ, nên dễ bị chi phối để làm sai và vô hiệu hóa trong khâu kiểm soát. Do đó, nếu quỹ yếu kém thì vẫn phát hiện xử lý nhưng tôi muốn nói là nếu cứ gắn vào pháp nhân thì sẽ đi vào trật tự. Khi quy trách nhiệm tập thể buộc người trong quỹ phải giám sát lẫn nhau. Ngoài ra quy định muốn vay phải có người bảo lãnh trong quỹ để chịu trách nhiệm, cam kết sử dụng đúng nguồn tiền.
Để duy trì, phát triển và nâng cao hiệu quả của hệ thống QTDND, hoạt động của hệ thống này phải được công khai, minh bạch. Điều đó đòi hỏi hoạt động của hệ thống QTDND phải thường xuyên được kiểm tra, đảm bảo tuân thủ các nguyên tắc, chuẩn mực và quy định của pháp luật hiện hành. Về phía cơ quan quản lý là NHNN Chi nhánh các tỉnh thành, hỗ trợ nâng cao năng lực quản trị điều hành của QTDND, đặc biệt là hệ thống kiểm toán nội bộ, đảm bảo người quản lý điều hành quỹ phải đáp ứng tiêu chuẩn về năng lực và trình độ theo quy định. Cần rà soát quy định về an toàn hoạt động, quản trị, điều hành và thu hồi giấy phép, sửa đổi quy định vốn pháp định phù hợp với thực tiễn hoạt động và yêu cầu đảm bảo an toàn của QTDND trong từng giai đoạn. Cần quy trình huy động và cho vay hiệu quả hơn, giám sát được rủi ro và có biện pháp kiểm tra, xem xét xử lý. Có thể gửi chi nhánh ngân hàng này, nhưng người dân đăng kí online giao dịch điện tử, truy vấn online, QTD thì không biết hoàn toàn phó thác quỹ. Dó đó cần hoàn thiện hệ thống CNTT cho QTD để Nhân dân có cơ sở đáp ứng yêu cầu an toàn hoạt động và được kết nối internet.
Với người dân cần chú ý gì?
- Nhiều người ham lãi suất cao nên đã thiếu cảnh giác, đem tiền vào gửi những nơi không an toàn, thậm chí còn không biết lãnh đạo quỹ là ai chỉ gửi qua người nọ, người kia. Không nên ủy quyền tài sản cho người khác quản lý, cần lập hợp đồng chặt chẽ về pháp lý.
Xin cảm ơn ông!
Share Post
MỘT SỐ TIN TỨC KHÁC
  • Thêm kênh “bắt bệnh” môi trường kinh doanh 15/10/2018 11:31

    Chỉ số phát triển doanh nghiệp (DN) chính là bức tranh thu nhỏ phản chiếu môi trường kinh doanh tại mỗi địa phương. Vậy làm thế nào cải thiện môi trường kinh doanh thông qua việc thay đổi từ thước đo chỉ số phát triển DN?

  • Cần nghiên cứu đúng mức chính sách khai thác FTA 08/10/2018 10:09

    Trao đổi với phóng viên Báo Hải quan, ông Trần Hữu Huỳnh, Chủ tịch Trung tâm Trọng tài Quốc tế Việt Nam (VIAC) cho rằng, để khai thác tốt hơn những lợi thế từ các Hiệp định Thương mại tự do (FTA), cần có sự tổng kết, đánh giá việc thực hiện một cách kịp thời để gỡ các nút thắt. Bên cạnh đó, trong bối xung đột thương mại, xu thế bảo hộ tăng cao, chính sách khai thác FTA nhằm tối ưu hóa lợi thế, giảm thiểu rủi ro cần được quan tâm đúng mức.

  • IPO “hàng khủng” thất bại, vì đâu nên nỗi? 25/09/2018 18:13

    Tại Vinalines, gánh nặng nợ và hoạt động kinh doanh cốt lõi không tốt nên khó thu hút nhà đầu tư. IPO thời gian gần đây kém hấp dẫn còn bởi quy định hạn chế tín dụng chảy sang thị trường chứng khoán trong Thông tư 36/2014/TT-NHNN kéo dài quá lâu. Về cơ bản, doanh nghiệp có quy mô lớn, nhưng kém hấp dẫn, là lý do chính khiến đợt IPO thất bại. Nhà đầu tư thấy nội tại doanh nghiệp không ổn nên e ngại đầu tư.

  • Cơ sở pháp lý nào để thu hồi tài sản nhà nước đã bán? 25/09/2018 18:11

    Từ hoạt động thanh, kiểm tra một số dự án hạ tầng và bất động sản vừa qua tại các địa phương, cơ quan chức năng của Đảng, Nhà nước đã phát hiện và kết luận về các sai phạm. Theo đó, hoặc do vi phạm về thiếu căn cứ pháp lý, trái thẩm quyền, không đúng quy trình, thủ tục, hoặc do có tham nhũng, tiêu cực mà nhiều cán bộ lãnh đạo, là người tham gia quyết định dự án đã bị xử lý ở các mức độ khác nhau.

  • Thức ăn nhanh lỗ bất thường: Khó xác định chuyển giá 25/09/2018 18:09

    Dù báo lỗ liên tục nhưng đến nay, các "đại gia" thức ăn nhanh nước ngoài vẫn bám trụ thị trường Việt Nam và cạnh tranh quyết liệt để giành thị phần. Ông Lê Duy Minh, Phó Cục trưởng Cục Thuế TP HCM, khẳng định hầu hết các doanh nghiệp (DN) báo lỗ đều là DN lớn của nước ngoài, đầu tư hệ thống rất lớn ở Việt Nam. Chi phí đầu tư rất lớn gây thua lỗ nặng ở giai đoạn đầu. "Chúng tôi sẽ rà soát thật cụ thể các trường hợp nghi vấn" - ông Minh nói.

  • Thép Việt bị kiện tới tấp 12/09/2018 11:02

    Theo các chuyên gia, cũng giống như rất nhiều vụ việc kiện bán phá giá trước đây, ngành thép Việt vẫn loay hoay quanh các "bài học" cũ để tự vệ. Luật sư Trần Hữu Huỳnh nhắc lại bài học quen thuộc: "Lý thuyết từ trước đến nay là không nên để tất cả trứng vào giỏ, phải đa dạng thị trường hơn nữa. Ngoài ra, DN sản xuất cùng với các nhà tư vấn, tham tán cần có sự liên kết, hợp tác thông tin để hiểu rõ hơn tính chất thị trường trước khi quyết định lựa chọn nơi xuất khẩu".

  • Từ Uber-Grab... đến chính sách cho mô hình kinh tế chia sẻ 12/09/2018 11:00

    Đáng nói, nếu quy định các công ty cung cấp dịch vụ ứng dụng kết nối như Grab hay Uber là đơn vị kinh doanh vận tải sẽ đi ngược lại với xu thế của thế giới. Trong nền kinh tế 4.0, các doanh nghiệp có xu hướng chuyên môn hóa, tập trung đầu tư vào một hoặc một số công đoạn trong chuỗi giá trị, nhằm tìm cách tối đa hóa hiệu quả kinh doanh.

  • Ngành thuế đòi cung cấp thông tin tài khoản ngân hàng: Tiếp tục bị phản ứng 12/09/2018 10:58

    Dưới góc độ quản lý thuế, nếu loại bỏ yếu tố lạm quyền trong thi hành công vụ, dẫn đến xâm hại lợi ích chính đáng của doanh nghiệp, tôi cho rằng sự phối hợp giữa cơ quan thuế với các cơ quan hữu quan nói chung và với NH thương mại nói riêng là cần thiết để góp phần bảo đảm thực thi quy định thuế, hạn chế gian lận thuế, trốn thuế

    Đăng ký nhận tin thư từ VIAC