Góc nhìn trọng tài viên

Mô hình nào cho Quỹ tín dụng Nhân dân?

05/12/2017 09:37

Nếu Quỹ tín dụng Nhân dân (QTDND) yếu kém thì vẫn phát hiện xử lý, nhưng nếu gắn vào pháp nhân sẽ đi vào trật tự; Khi quy trách nhiệm tập thể buộc người trong quỹ phải giám sát lẫn nhau. Luật sư Trương Thanh Đức - Chủ tịch Hội đồng thành viên Công ty Luật BASICO, Trọng tài viên Trung tâm Trọng tài Quốc tế Việt Nam (VIAC) chia sẻ với Báo Kinh tế&Đô thị trước những sai phạm của QTDND thời gian qua

Hình ảnh có liên quan
Quy định đã có nhưng kiểm soát lỏng lẻo
Vừa qua một số QTDND bị vỡ, nguyên nhân là do đâu, thưa ông?
- QTDND là loại hình tổ chức tín dụng hợp tác, hoạt động theo nguyên tắc tự nguyện, tự chủ, tự chịu trách nhiệm. Mục tiêu chủ yếu là tương trợ giữa các thành viên, nhằm phát huy sức mạnh tập thể và từng thành viên, giúp nhau thực hiện có hiệu quả các hoạt động sản xuất, kinh doanh, dịch vụ và cải thiện đời sống.
Thông tư số 04/2015/TT-NHNN của NHNN về QTDND cũng quy định, người quản trị, điều hành có năng lực hành vi dân sự đầy đủ và có đủ các tiêu chuẩn về đạo đức, trình độ, năng lực chuyên môn theo quy định của NHNN, có phẩm chất đạo đức tốt, có tín nhiệm, có năng lực quản lý và hiểu biết về hoạt động ngân hàng. Thành viên Hội đồng quản trị không được đồng thời là thành viên Ban Kiểm soát, Kế toán trưởng, Thủ quỹ của QTDND và không phải là cha, mẹ, vợ, chồng, con hoặc anh, chị, em ruột của họ. Tổng mức cho vay của QTDND đối với một thành viên là pháp nhân không được vượt quá tổng số vốn góp và số dư tiền gửi của pháp nhân đó tại QTDND tại thời điểm cho vay và thời hạn cho vay không vượt quá thời hạn còn lại của tiền gửi.
Tuy nhiên hiện nay, nhiều quỹ đã vi phạm, nhiều quỹ vận hành kiểu “gia đình”, khâu kiểm soát, giám sát nội bộ lỏng lẻo. Ngoài "chiêu" mượn uy tín để huy động và dùng vào việc riêng, trả thêm lãi suất ngoài; cho vay vượt quá mức cho vay tối đa; nhiều khâu trong trình tự thủ tục vay vốn bị bỏ qua; sử dụng vốn vay sai mục đích, nhờ vay hộ, vay ké, dồn vốn cho một số người kinh doanh bất động sản... Trước sự việc Giám đốc QTD tại Đồng Nai bỏ trốn sau khi mượn uy tín quỹ huy động và cho vay trái quy định, dùng tiền vào mục đích cá nhân, trên cả nước cũng xảy ra nhiều sự việc tương tự. Không ít giám đốc QTD đã vướng vòng lao lý. 
Để xảy ra như vậy là do buông lỏng khâu quản lý, trách nhiệm thuộc về cơ quan nào?
- Nghị định của Chính phủ về hoạt động của QTDND ghi rất rõ: Hoạt động kinh doanh theo giấy phép được cấp; chấp hành các quy định của Nhà nước về tiền tệ, tín dụng và dịch vụ ngân hàng; Tự chịu trách nhiệm và cùng có lợi về kết quả hoạt động của mình. QTD nếu theo cách sử dụng bây giờ thì thuộc trách nhiệm của quỹ. Nói sòng phẳng, Nhà nước không chịu nhưng Nhà nước không thể buông vì sợ mất uy tín, mất trật tự an toàn xã hội thì NHNN đã lên tiếng trấn an người gửi tiền bằng việc bảo đảm quyền lợi hợp pháp của người gửi tiền (như trong vụ giám đốc QTD Thái Bình ở Biên Hòa, Đồng Nai ôm 50 tỷ đồng bỏ trốn).
NHNN cũng đang đặt hệ thống QTD trong “tầm ngắm” tái cơ cấu, trong đó có phương án các QTD quá yếu kém, không có khả năng phục hồi trở lại sẽ cho phá sản. Phương án này có hợp lý không, giải quyết tiền của người dân sẽ thế nào?
- Trong các biện pháp có kiểm soát đặc biệt, tìm phương án phục hồi… Tuy nhiên nếu mọi biện pháp đến đường cùng, thì buộc phải cho phá sản. Đối với người gửi tiền, nếu mang tiền đến cho vay ngoài, cá nhân phải chịu, còn khi đã đến quỹ đóng dấu, cầm sổ thì quỹ phải chịu. 
Đối với chi trả cho người gửi tiền, nếu quỹ vẫn còn khả năng thì chi trả bằng cách bán cho các quỹ mạnh hơn hoặc bán lại cho nhà đầu tư để chi trả cho người gửi tiền, số còn lại Nhà nước sẽ hỗ trợ đảm bảo không gây mất trật tự an toàn, đặc biệt là vấn đề về xã hội cũng như lòng tin của người gửi tiền. Trong trường hợp QTD phá sản, phần tài sản của Quỹ sau khi thu hồi và chi trả đầy đủ nghĩa vụ thuế, cũng phải chia cho người gửi tiền để đền bù thiệt hại.
Cần thiết song phải củng cố chặt chẽ hơn
Xảy ra nhiều lùm xùm như vậy, theo ông có nên bỏ hẳn mô hình QTD?
- Không những không đóng cửa mà phải tăng lên, vì mô hình QTD phù hợp với nền kinh tế Việt Nam, thích hợp với tình hình kinh tế ở nông thôn. Song hoạt động của quỹ cần phải được giám sát chặt. NHNN đang triển khai Đề án Phát triển hệ thống QTDND đến năm 2020 và định hướng đến năm 2030. Theo đó, tiếp tục mở rộng QTD tại nông thôn. Khi hoàn thiện tất cả các mặt hoạt động thì QTDND sẽ có vai trò lớn, trong việc đẩy lùi nạn tín dụng đen, đồng thời, lấp đầy những khoảng trống mà NHTM không thể đáp ứng, đồng thời tăng cường thanh tra, giám sát.
Vậy còn phương án cho sáp nhập thì sao, thưa ông? 
- Việc sáp nhập, hợp nhất, chuyển nhượng cổ phần, góp vốn của từng loại hình tổ chức tín dụng thực hiện theo quy định pháp luật hiện hành. Có thể cho sáp nhập, hợp nhất các quỹ không có khả năng phục hồi hoặc bán lại cho nhà đầu tư tiềm lực. Còn sáp nhập với NH là không khả thi do khác biệt lớn về tính chất hoạt động và chủ sở hữu.
Vậy theo ông mô hình thế nào là hợp lý? Cần giám sát thế nào?
- Theo NHNN thì về nguyên tắc, ai làm sai người đó chịu trách nhiệm trước pháp luật. Tuy nhiên theo tôi, cần gắn cả trách nhiệm của quỹ. Nếu thực sự muốn duy trì an toàn để phát triển và để người ta tin tưởng, thì cần giải quyết trách nhiệm pháp lý. Điển hình các quỹ gần đây như Bắc Giang mấy trăm người dân gửi, có thể sáng trưa chiều tối gửi, không thể phân biệt đâu là thật giả. Là sổ thật hết, nhưng không rõ sổ nào đưa vào hệ thống, sổ nào không. Không thể trách nhiệm cá nhân mà ở đây là trách nhiệm pháp nhân. 
Thực tế vì tư lợi của những người quản lý, điều hành QTDND, sự yếu kém về chuyên môn, thiếu bản lĩnh trong công việc và cả sự thông đồng của cán bộ làm việc tại quỹ, nên dễ bị chi phối để làm sai và vô hiệu hóa trong khâu kiểm soát. Do đó, nếu quỹ yếu kém thì vẫn phát hiện xử lý nhưng tôi muốn nói là nếu cứ gắn vào pháp nhân thì sẽ đi vào trật tự. Khi quy trách nhiệm tập thể buộc người trong quỹ phải giám sát lẫn nhau. Ngoài ra quy định muốn vay phải có người bảo lãnh trong quỹ để chịu trách nhiệm, cam kết sử dụng đúng nguồn tiền.
Để duy trì, phát triển và nâng cao hiệu quả của hệ thống QTDND, hoạt động của hệ thống này phải được công khai, minh bạch. Điều đó đòi hỏi hoạt động của hệ thống QTDND phải thường xuyên được kiểm tra, đảm bảo tuân thủ các nguyên tắc, chuẩn mực và quy định của pháp luật hiện hành. Về phía cơ quan quản lý là NHNN Chi nhánh các tỉnh thành, hỗ trợ nâng cao năng lực quản trị điều hành của QTDND, đặc biệt là hệ thống kiểm toán nội bộ, đảm bảo người quản lý điều hành quỹ phải đáp ứng tiêu chuẩn về năng lực và trình độ theo quy định. Cần rà soát quy định về an toàn hoạt động, quản trị, điều hành và thu hồi giấy phép, sửa đổi quy định vốn pháp định phù hợp với thực tiễn hoạt động và yêu cầu đảm bảo an toàn của QTDND trong từng giai đoạn. Cần quy trình huy động và cho vay hiệu quả hơn, giám sát được rủi ro và có biện pháp kiểm tra, xem xét xử lý. Có thể gửi chi nhánh ngân hàng này, nhưng người dân đăng kí online giao dịch điện tử, truy vấn online, QTD thì không biết hoàn toàn phó thác quỹ. Dó đó cần hoàn thiện hệ thống CNTT cho QTD để Nhân dân có cơ sở đáp ứng yêu cầu an toàn hoạt động và được kết nối internet.
Với người dân cần chú ý gì?
- Nhiều người ham lãi suất cao nên đã thiếu cảnh giác, đem tiền vào gửi những nơi không an toàn, thậm chí còn không biết lãnh đạo quỹ là ai chỉ gửi qua người nọ, người kia. Không nên ủy quyền tài sản cho người khác quản lý, cần lập hợp đồng chặt chẽ về pháp lý.
Xin cảm ơn ông!
Share Post
MỘT SỐ TIN TỨC KHÁC
  • Lối đi nào cho hộ kinh doanh cá thể? 20/09/2019 08:24

    Dự thảo Luật Doanh nghiệp (DN) sửa đổi mới nhất đã bổ sung một chương về hộ kinh doanh (HKD) cá thể. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều tranh cãi về việc có hay không nên đưa HKD vào Luật, thay vào đó xây dựng cơ sở pháp lý khác để tạo điều kiện cho HKD phát triển, lớn lên thành DN.

  • Áp dụng tập quán qua một vụ tranh chấp 16/09/2019 10:31

    Trong hợp đồng vận chuyển hàng hóa bằng đường biển theo hợp đồng vận chuyển theo chuyến (voyage charter party) thường có thỏa thuận sau khi hết thời hạn bốc hoặc dỡ hàng, nếu hàng hóa chưa được bốc, dỡ xong thì người thuê vận chuyển phải trả tiền phạt đối với thời gian bốc, dỡ vượt quá thời hạn cho phép. Tập quán “once on demurrage, always on demurrage” (một khi đã bị phạt thì luôn luôn bị phạt) khá phổ biến và được thực hiện ở nhiều nơi trên thế giới nhưng có được áp dụng ở Việt Nam hay không là một vấn đề dễ xảy ra tranh chấp. 

  • Tranh chấp về thỏa thuận được coi là sửa đổi hợp đồng 16/09/2019 10:09

    Dịch vụ logistics ngày càng được sử dụng phổ biến trong thương mại quốc tế và bao gồm nhiều ngành riêng biệt nên càng dễ xảy ra tranh chấp nếu không được chú ý thích đáng. Dưới đây là một vụ kiện để bạn đọc tham khảo. 

  • Hòa giải thương mại tại Việt Nam 16/09/2019 10:04

    Hiện nay, tại Việt Nam tồn tại 4 phương thức giải quyết tranh chấp bao gồm:  Thương lượng, Hòa giải, Trọng Tài, Tòa án. Trong đó, phương thức thương lượng, hòa giải, trọng tài là các phương thức giải quyết tranh chấp ngoài tòa án hay còn gọi là phương thức giải quyết tranh chấp thay thế (Alternative dispute resolution – ADR). 

  • So sánh trọng tài giải quyết tranh chấp do nhà đầu tư kiện quốc gia tiếp nhận đầu tư và trọng tài thương mại 16/09/2019 09:42

    Trong xu thế hội nhập kinh tế quốc tế hiện nay, trọng tài đã, đang và sẽ trở thành phương thức giải quyết tranh chấp hiệu quả. Tuy nhiên, vì có nhiều phương thức trọng tài khác nhau; trọng tài giải quyết tranh chấp do nhà đầu tư nước ngoài kiện quốc gia tiếp nhận đầu tư (hay còn gọi trọng tài ISDS) và trọng tài thương mại. Và, vì sự phức tạp của trọng tài ISDS, bài viết nhằm cung cấp đặc điểm cơ bản của trọng tài ISDS trong mối tương quan, so sánh với trọng tài thương mại.

  • Hoạt động thương mại và đầu tư của Hàn Quốc tại Việt Nam – cơ chế giải quyết tranh chấp thương mại và một số vấn đề thực tiễn 16/09/2019 09:29

    Tháng 5/2019 đánh dấu tròn 4 năm kể từ ngày Hiệp định Thương mại Tự Do Việt – Hàn (VKFTA) được ký kết, gần 14 năm kể từ ngày ký Hiệp định thương mại tự do ASEAN-Hàn Quốc vào tháng 12/2005 (AKFTA), và 26 năm kể từ ngày hai nước ký kết Hiệp định khuyến khích và bảo hộ đầu tư (VKBIT) lần đầu tiên (5/1993).

  • Những nhược điểm nào của hợp đồng BOT giao thông cần khắc phục? 13/09/2019 11:38

    Các dự án giao thông tới đây đang “chờ đợi” Luật đối tác công-tư (PPP) ra đời để khắc phục nhược điểm của những hợp đồng BOT “đời đầu”. Tuy nhiên, nhìn nhận vấn đề và đưa ra những quy định sao cho hài hoà quyền lợi các bên nhà nước-nhà đầu tư và người dân còn cần nhiều ý kiến đóng góp của các chuyên gia.

  • Những lưu ý khi xuất khẩu sang thị trường Hoa Kỳ 13/09/2019 11:33

    Trong bối cảnh mối quan hệ kinh tế thế giới đang diễn biến phức tạp, nhiều tranh chấp thương mại và các phương án phòng vệ thương mại đang được các nền kinh tế tận dụng để bảo vệ sản xuất trong nước, các doanh nghiệp xuất khẩu cần phải nắm vững các thông tin về thị trường xuất khẩu để có thể đạt được kết quả tốt nhất trong hoạt động kinh doanh của mình.

    Đăng ký nhận tin thư từ VIAC