Góc nhìn trọng tài viên

Mô hình nào cho Quỹ tín dụng Nhân dân?

05/12/2017 09:37

Nếu Quỹ tín dụng Nhân dân (QTDND) yếu kém thì vẫn phát hiện xử lý, nhưng nếu gắn vào pháp nhân sẽ đi vào trật tự; Khi quy trách nhiệm tập thể buộc người trong quỹ phải giám sát lẫn nhau. Luật sư Trương Thanh Đức - Chủ tịch Hội đồng thành viên Công ty Luật BASICO, Trọng tài viên Trung tâm Trọng tài Quốc tế Việt Nam (VIAC) chia sẻ với Báo Kinh tế&Đô thị trước những sai phạm của QTDND thời gian qua

Hình ảnh có liên quan
Quy định đã có nhưng kiểm soát lỏng lẻo
Vừa qua một số QTDND bị vỡ, nguyên nhân là do đâu, thưa ông?
- QTDND là loại hình tổ chức tín dụng hợp tác, hoạt động theo nguyên tắc tự nguyện, tự chủ, tự chịu trách nhiệm. Mục tiêu chủ yếu là tương trợ giữa các thành viên, nhằm phát huy sức mạnh tập thể và từng thành viên, giúp nhau thực hiện có hiệu quả các hoạt động sản xuất, kinh doanh, dịch vụ và cải thiện đời sống.
Thông tư số 04/2015/TT-NHNN của NHNN về QTDND cũng quy định, người quản trị, điều hành có năng lực hành vi dân sự đầy đủ và có đủ các tiêu chuẩn về đạo đức, trình độ, năng lực chuyên môn theo quy định của NHNN, có phẩm chất đạo đức tốt, có tín nhiệm, có năng lực quản lý và hiểu biết về hoạt động ngân hàng. Thành viên Hội đồng quản trị không được đồng thời là thành viên Ban Kiểm soát, Kế toán trưởng, Thủ quỹ của QTDND và không phải là cha, mẹ, vợ, chồng, con hoặc anh, chị, em ruột của họ. Tổng mức cho vay của QTDND đối với một thành viên là pháp nhân không được vượt quá tổng số vốn góp và số dư tiền gửi của pháp nhân đó tại QTDND tại thời điểm cho vay và thời hạn cho vay không vượt quá thời hạn còn lại của tiền gửi.
Tuy nhiên hiện nay, nhiều quỹ đã vi phạm, nhiều quỹ vận hành kiểu “gia đình”, khâu kiểm soát, giám sát nội bộ lỏng lẻo. Ngoài "chiêu" mượn uy tín để huy động và dùng vào việc riêng, trả thêm lãi suất ngoài; cho vay vượt quá mức cho vay tối đa; nhiều khâu trong trình tự thủ tục vay vốn bị bỏ qua; sử dụng vốn vay sai mục đích, nhờ vay hộ, vay ké, dồn vốn cho một số người kinh doanh bất động sản... Trước sự việc Giám đốc QTD tại Đồng Nai bỏ trốn sau khi mượn uy tín quỹ huy động và cho vay trái quy định, dùng tiền vào mục đích cá nhân, trên cả nước cũng xảy ra nhiều sự việc tương tự. Không ít giám đốc QTD đã vướng vòng lao lý. 
Để xảy ra như vậy là do buông lỏng khâu quản lý, trách nhiệm thuộc về cơ quan nào?
- Nghị định của Chính phủ về hoạt động của QTDND ghi rất rõ: Hoạt động kinh doanh theo giấy phép được cấp; chấp hành các quy định của Nhà nước về tiền tệ, tín dụng và dịch vụ ngân hàng; Tự chịu trách nhiệm và cùng có lợi về kết quả hoạt động của mình. QTD nếu theo cách sử dụng bây giờ thì thuộc trách nhiệm của quỹ. Nói sòng phẳng, Nhà nước không chịu nhưng Nhà nước không thể buông vì sợ mất uy tín, mất trật tự an toàn xã hội thì NHNN đã lên tiếng trấn an người gửi tiền bằng việc bảo đảm quyền lợi hợp pháp của người gửi tiền (như trong vụ giám đốc QTD Thái Bình ở Biên Hòa, Đồng Nai ôm 50 tỷ đồng bỏ trốn).
NHNN cũng đang đặt hệ thống QTD trong “tầm ngắm” tái cơ cấu, trong đó có phương án các QTD quá yếu kém, không có khả năng phục hồi trở lại sẽ cho phá sản. Phương án này có hợp lý không, giải quyết tiền của người dân sẽ thế nào?
- Trong các biện pháp có kiểm soát đặc biệt, tìm phương án phục hồi… Tuy nhiên nếu mọi biện pháp đến đường cùng, thì buộc phải cho phá sản. Đối với người gửi tiền, nếu mang tiền đến cho vay ngoài, cá nhân phải chịu, còn khi đã đến quỹ đóng dấu, cầm sổ thì quỹ phải chịu. 
Đối với chi trả cho người gửi tiền, nếu quỹ vẫn còn khả năng thì chi trả bằng cách bán cho các quỹ mạnh hơn hoặc bán lại cho nhà đầu tư để chi trả cho người gửi tiền, số còn lại Nhà nước sẽ hỗ trợ đảm bảo không gây mất trật tự an toàn, đặc biệt là vấn đề về xã hội cũng như lòng tin của người gửi tiền. Trong trường hợp QTD phá sản, phần tài sản của Quỹ sau khi thu hồi và chi trả đầy đủ nghĩa vụ thuế, cũng phải chia cho người gửi tiền để đền bù thiệt hại.
Cần thiết song phải củng cố chặt chẽ hơn
Xảy ra nhiều lùm xùm như vậy, theo ông có nên bỏ hẳn mô hình QTD?
- Không những không đóng cửa mà phải tăng lên, vì mô hình QTD phù hợp với nền kinh tế Việt Nam, thích hợp với tình hình kinh tế ở nông thôn. Song hoạt động của quỹ cần phải được giám sát chặt. NHNN đang triển khai Đề án Phát triển hệ thống QTDND đến năm 2020 và định hướng đến năm 2030. Theo đó, tiếp tục mở rộng QTD tại nông thôn. Khi hoàn thiện tất cả các mặt hoạt động thì QTDND sẽ có vai trò lớn, trong việc đẩy lùi nạn tín dụng đen, đồng thời, lấp đầy những khoảng trống mà NHTM không thể đáp ứng, đồng thời tăng cường thanh tra, giám sát.
Vậy còn phương án cho sáp nhập thì sao, thưa ông? 
- Việc sáp nhập, hợp nhất, chuyển nhượng cổ phần, góp vốn của từng loại hình tổ chức tín dụng thực hiện theo quy định pháp luật hiện hành. Có thể cho sáp nhập, hợp nhất các quỹ không có khả năng phục hồi hoặc bán lại cho nhà đầu tư tiềm lực. Còn sáp nhập với NH là không khả thi do khác biệt lớn về tính chất hoạt động và chủ sở hữu.
Vậy theo ông mô hình thế nào là hợp lý? Cần giám sát thế nào?
- Theo NHNN thì về nguyên tắc, ai làm sai người đó chịu trách nhiệm trước pháp luật. Tuy nhiên theo tôi, cần gắn cả trách nhiệm của quỹ. Nếu thực sự muốn duy trì an toàn để phát triển và để người ta tin tưởng, thì cần giải quyết trách nhiệm pháp lý. Điển hình các quỹ gần đây như Bắc Giang mấy trăm người dân gửi, có thể sáng trưa chiều tối gửi, không thể phân biệt đâu là thật giả. Là sổ thật hết, nhưng không rõ sổ nào đưa vào hệ thống, sổ nào không. Không thể trách nhiệm cá nhân mà ở đây là trách nhiệm pháp nhân. 
Thực tế vì tư lợi của những người quản lý, điều hành QTDND, sự yếu kém về chuyên môn, thiếu bản lĩnh trong công việc và cả sự thông đồng của cán bộ làm việc tại quỹ, nên dễ bị chi phối để làm sai và vô hiệu hóa trong khâu kiểm soát. Do đó, nếu quỹ yếu kém thì vẫn phát hiện xử lý nhưng tôi muốn nói là nếu cứ gắn vào pháp nhân thì sẽ đi vào trật tự. Khi quy trách nhiệm tập thể buộc người trong quỹ phải giám sát lẫn nhau. Ngoài ra quy định muốn vay phải có người bảo lãnh trong quỹ để chịu trách nhiệm, cam kết sử dụng đúng nguồn tiền.
Để duy trì, phát triển và nâng cao hiệu quả của hệ thống QTDND, hoạt động của hệ thống này phải được công khai, minh bạch. Điều đó đòi hỏi hoạt động của hệ thống QTDND phải thường xuyên được kiểm tra, đảm bảo tuân thủ các nguyên tắc, chuẩn mực và quy định của pháp luật hiện hành. Về phía cơ quan quản lý là NHNN Chi nhánh các tỉnh thành, hỗ trợ nâng cao năng lực quản trị điều hành của QTDND, đặc biệt là hệ thống kiểm toán nội bộ, đảm bảo người quản lý điều hành quỹ phải đáp ứng tiêu chuẩn về năng lực và trình độ theo quy định. Cần rà soát quy định về an toàn hoạt động, quản trị, điều hành và thu hồi giấy phép, sửa đổi quy định vốn pháp định phù hợp với thực tiễn hoạt động và yêu cầu đảm bảo an toàn của QTDND trong từng giai đoạn. Cần quy trình huy động và cho vay hiệu quả hơn, giám sát được rủi ro và có biện pháp kiểm tra, xem xét xử lý. Có thể gửi chi nhánh ngân hàng này, nhưng người dân đăng kí online giao dịch điện tử, truy vấn online, QTD thì không biết hoàn toàn phó thác quỹ. Dó đó cần hoàn thiện hệ thống CNTT cho QTD để Nhân dân có cơ sở đáp ứng yêu cầu an toàn hoạt động và được kết nối internet.
Với người dân cần chú ý gì?
- Nhiều người ham lãi suất cao nên đã thiếu cảnh giác, đem tiền vào gửi những nơi không an toàn, thậm chí còn không biết lãnh đạo quỹ là ai chỉ gửi qua người nọ, người kia. Không nên ủy quyền tài sản cho người khác quản lý, cần lập hợp đồng chặt chẽ về pháp lý.
Xin cảm ơn ông!
Share Post
MỘT SỐ TIN TỨC KHÁC
  • Tư duy “liệu cơm gắp mắm” và bài học phát triển đô thị 09/02/2018 09:44

    Khi bàn về quy hoạch phát triển đô thị tại TPHCM, chuyên gia kinh tế Trần Du Lịch, Phó Chủ tịch Trung tâm Trọng tài Quốc tế Việt Nam khuyến nghị đừng mang tư tưởng ‘liệu cơm gắp mắm’ vào quy hoạch phát triển cơ sở hạ tầng. Một khi làm dự án đô thị theo kiểu có bao nhiêu vốn làm bấy nhiêu thì chắc chắn sẽ phải trả giá đắt trong tương lai.   

  • Tiền ảo tiềm ẩn những cái chết bất ngờ, dễ bị tội phạm lợi dụng 07/02/2018 14:32

    Trong khi khung pháp lý chưa rõ ràng, việc lướt sóng tiền ảo ẩn chứa nhiều nguy cơ mất an toàn và những 'cái chết' bất ngờ.

  • Tranh chấp thương mại: Vì sao nên chọn hòa giải? 07/02/2018 13:57

    Hiện nay, tình trạng quá tải trong giải quyết tranh chấp thương mại là vấn đề bức xúc của doanh nghiệp và cơ quan quản lý nhà nước. Bởi vậy, trong các phương thức giải quyết ngoài tòa án thì hòa giải thương mại là phương thức rất đáng quan tâm, lựa chọn

  • Chủ động đón nhận “kinh tế chia sẻ” 05/02/2018 14:05

    “Kinh tế chia sẻ” không còn là khái niệm mới mẻ với thế giới và ngay cả với Việt Nam. Tại phiên họp thường kỳ đầu tiên của năm 2018, Chính phủ đã nghe Bộ Kế hoạch và Đầu tư báo cáo về sự cần thiết xây dựng Đề án về mô hình kinh tế chia sẻ. Nếu không có gì thay đổi, Đề án này sẽ được trình Chính phủ vào tháng 6 tới.

  • Cải cách và hệ lụy từ Bộ luật Dân sự 2015 02/02/2018 14:13

    Việc Thông tư 32/2016 của Ngân hàng Nhà nước yêu cầu mọi tổ chức không có tư cách pháp nhân phải đóng tài khoản để chuyển sang giao dịch dưới danh nghĩa cá nhân là minh chứng cho những cách hiểu khác nhau đối với quy định mới về chủ thể trong BLDS 2015. Do đó, cần có những trao đổi công khai và toàn diện hơn về vấn đề này.

  • Siết vốn vào bất động sản, tín dụng: Vẫn lo lách luật 01/02/2018 10:12

    Trước đó, thống kê của NHNN, năm 2017, tỷ trọng cho vay bất động sản trong tổng dư nợ chiếm 6,53%. Trong khi đó, theo số liệu của Ủy ban Giám sát Tài chính Quốc gia, tín dụng đổ vào hoạt động kinh doanh bất động sản và xây dựng giảm nhẹ so với năm 2016, chiếm 15,8% trong tổng tín dụng (năm 2016 là 17,1%). Trong đó, vào lĩnh vực xây dựng khoảng 9,9%, vào hoạt động kinh doanh bất động sản chiếm 5,9%.

  • Thương mại điện tử cần sự vào cuộc của nhiều bộ 01/02/2018 10:06

    Chiều 30/1/2018, tại trụ sở Bộ Công Thương, Thứ trưởng Bộ Công Thương Đỗ Thắng Hải và lãnh đạo một số vụ chức năng của Bộ Công Thương đã làm việc với Tổ tư vấn kinh tế của Thủ tướng Chính phủ về thực trạng hoạt động và khung chính sách liên quan đến thương mại trong nước và thương mại điện tử trong bối cảnh hội nhập và cách mạng công nghiệp 4.0.

  • “Cuộc chiến” điều kiện kinh doanh nhìn từ Hiến pháp 2013 25/01/2018 14:12

    Ngày 15/01/2018, Thủ tướng Chính phủ đã ký Nghị định số 08/2018/NĐ-CP nhằm sửa đổi một số Nghị định liên quan đến điều kiện kinh doanh thuộc phạm vi quản lý Nhà nước của Bộ Công Thương. Sự kiện này chứng minh quyết tâm của Chính phủ trong việc tiếp tục thực hiện mục tiêu cắt giảm, đơn giản hoá 50% danh mục hàng hoá, thủ tục kiểm tra chuyên ngành và điều kiện đầu tư kinh doanh hướng tới đưa Việt Nam vào nhóm ASEAN – 4 về năng lực cạnh tranh và môi trường kinh doanh trong năm 2018.

    Đăng ký nhận tin thư từ VIAC