Góc nhìn trọng tài viên

Ngừa rủi ro số hóa trong giao dịch xuất nhập khẩu

31/08/2019 10:05

Mới đây, khi chia sẻ với giới doanh nghiệp (DN) xuất nhập khẩu ở Tp.HCM, ông Châu Việt Bắc, Phó Tổng thư ký Trung tâm Trọng tài Quốc tế Việt Nam (VIAC), có lời khuyên là cần thận trọng với rủi ro trong những giao dịch có yếu tố “số hóa”.

Đề phòng lừa đảo

Trong giới DN đang có sự hình thành của các nền tảng (flatform) kinh doanh điện tử, việc trao đổi giấy tờ được chuyển từ bản giấy sang email, thanh toán qua các công cụ điện tử và giao dịch từ xa thông qua hợp đồng điện tử.

Theo ông Bắc, trong hoạt động xuất nhập khẩu, thương mại quốc tế của các DN Việt hiện nay đã và đang sử dụng internet rất nhiều và phổ biến để giao kết hợp đồng. Thống kê của Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số (Bộ Công Thương) cho biết riêng năm ngoái đã có 28% số DN tại Việt Nam sử dụng hợp đồng điện tử.

Xét về quy mô DN, nhóm DN nhỏ và vừa (SME) có tỷ lệ trên 50% lao động sử dụng email cao hơn nhóm DN lớn. Mục đích chính của việc sử dụng email trong DN vẫn là dùng để giao dịch với khách hàng và nhà cung cấp (chiếm tỷ lệ 74%).

Tuy nhiên, việc giao dịch xuất nhập khẩu thông qua mạng internet đôi khi khiến DN bị vướng vào các vụ lừa đảo từ đối tác ngoại. Đơn cử như vài tháng trước, công ty Jilani Internatiolal (Pakistan) nhận tiền đặt cọc của một DN Việt Nam để xuất khẩu nguyên liệu thủy sản. Ngay sau khi DN Việt Nam chuyển tiền đặt cọc qua ngân hàng, công ty này đã cắt đứt mọi liên lạc.

Kiểm tra tại ngân hàng được biết công ty Pakistan đã cho nhân viên đến ngân hàng rút toàn bộ số tiền đặt cọc. Không thể liên lạc được với công ty, ngân hàng cho nhân viên đến trụ sở đăng ký của công ty để kiểm tra thì phát hiện đó là địa chỉ giả.

Thương vụ Việt Nam tại Pakistan cảnh báo DN lừa đảo nêu trên đang tiếp tục lừa các DN có nhu cầu mua nguyên liệu thủy sản, chân gà… qua trang web và trang facebook với kỹ thuật xây dựng trang web rất chuyên nghiệp, kỹ thuật làm giả các loại chứng từ tinh vi để chiếm được lòng tin của khách hàng.

Vì vậy, Thương vụ Việt Nam tại Pakistan đề nghị các DN Việt thận trọng, xác minh thông tin DN qua Thương vụ và các tổ chức thứ ba (phòng thương mại, hiệp hội, hãng tàu, cơ quan cấp giấy chứng nhận xuất xứ, biên bản giám định…). Hơn nữa, khi DN Việt chuyển tiền đặt cọc cho khách hàng ngoại qua ngân hàng cần thông báo cho ngân hàng đây là tiền đặt cọc theo hợp đồng đã thỏa thuận.

Còn theo Thương vụ Việt Nam tại Nigeria, thời gian qua cũng nhận được một số đơn của các DN trong nước đề nghị giải quyết khiếu nại các DN ở khu vực Tây Phi như Nigeria, Cameroon và Togo có hành vi lừa đảo.

Đơn cử như hành vi lừa đảo trong việc nhập khẩu hàng hóa từ Việt Nam. Các đối tượng lừa đảo thông báo có đơn hàng nhập khẩu trị gia 1 – 2 triệu USD và thường ‘‘chấp nhận ngay giá chào hàng, không trả giá”. Sau đó, họ đề nghị DN xuất khẩu Việt Nam trả phí môi giới, hoặc trả chi phí thủ tục xin mã số giấy phép nhập khẩu, phí luật sư… 1 – 2%/trị giá lô hàng.

Ngua-rui-ro-so-hoa-trong-giao-9998-3201-

DN cần thận trọng rủi ro trong giao dịch xuất nhập khẩu có yếu tố “số hóa”

Phải rất thận trọng

Hoặc như thủ đoạn lừa đảo trong việc xuất khẩu (gỗ, sắt phế liệu…) của một số DN Tây Phi. Cụ thể, các đối tượng lừa đảo chào giá xuất khẩu hàng hóa (gỗ, sắt phế liệu), có giá thấp hơn thị trường, tạo cho các DN nhập khẩu Việt Nam “ảo tưởng” sẽ có lợi nhuận cao nếu nhập khẩu hàng của họ. Đối tượng lừa đảo yêu cầu DN Việt Nam chuyển tiền đặt cọc 20 – 30%, nhưng sau khi nhận tiền cọc sẽ không giao hàng.

Do đó, Thương vụ Việt Nam tại Nigeria lưu ý các DN trong nước không chuyển tiền với bất cứ hình thức nào khi đối tác đề nghị, như phí môi giới, phí thủ tục xin mã số giấy phép nhập khẩu, phí luật sư…

Ngay như trong việc thanh toán hợp đồng xuất nhập khẩu, mặc dù thẩm định DN thuộc các nước Tây Phi là có thật nhưng các DN này vẫn có thể lừa đảo.

Để tránh bị rủi ro, khi ký hợp đồng xuất khẩu – nhập khẩu, DN Việt Nam nên áp dụng hình thức thanh toán “Thư tín dụng không hủy ngang, thanh toán ngay (Irrevocable L/C, At sight). Đặc biệt là không dùng các hình thức thanh toán T/T (điện chuyển tiền), D/A (nhà nhập khẩu được phép nhận bộ chứng từ khi ký giấy nợ (hối phiếu) thanh toán tiền hàng), D/P (giao tiền thì giao chứng từ).

Thực tế, một số DN trong nước đã bị mất vốn khi áp dụng hình thức 30% trả trước, 70% trả sau (đối với hàng xuất khẩu), hoặc mất tiền đặt cọc 30 – 50% (đối với hàng nhập khẩu).

Trước xu hướng của các phương thức giao dịch xuất nhập khẩu trong bối cảnh kinh tế số hiện nay, theo lưu ý của ông Châu Việt Bắc, ngay cả việc giải quyết tranh chấp thương mại cũng có sự thay đổi với các phương thức giải quyết tranh chấp trực tuyến. Các chứng cứ điện tử hầu như được chấp nhận tại tòa án và trọng tài.

Mặc dù vậy, ông Bắc khuyến cáo các DN xuất nhập khẩu khi thực hiện giao dịch có yếu tố “số hóa” phải áp dụng công cụ số an toàn trong quá trình thực hiện hợp đồng hoặc những giao dịch bắt buộc phải thực hiện thông qua văn bản nhằm đảo yêu cầu về chứng cứ chứng minh.

Theo Thế Vinh, Thời báo Kinh doanh, 30.08.2019.

Share Post
MỘT SỐ TIN TỨC KHÁC
  • Lối đi nào cho hộ kinh doanh cá thể? 20/09/2019 08:24

    Dự thảo Luật Doanh nghiệp (DN) sửa đổi mới nhất đã bổ sung một chương về hộ kinh doanh (HKD) cá thể. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều tranh cãi về việc có hay không nên đưa HKD vào Luật, thay vào đó xây dựng cơ sở pháp lý khác để tạo điều kiện cho HKD phát triển, lớn lên thành DN.

  • Áp dụng tập quán qua một vụ tranh chấp 16/09/2019 10:31

    Trong hợp đồng vận chuyển hàng hóa bằng đường biển theo hợp đồng vận chuyển theo chuyến (voyage charter party) thường có thỏa thuận sau khi hết thời hạn bốc hoặc dỡ hàng, nếu hàng hóa chưa được bốc, dỡ xong thì người thuê vận chuyển phải trả tiền phạt đối với thời gian bốc, dỡ vượt quá thời hạn cho phép. Tập quán “once on demurrage, always on demurrage” (một khi đã bị phạt thì luôn luôn bị phạt) khá phổ biến và được thực hiện ở nhiều nơi trên thế giới nhưng có được áp dụng ở Việt Nam hay không là một vấn đề dễ xảy ra tranh chấp. 

  • Tranh chấp về thỏa thuận được coi là sửa đổi hợp đồng 16/09/2019 10:09

    Dịch vụ logistics ngày càng được sử dụng phổ biến trong thương mại quốc tế và bao gồm nhiều ngành riêng biệt nên càng dễ xảy ra tranh chấp nếu không được chú ý thích đáng. Dưới đây là một vụ kiện để bạn đọc tham khảo. 

  • Hòa giải thương mại tại Việt Nam 16/09/2019 10:04

    Hiện nay, tại Việt Nam tồn tại 4 phương thức giải quyết tranh chấp bao gồm:  Thương lượng, Hòa giải, Trọng Tài, Tòa án. Trong đó, phương thức thương lượng, hòa giải, trọng tài là các phương thức giải quyết tranh chấp ngoài tòa án hay còn gọi là phương thức giải quyết tranh chấp thay thế (Alternative dispute resolution – ADR). 

  • So sánh trọng tài giải quyết tranh chấp do nhà đầu tư kiện quốc gia tiếp nhận đầu tư và trọng tài thương mại 16/09/2019 09:42

    Trong xu thế hội nhập kinh tế quốc tế hiện nay, trọng tài đã, đang và sẽ trở thành phương thức giải quyết tranh chấp hiệu quả. Tuy nhiên, vì có nhiều phương thức trọng tài khác nhau; trọng tài giải quyết tranh chấp do nhà đầu tư nước ngoài kiện quốc gia tiếp nhận đầu tư (hay còn gọi trọng tài ISDS) và trọng tài thương mại. Và, vì sự phức tạp của trọng tài ISDS, bài viết nhằm cung cấp đặc điểm cơ bản của trọng tài ISDS trong mối tương quan, so sánh với trọng tài thương mại.

  • Hoạt động thương mại và đầu tư của Hàn Quốc tại Việt Nam – cơ chế giải quyết tranh chấp thương mại và một số vấn đề thực tiễn 16/09/2019 09:29

    Tháng 5/2019 đánh dấu tròn 4 năm kể từ ngày Hiệp định Thương mại Tự Do Việt – Hàn (VKFTA) được ký kết, gần 14 năm kể từ ngày ký Hiệp định thương mại tự do ASEAN-Hàn Quốc vào tháng 12/2005 (AKFTA), và 26 năm kể từ ngày hai nước ký kết Hiệp định khuyến khích và bảo hộ đầu tư (VKBIT) lần đầu tiên (5/1993).

  • Những nhược điểm nào của hợp đồng BOT giao thông cần khắc phục? 13/09/2019 11:38

    Các dự án giao thông tới đây đang “chờ đợi” Luật đối tác công-tư (PPP) ra đời để khắc phục nhược điểm của những hợp đồng BOT “đời đầu”. Tuy nhiên, nhìn nhận vấn đề và đưa ra những quy định sao cho hài hoà quyền lợi các bên nhà nước-nhà đầu tư và người dân còn cần nhiều ý kiến đóng góp của các chuyên gia.

  • Những lưu ý khi xuất khẩu sang thị trường Hoa Kỳ 13/09/2019 11:33

    Trong bối cảnh mối quan hệ kinh tế thế giới đang diễn biến phức tạp, nhiều tranh chấp thương mại và các phương án phòng vệ thương mại đang được các nền kinh tế tận dụng để bảo vệ sản xuất trong nước, các doanh nghiệp xuất khẩu cần phải nắm vững các thông tin về thị trường xuất khẩu để có thể đạt được kết quả tốt nhất trong hoạt động kinh doanh của mình.

    Đăng ký nhận tin thư từ VIAC