Góc nhìn trọng tài viên

Những thách thức pháp lý khi thí điểm thanh toán qua di động

08/03/2019 10:36

Việc Thủ tướng Chính phủ đồng ý cho thí điểm sử dụng tài khoản viễn thông để thanh toán là cơ hội phát triển kinh tế, vì sự tiện lợi cho hàng chục triệu người trong việc mua bán, du lịch... với một chiếc điện thoại di động sẵn có mà không cần phải mang theo các phương tiện thanh toán như tiền hay thẻ thanh toán, đồng thời cũng là cơ hội lớn cho các nhà mạng.

Kết quả hình ảnh cho thanh toán di động

Nó tác động mạnh mẽ đến việc thanh toán không dùng tiền mặt, thúc đẩy giao thương nhanh chóng, an toàn và giảm chi phí xã hội, trong đó có chi phí phát hành, lưu thông tiền mặt và các phương tiện thanh toán khác trong và ngoài hệ thống ngân hàng. Nhưng nó cũng là một sự thách thức đối với tất cả, từ những người bán hàng hóa, dịch vụ cho đến các doanh nghiệp cung cấp các phương tiện thanh toán hiện hành, trong đó có vấn đề pháp lý.

Thách thức pháp lý

Về mặt pháp lý, để thanh toán qua di động, cần phải giải quyết nhiều vấn đề liên quan, trong đó có các câu chuyện sau đây:

Thứ nhất, cần phải thừa nhận đó là một phương tiện thanh toán thứ 9, bên cạnh 8 loại hiện hành là tiền mặt, séc, lệnh chi, ủy nhiệm chi, nhờ thu, ủy nhiệm thu, thẻ ngân hàng và ví điện tử. Nếu không, thì đó sẽ là một hình thức thanh toán bất hợp pháp. Theo quy định của pháp luật hiện hành, việc này thuộc thẩm quyền của Ngân hàng Nhà nước (NHNN);

Thứ hai, có hay không thừa nhận doanh nghiệp cung cấp dịch vụ viễn thông là một đơn vị trung gian thanh toán (là hoạt động làm trung gian kết nối, truyền dẫn và xử lý dữ liệu điện tử các giao dịch thanh toán giữa tổ chức cung ứng và người sử dụng dịch vụ thanh toán)? Nếu là trung gian thanh toán thì phải kết nối với các ngân hàng thương mại.

Và như vậy, thì lại không phải là một phương tiện thanh toán mới, mà chỉ là một cách thức giao dịch thanh toán hay chuyển tiền điện tử trên cơ sở tài khoản thẻ, ví điện tử của các ngân hàng và trung gian thanh toán thông qua điện thoại di động đã được thực hiện khá phổ biến trên thực tế. Một trong những cách thức thanh toán mới nhất là thông qua mã QR (QR Pay) trên ứng dụng di động Mobile Banking đã được một số ngân hàng triển khai. Nếu theo cách thức này thì đã có hành lang pháp lý, mà không phải là việc thí điểm thanh toán di động. “Chương trình hành động của Chính phủ cắt giảm chi phí cho doanh nghiệp”, ban hành kèm theo Nghị quyết số 139/NQ-CP ngày 9-11-2018 của Chính phủ đã đặt ra một trong những nhiệm vụ của NHNN là “tiếp tục đẩy mạnh phát triển thanh toán không dùng tiền mặt, tăng cường ứng dụng các phương tiện thanh toán mới, hiện đại trên nền tảng công nghệ tiên tiến (thanh toán di động, ví điện tử, QRCode...) để giảm chi phí phát sinh trong hoạt động thanh toán tại Việt Nam”.

Vì vậy, cần phải xác định nhà cung cấp dịch vụ viễn thông phải là một tổ chức cung cấp dịch vụ thanh toán hoàn toàn mới hoặc ít nhất cũng là một đơn vị trung gian thanh toán đặc biệt. Quyết định sự khác biệt trong việc này nằm ở chỗ liệu có xuất hiện tài khoản ngân hàng hay chỉ là tài khoản dịch vụ viễn thông độc lập. Nếu xác định việc thanh toán di động vận hành như một trung gian thanh toán thì thuộc thẩm quyền quyết định của NHNN và không phải là sự thí điểm. Còn nếu coi việc thanh toán di động là một cách thức hoàn toàn mới, thì cần phải sửa đổi một số luật liên quan, nên trước mắt cần quyết định cho phép thí điểm của Thủ tướng.

Thứ ba, cần phải xác định mức giá trị thanh toán hợp lý để bảo đảm sự an toàn cho cả người bán hàng, nhà cung cấp dịch vụ thanh toán và khách hàng. Mức này nhiều hay ít phụ thuộc vào hoạt động thanh toán có kết nối với ngân hàng hay không. Nếu việc thanh toán nằm ngoài ngân hàng thì chỉ nên dừng lại ở một hạn mức tương đối thấp, như một vài triệu đồng trở lại là phù hợp với đặc điểm của tài khoản điện thoại;

Thứ tư, dù xác định doanh nghiệp dịch vụ viễn thông là trung gian thanh toán hay không thì cũng cần phải yêu cầu thực hiện các quy định nghiêm ngặt về phòng, chống rửa tiền và tài trợ khủng bố. Theo điều khoản 4.3, Luật Phòng, chống rửa tiền năm 2012, doanh nghiệp thực hiện dịch vụ thanh toán trên sẽ được gọi là một “tổ chức tài chính”.

Vụ án đánh bạc ngàn tỉ vừa được xét xử tại Phú Thọ đã cho thấy, mặc dù vẫn có sự tham gia của các ngân hàng và trung gian thanh toán, nhưng vì thiếu quy định rõ ràng về việc thanh toán qua tài khoản viễn thông di động, nên đã tạo ra những lỗ hổng lớn, giúp sức đắc lực cho tội phạm đánh bạc và rửa tiền.

LS. Trương Thanh Đức, Chủ tịch HĐTV Công ty Luật BASICO, Trọng tài viên VIAC

Share Post
MỘT SỐ TIN TỨC KHÁC
  • Cảnh báo rủi ro trong giao dịch quốc tế từ vụ lừa đảo của Echopack Inc 21/03/2019 17:30

    Một bài học lớn là vụ lừa đảo của Echopack Inc. với nhiều doanh nghiệp thủy sản Việt Nam. Thực ra trong vụ này, nếu tinh ý, doanh nghiệp sẽ không bị lừa khi từ chối LC không khả thi. Nhà xuất khẩu phải gửi chứng từ đến ngân hàng phát hành, có chữ ký của người đại diện ký hợp đồng phù hợp với chữ ký lưu trong hồ sơ để thanh toán. 

  • Còn nhiều việc phải làm trong cải cách pháp luật về doanh nghiệp 20/03/2019 09:24

    Luật sư Nguyễn Tiến Lập, Trọng tài viên Trung tâm Trọng tài quốc tế Việt Nam (VIAC) bày tỏ, không phủ nhận là có rất nhiều quy định của hai luật nêu trên đã thể hiện các nguyên tắc như: doanh nghiệp được làm tất cả những gì mà luật không cấm hay doanh nghiệp tự kê khai và tự chịu trách nhiệm...., nhưng thực tế thi hành luật lại khác và đơn cử: doanh nghiệp tự kê khai, song không được tự chịu trách nhiệm trước pháp luật mà vẫn phải định kỳ bị kiểm tra.

  • Lưu ý về điều khoản loại trừ trong hợp đồng bảo hiểm 19/03/2019 17:10

    Bất đồng quan điểm giữa bên bảo hiểm và bên được bảo hiểm liên quan đến việc áp dụng hay không áp dụng các điều khoản loại trừ được quy định trong hợp đồng/ điều khoản bảo hiểm trách nhiệm dân sự chủ tàu và hợp đồng/điều khoản bảo hiểm thân tàu là một trong những nguyên nhân thường xảy ra tranh chấp trong tai nạn đâm va. Vụ tranh chấp dưới đây được giải quyết tại một trung tâm trọng tài thương mại cho thấy những lưu ý cần thiết về vấn đề nêu trên.

  • Nghị định “đá” luật, hàng loạt dự án bất động sản có tranh chấp 15/03/2019 11:04

    Theo thống kê của Cục Quản lý nhà và thị trường bất động sản (BĐS), hiện nay, cả nước có 215 dự án BĐS có khiếu nại, tranh chấp, trong đó có 108 dự án xảy ra tranh chấp giữa chủ đầu tư với cư dân, 107 dự án có khiếu nại, tranh chấp về thu hồi đất, bồi thường giải phóng mặt bằng và những nội dung dân sự khác. 

  • Rủi ro trong giao dịch quốc tế khi làm ăn "xuôi chèo, mát mái" 14/03/2019 10:06

    Nhà nhập khẩu ứng vốn ngay sau khi ký hợp đồng và trừ vào từng lô hàng. Nhanh chóng, thuận tiện, hợp đồng ký hàng năm, giao hàng nhiều đợt, ứng trước 70% giá trị, thanh toán nhanh gọn. Mọi giao dịch đều 'xuôi chèo, mát mái', lòng tin nhà xuất khẩu tăng lên.

  • Tác hại khôn lường từ gian lận xuất xứ 13/03/2019 16:00

    Tình trạng hàng hóa được nhập khẩu từ nước ngoài hoặc đặt gia công ở nước ngoài nhưng lại đội lốt hàng Việt, ghi nhãn xuất xứ “Made in Viet Nam” đánh lừa người tiêu dùng… đang ngày càng gia tăng, có chiều hướng tinh vi hơn. Nó không chỉ ảnh hưởng tiêu cực đến DN làm ăn chân chính và nguy hại cho người tiêu dùng mà còn gây ra những tác hại khôn lường trong hoạt động thương mại quốc tế của hàng hóa Việt Nam.

  • Đổ bộ ồ ạt, xe con Trung Quốc có đủ sức làm "cách mạng về giá" như thời xe máy ở Việt Nam? 08/03/2019 10:28

    Mặc dù các dòng xe Trung Quốc chưa nhận được cảm tình của nhiều người mua xe tại Việt Nam, tuy nhiên với lợi thế giá rẻ, đa tiện nghi và mở rộng hệ thống phân phối, xe Trung Quốc đang buộc các hãng xe tại Việt Nam phải chú ý nhiều về giá trong cuộc chiến giành thị trường về lâu dài.

  • Công nghệ pháp lý: Cơ hội nào cho Việt Nam? 01/03/2019 09:05

    Trong bối cảnh cả vấn đề làm luật và tiếp cận, thực thi luật đang gặp phải nhiều khó khăn, phức tạp với sự giúp đỡ của công nghệ pháp lý, cả hai đối tượng này đều có thể giảm thời gian, chi phí và công sức. Kể cả các công ty luật cũng sẽ nâng cao được hiệu quả và năng suất, chất lượng dịch vụ cung cấp đến khách hàng.

    Đăng ký nhận tin thư từ VIAC