Góc nhìn trọng tài viên

Sớm hình thành không gian kinh tế vùng Đông Nam bộ

03/10/2017 16:24
Vừa qua, gần 500 đại biểu đã tham dự Diễn đàn kinh tế Đông Nam bộ năm 2017 với chủ đề “Tái cơ cấu kinh tế và chuyển đổi mô hình tăng trưởng trên cơ sở liên kết vùng” do Ban Kinh tế Trung ương, VCCI và các tỉnh thành phối hợp tổ chức.

Trang trại gà đẻ trứng trên dây chuyền tự động  của một doanh nghiệp TPHCM liên kết, đầu tư  tại huyện Tân Uyên, tỉnh Bình Dương

Trang trại gà đẻ trứng trên dây chuyền tự động của một doanh nghiệp TPHCM liên kết, đầu tư

tại huyện Tân Uyên, tỉnh Bình Dương

Câu chuyện từ liên kết vùng để khai thác tốt nhất tiềm năng của các địa phương, phát huy sức mạnh cộng hưởng để tạo ra sức bật cho sự phát triển của cả vùng kinh tế Đông Nam bộ đã được các chuyên gia “mổ xẻ” từ nhiều góc độ.
Phân bổ nguồn lực chưa hợp lý
Khu vực kinh tế vùng Đông Nam bộ (gồm TPHCM, Long An, Bình Dương, Bình Phước, Tây Ninh, Đồng Nai, Lâm Đồng, Bà Rịa - Vũng Tàu) hiện đóng góp khoảng 45% GDP, hơn 50% tổng giá trị sản xuất công nghiệp, kim ngạch xuất khẩu và ngân sách cả nước. Đông Nam bộ là khu vực đang thực sự vượt trội về năng suất và tăng trưởng so với các vùng còn lại trong cả nước. Tuy nhiên, so với tiềm năng vốn có và kỳ vọng vào sự tăng trưởng bứt phá, đặc biệt là TPHCM - đầu tàu của toàn vùng thì chưa được như mong muốn.
TS Vũ Thành Tự Anh, thành viên Tổ Tư vấn kinh tế của Thủ tướng Chính phủ, Giám đốc Trường Chính sách công và Quản lý ĐH Fulbright, chỉ ra rằng nguyên nhân chính do chưa có sự đầu tư thỏa đáng tại khu vực này. Hiện đầu tư trong toàn vùng chỉ chiếm khoảng 18,5% tổng vốn đầu tư của cả nước, hoàn toàn không tương xứng với những đóng góp to lớn của vùng. Riêng TPHCM, từ ngày 1-1-2017, tỷ lệ thu ngân sách được giữ lại đã giảm mạnh, từ 23% xuống chỉ còn 18%. Hệ quả của việc không cân đối giữa đóng góp và nguồn thu được giữ lại là tất cả mọi mặt của nền kinh tế - xã hội đều trong trạng thái quá tải nguồn tái đầu tư, thiếu động lực để phát triển và lan tỏa, thúc đẩy vùng Đông Nam bộ phát triển.
PGS-TS Trần Đình Thiên, thành viên Tổ Tư vấn kinh tế của Thủ tướng Chính phủ, Trọng tài viên Trung tâm Trọng tài Quốc tế Việt Nam, có cùng quan điểm trong số 6 vùng kinh tế, hay hẹp hơn, 4 vùng kinh tế trọng điểm của cả nước, thì vùng Đông Nam bộ có vị trí, vai trò đặc biệt quan trọng. Từ “đặc biệt” được dùng ở đây là hoàn toàn xứng đáng, bởi đây là vùng hội tụ đầy đủ hơn cả các điều kiện và lợi thế phát triển công nghiệp, dịch vụ, có vị thế là trung tâm lớn nhất, đi đầu và đóng vai trò dẫn dắt phát triển kinh tế cả nước. Trong khi đó, sự quan tâm đến phát triển vùng chưa định hình thật rõ mục tiêu vì đầu tàu, dựa vào đầu tàu, chưa có chính sách, cơ chế thực sự hỗ trợ thúc đẩy vai trò “hạt nhân, tiên phong, dẫn dắt” của TPHCM. Tư duy phát triển quốc gia và phát triển vùng vẫn bị chi phối bởi tư duy “dàn hàng ngang”, “chia đều”. Chính cơ chế phân cấp, phân quyền vùng Đông Nam bộ hiện không hợp lý nên TPHCM dù có đủ thế và lực (nguồn lực, trình độ và vị thế liên kết) vẫn không thể tiến vượt lên và lan tỏa phát triển. Bên cạnh đó, vẫn tồn tại tình trạng chia cắt, cục bộ địa phương - vùng vì có xung đột lợi ích, khó phối hợp, không liên kết.
Cần thống nhất đầu tư, sản xuất
Theo thống kê từ Cục Đầu tư nước ngoài, tính đến hết năm 2016, kim ngạch xuất khẩu của vùng Đông Nam bộ chiếm gần 60% kim ngạch xuất khẩu cả nước. Tính theo độ mở cửa kinh tế, đo bằng tỷ trọng xuất khẩu trên GDP, vùng có chỉ số mở cửa đạt gần 110%, trong khi cả nước chỉ 70%. Tới thời điểm hiện tại, toàn vùng có 12.000 dự án với tổng vốn đầu tư hơn 145 tỷ USD. Dự kiến, trong giai đoạn 2016- 2020, tổng vốn đăng ký đầu tư FDI vào vùng đạt gần 60 tỷ USD, chiếm hơn 50% đầu tư nước ngoài của cả nước.
Là vùng kinh tế trọng điểm của cả nước nên việc liên kết vùng đã được đặt ra hàng chục năm qua nhưng thực tế, liên kết vùng hiện nay rất hạn chế. Nếu xóa bỏ được xu hướng biến địa giới hành chính thành địa giới kinh tế thì sẽ “cởi trói” cho liên kết vùng.
TS Trần Du Lịch, thành viên Tổ Tư vấn kinh tế Chính phủ, Phó Chủ tịch Trung tâm Trọng tài Quốc tế Việt Nam (VIAC), cho biết: “Chúng ta chưa bao giờ có thể chế vùng mà chỉ có thể chế kinh tế nên mọi thứ từ quy hoạch tới phân bố của các tỉnh không chi phối được gì cả”.
Theo TS Trần Du Lịch, cách đây hơn 15 năm, khi lập ban chỉ đạo vùng ông đã kiến nghị và bây giờ tiếp tục kiến nghị, đó là vùng này ít ra phải liên kết được những điều sau: Thứ nhất, liên kết được quy hoạch, công bố được kế hoạch sản xuất chỗ nào sản xuất, nơi nào làm nông nghiệp, chỗ nào xây cảng… trên quy mô vùng chứ không phải quy mô địa phương. Thực tế hiện nay, nhiều nơi mặc dù đã có quy hoạch nhưng không ai làm. Ví dụ riêng cụm cảng số 5 đã thông qua hết rồi nhưng đến nay vẫn không ai làm. Thứ hai, nếu đã quy hoạch thì phải xây dựng hệ thống hạ tầng giao thông kết nối. Khi tỉnh Đồng Nai xây dựng Khu đô thị Nhơn Trạch, tôi từng đề nghị với chủ tịch UBND tỉnh này muốn làm đô thị Nhơn Trạch, điều đầu tiên phải xây cầu qua Cát Lái nối với TPHCM. Thứ ba, TPHCM trở thành trung tâm đào tạo khoa học, thành ra phải xây dựng một không gian chung về đào tạo nguồn nhân lực, thị trường lao động chung và cần phải chia sẻ với nhau. Các tỉnh, thành tiếp tục liên kết với nhau về bảo vệ môi trường, tránh tình trạng xả rác thải ra kênh Ba Bò (chung giữa TPHCM và tỉnh Bình Dương) nhưng 10 năm qua chưa giải quyết được. “Nếu Nhà nước làm được những việc trên thì doanh nghiệp sẽ tự ngồi lại với nhau, không cần sự can thiệp của Nhà nước. Chức năng của Nhà nước chỉ là điều tiết cơ sở hạ tầng. Ví dụ, muốn liên kết, hợp tác giữa TPHCM và Long An thì tỉnh lộ 10 phải được kết nối, chứ như hiện nay mỗi nơi làm một nửa rồi để đó thì làm sao thúc đẩy khu công nghiệp phát triển được”, TS Trần Du Lịch nhận định.
PGS-TS Trần Đình Thiên, đề xuất quy hoạch lại vùng theo tầm nhìn mới. Trong đó, cần xác định lại cấu trúc vùng của khu vực Đông Nam bộ gắn với vai trò “đầu tàu”, “hạt nhân phát triển” vùng của TPHCM. Muốn vậy phải phân phối lại nguồn lực cho đúng, tương xứng vai trò, vị thế và lợi thế, năng lực; có cơ chế phân quyền, trao quyền phù hợp cho các chủ thể địa phương. 
Tại diễn đàn, hầu hết các đại biểu đồng tình với quan điểm của Phó Trưởng ban Thường trực Ban Kinh tế Trung ương Cao Đức Phát, khi cho rằng đã đến lúc hình thành thể chế điều phối vùng hiệu quả; trong đó, xem xét nên giao TPHCM là chủ tịch thường trực hội đồng vùng và mời Thủ tướng Chính phủ làm trưởng ban chỉ đạo. Làm rõ những nội dung cấp vùng liên kết và chỉ thực hiện với nghị quyết của hội đồng vùng về các vấn đề hạ tầng, cảng, khu kinh tế, một số dịch vụ công… Thống nhất về chính sách, đầu tư, liên kết và phân chức năng các khu công nghiệp; hình thành quỹ đầu tư, quỹ xúc tiến đầu tư vùng. Chỉ như vậy vùng Đông Nam bộ mới đột phá đúng với tiềm năng và mục tiêu tăng trưởng chất lượng, ổn định và bền vững.
Share Post
MỘT SỐ TIN TỨC KHÁC
  • Doanh nghiệp địa ốc ưa trọng tài hơn tòa án 09/10/2019 11:00

    Với nhiều lợi thế hơn đưa nhau ra tòa, hòa giải thông qua trọng tài thương mại đang là phương thức hữu dụng được nhiều doanh nghiệp bất động sản lựa chọn để giải quyết tranh chấp.

  • Tranh chấp bảo hiểm – trọng tài liệu có hiệu quả? 01/10/2019 08:52

    Dự báo trong năm 2019, ngành bảo hiểm tiếp tục duy trì đà tăng trưởng của thị trường, dự kiến mức tăng trưởng 20% cũng như tăng cường tính hiệu quả, bền vững và an toàn. Cùng với sự phát triển nhanh chóng đó, các tranh chấp hợp đồng bảo hiểm ngày càng gia tăng cả về số lượng cũng như độ phức tạp của tranh chấp.

  • Sửa luật: Cần bắt đầu từ khái niệm… 01/10/2019 08:47

    Một lần nữa, các luật nền tảng về pháp lý thực thể và hoạt động đầu tư, gồm Luật Chứng khoán, Luật Doanh nghiệp và Luật Đầu tư, cùng được chỉnh sửa. Dù chưa được thông qua, một người bạn của tôi chia sẻ, anh chưa lạc quan. Anh là người Âu, rất rành tiếng Việt, đã tham gia và có đóng góp lớn trên thị trường từ những ngày đầu. Riêng tôi, vẫn là những băn khoăn cũ…

  • Lối đi nào cho hộ kinh doanh cá thể? 20/09/2019 08:24

    Dự thảo Luật Doanh nghiệp (DN) sửa đổi mới nhất đã bổ sung một chương về hộ kinh doanh (HKD) cá thể. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều tranh cãi về việc có hay không nên đưa HKD vào Luật, thay vào đó xây dựng cơ sở pháp lý khác để tạo điều kiện cho HKD phát triển, lớn lên thành DN.

  • Áp dụng tập quán qua một vụ tranh chấp 16/09/2019 10:31

    Trong hợp đồng vận chuyển hàng hóa bằng đường biển theo hợp đồng vận chuyển theo chuyến (voyage charter party) thường có thỏa thuận sau khi hết thời hạn bốc hoặc dỡ hàng, nếu hàng hóa chưa được bốc, dỡ xong thì người thuê vận chuyển phải trả tiền phạt đối với thời gian bốc, dỡ vượt quá thời hạn cho phép. Tập quán “once on demurrage, always on demurrage” (một khi đã bị phạt thì luôn luôn bị phạt) khá phổ biến và được thực hiện ở nhiều nơi trên thế giới nhưng có được áp dụng ở Việt Nam hay không là một vấn đề dễ xảy ra tranh chấp. 

  • Tranh chấp về thỏa thuận được coi là sửa đổi hợp đồng 16/09/2019 10:09

    Dịch vụ logistics ngày càng được sử dụng phổ biến trong thương mại quốc tế và bao gồm nhiều ngành riêng biệt nên càng dễ xảy ra tranh chấp nếu không được chú ý thích đáng. Dưới đây là một vụ kiện để bạn đọc tham khảo. 

  • Hòa giải thương mại tại Việt Nam 16/09/2019 10:04

    Hiện nay, tại Việt Nam tồn tại 4 phương thức giải quyết tranh chấp bao gồm:  Thương lượng, Hòa giải, Trọng Tài, Tòa án. Trong đó, phương thức thương lượng, hòa giải, trọng tài là các phương thức giải quyết tranh chấp ngoài tòa án hay còn gọi là phương thức giải quyết tranh chấp thay thế (Alternative dispute resolution – ADR). 

  • So sánh trọng tài giải quyết tranh chấp do nhà đầu tư kiện quốc gia tiếp nhận đầu tư và trọng tài thương mại 16/09/2019 09:42

    Trong xu thế hội nhập kinh tế quốc tế hiện nay, trọng tài đã, đang và sẽ trở thành phương thức giải quyết tranh chấp hiệu quả. Tuy nhiên, vì có nhiều phương thức trọng tài khác nhau; trọng tài giải quyết tranh chấp do nhà đầu tư nước ngoài kiện quốc gia tiếp nhận đầu tư (hay còn gọi trọng tài ISDS) và trọng tài thương mại. Và, vì sự phức tạp của trọng tài ISDS, bài viết nhằm cung cấp đặc điểm cơ bản của trọng tài ISDS trong mối tương quan, so sánh với trọng tài thương mại.

    Đăng ký nhận tin thư từ VIAC