Góc nhìn trọng tài viên

Sửa Nghị định bịt kẽ hở cổ phần hóa

13/10/2017 15:05

 


Các nhà đầu tư nước ngoài đặc biệt quan tâm đến thông tin thoái vốn của các thương hiệu lớn. Ảnh: Bùi Sưởng

Cho dù cuộc thanh tra quá trình cổ phần hóa (CPH) tại Hãng phim truyện Việt Nam (VFS) theo yêu cầu của Chính phủ có chỉ ra nhiều sai phạm thì cũng không thể cứu vãn được nguy cơ xóa sổ VFS bởi quyền định đoạt doanh nghiệp (DN) lúc này thuộc về các cổ đông. Vấn đề đặt ra cấp bách là làm thế nào để bịt kẽ hở gây thất thoát tài sản Nhà nước khi vẫn còn hàng trăm “ông lớn” với khối tài sản khổng lồ có kế hoạch CPH trong thời gian tới?

Dự kiến trong tháng 10-2017, hành lang pháp lý về CPH sẽ được hoàn chỉnh khi dự thảo Nghị định thay thế Nghị định 95/NĐ-2011 về CPH doanh nghiệp Nhà nước (DNNN) và các Nghị định liên quan (Nghị định 189/2013/NĐ-CP; Nghị định 116/2015/NĐ-CP) được thông qua.
Ngăn thâu tóm “đất vàng”

Hơn 20 năm thực hiện CPH DNNN, khúc mắc lớn nhất luôn là xác định giá trị đất đai. Theo đúc kết của GS. Đặng Hùng Võ, Trọng tài viên Trung tâm Trọng tài Quốc tế Việt Nam, hành lang pháp lý về CPH DNNN cứ khoảng một năm rưỡi lại có một Nghị định, do chính sách không nhất quán, và do việc thừa nhận đất thuê trả tiền hằng năm không đưa vào giá trị CPH, không tính giá trị lợi thế kinh doanh liên quan đến địa điểm vào giá trị thuê đất đã tạo kẽ hở lớn để nhiều DN lách. Theo đó, DN chọn hình thức thuê đất để được định giá đất bằng 0, kéo giảm giá trị DN. Trong trường hợp DN được giao quyền sử dụng đất thì tài sản đất đai cũng chỉ được định giá “bèo” vì giá đất tính theo khung giá do UBND tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương quy định, không sát giá thị trường. Với kẽ hở luật pháp như vậy, không chỉ có Công ty vận tải thủy biết lách luật để thâu tóm 1,4 ha “đất vàng” ở VFS bằng cách chi ra 33 tỷ đồng mua lại 65% vốn điều lệ VFS. Trước đó, đã có những vụ thâu tóm chung kịch bản… “đúng quy trình” tại kem Tràng Tiền, khách sạn Phú Gia, bánh tôm Hồ Tây...

Chính sách mới làm gì để lấp lỗ hổng trên? Ông Đặng Quyết Tiến, Phó cục trưởng Cục Tài chính DN cho biết, dự thảo mới quy định các DN thuộc diện CPH có trách nhiệm rà soát toàn bộ diện tích đất đang quản lý, sử dụng để lập và hoàn thành phê duyệt phương án sử dụng đất trước thời điểm quyết định CPH. Thực hiện nghiêm cơ chế cho thuê đất theo Luật Đất đai năm 2013, cụ thể là đưa giá trị đất (đất thuê và đất giao) tính vào giá trị DN, trong đó gồm cả lợi thế vị trí địa lý của khu đất. Những diện tích đất DN sử dụng chưa phù hợp và không đúng quy hoạch sẽ bị thu hồi. Các DN nắm giữ đất sau CPH sẽ chuyển qua hình thức thuê đất trả tiền, Nhà nước điều chỉnh tiền thuê đất 5 năm một lần...

Siết tiêu chí cổ đông chiến lược

Số liệu thống kê cho thấy, đến nay, 96,5% DNNN đã được CPH nhưng tỷ lệ bán vốn chỉ đạt 8%. Như vậy, mục tiêu chuyển đổi nguồn lực từ khu vực kinh tế kém hiệu quả sang khu vực tư nhân, nâng cao năng lực quản trị của DNNN của CPH chưa thành công.
Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam Trần Đình Thiên, Trọng tài viên Trung tâm Trọng tài Quốc tế Việt Nam nhận định: Sự sôi động của CPH thời gian qua thực chất chỉ là nhờ vào các hoạt động đầu cơ mang tính trục lợi đối với tài sản Nhà nước được bán ra do cách thức và quy trình CPH, đặc biệt là quy trình cung cấp thông tin định giá lỏng lẻo một cách có chủ đích để các nhà đầu tư ít tham gia. Thêm nữa, các thị trường nguồn lực đầu vào như đất đai, lao động, tài sản DN rất chậm chuyển sang hoạt động đầy đủ theo nguyên tắc thị trường khiến cho quá trình CPH bị các cá nhân am hiểu kinh tế thị trường lợi dụng và trục lợi.

Theo số liệu của Bộ Tài chính, cả nước có 34/44 DN được cấp có thẩm quyền phê duyệt phương án CPH. Trong đó có 11 DN thuộc diện phải hoàn thành CPH năm 2017, số còn lại phải triển khai CPH theo đề án tái cơ cấu giai đoạn 2011 - 2016. Như vậy, năm 2017 có thể tiếp tục là một năm không hoàn thành kế hoạch CPH. Câu hỏi đặt ra, “siết” quy định CPH có làm ì ạch thêm tốc độ bán vốn ở các DNNN thua lỗ?

Hiện Bộ Tài chính cũng đang đề nghị Chính phủ thanh tra hàng loạt dự án có dấu hiệu không thực hiện đúng mục đích đầu tư, có dấu hiệu vi phạm pháp luật đất đai và xác định tiền sử dụng đất, tiền thuê đất chưa sát với giá thị trường làm thất thu NSNN. Tài sản Nhà nước không chỉ có nguy cơ thất thoát trước khi CPH mà vẫn có thể “bốc hơi” sau khi DN chuyển đổi mô hình.

Để ngăn chặn tình trạng nói trên, dự thảo mới về CPH bổ sung tiêu chí gắn với trách nhiệm và chế tài bảo đảm thực hiện cam kết đối với cổ đông chiến lược. Cụ thể, nhà đầu tư đăng ký trở thành nhà đầu tư chiến lược phải có đủ tư cách pháp nhân, có năng lực tài chính, có kết quả hoạt động sản xuất, kinh doanh 2 năm gần nhất có lãi, không có lỗ lũy kế. Đặc biệt, phải có văn bản cam kết tiếp tục duy trì ngành nghề kinh doanh chính và thương hiệu của DN CPH trong thời gian ít nhất 3 năm, không chuyển nhượng cổ phần được mua trong thời hạn 3 năm và phải có phương án hỗ trợ DN sau CPH trong việc chuyển giao công nghệ mới, đào tạo nguồn nhân lực…và phải bồi thường nếu vi phạm cam kết. “Quy định siết tiêu chí cổ đông chiến lược nhằm hạn chế tình trạng đại gia bỏ tiền mua DNNN chỉ vì nhắm tới đất”, ông Đặng Quyết Tiến phân tích.

Thu hút nhà đầu tư thực chất

Theo ông Nguyễn Hoàng Hải, Phó Chủ tịch Hiệp hội Các nhà đầu tư tài chính (VAFI), thị trường nhất là các quỹ đầu tư, nhà đầu tư nước ngoài đặc biệt quan tâm đến thông tin về việc thoái vốn của 12 “ông lớn” như Tổng công ty CP Bia rượu nước giải khát Sài Gòn (Sabeco), Tổng công ty CP Bia rượu nước giải khát Hà Nội (Habeco) và bán cổ phần của Tổng công ty Đầu tư và kinh doanh vốn nhà nước (SCIC) tại 10 DN, trong đó có Công ty CP Sữa Việt Nam (Vinamilk). Do đó không quan ngại khả năng ế vốn nếu công khai, minh bạch và sớm công bố thông tin tại các DN bán vốn. Chỉ khi công khai, minh bạch mới có thể thu hút được các nhà đầu tư thực chất.

Ông Đặng Quyết Tiến cho rằng bên cạnh các quy định “bịt kẽ hở”, dự thảo nghị định CPH đã mở thêm cửa cho DN và nhà đầu tư. Cụ thể là cho phép DN bán vốn dưới giá trị vốn đầu tư, bán cổ phần dưới mệnh giá với điều kiện phải công khai, minh bạch toàn bộ hoạt động, tình hình tài chính, tài sản DN. Đây là một giải pháp quan trọng góp phần tháo gỡ điểm nghẽn trong CPH vì từ quý II - 2017, tiến độ thoái vốn đầu tư ngoài ngành đã chững lại do bắt đầu chạm đến các khoản đầu tư mà khi thoái bị lỗ, DN sợ bị truy trách nhiệm.

Theo Tô Hà Báo Nhân dân cuối tuần đăng ngày 07/10/2017

Share Post
MỘT SỐ TIN TỨC KHÁC
  • Lại nóng việc đối tác ngoại lừa doanh nghiệp Việt 24/01/2018 14:14

    Cuối tuần qua, Bộ Công Thương đã phát đi cảnh báo hiện tượng lừa đảo chiếm tiền đặt cọc của một số doanh nghiệp (DN) Thái Lan trong quá trình nhập khẩu (NK). Đây tiếp tục là bài học cho các doanh nghiệp (DN) Việt Nam, không thể lơ mơ khi làm ăn với đối tác ngoại. Những “quả lừa” sẽ còn kéo dài ra nếu DN cứ non nớt trên thương trường quốc tế.

  • Triển vọng và điều kiện sử dụng chứng cứ kinh tế trong xử lý các vụ việc cạnh tranh 24/01/2018 11:13

    Năm 2016, Việt Nam đã xây dựng và công bố kế hoạch hành động thực hiện Chương trình nghị sự mới về cải cách cơ cấu của Diễn đàn Hợp tác kinh tế châu Á – Thái Bình Dương (APEC) (RAASR) giai đoạn 2016-2020. Trong khuôn khổ Kế hoạch hành động nói trên, Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ương (CIEM) tổ chức Khóa tập huấn về “Triển vọng và điều kiện sử dụng chứng cứ kinh tế trong xử lý các vụ việc cạnh tranh”, từ ngày 18 – 20/01/2018 tại thành phố Đà Nẵng. 

  • Mất hàng triệu USD mỗi năm từ thương mại quốc tế 22/01/2018 11:07

    TS. Nguyễn Xuân Minh, trọng tài viên Trung tâm trọng tài Quốc tế Việt Nam (VIAC) cũng chỉ ra rằng, qua hàng loạt các vụ khiếu kiện tại VIAC thời gian qua cho thấy, xu hướng chủ quan của các DN nội địa Việt Nam trong các giao dịch thương mại quốc tế đang ngày càng gia tăng. Nhiều vụ khiếu kiện xuất phát từ nguyên nhân các DN Việt Nam thực hiện ký kết thương mại qua hệ thống thương mại điện tử nhưng không kỹ càng trong khâu lựa chọn đối tác, không kiểm chứng nguồn thông tin về đối tác và không thực hiện các biện pháp đảm bảo thực hiện hợp đồng. 

  • Hướng tới thu hút FDI có chọn lọc 17/01/2018 11:29

    Thu hút vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) là một trong những điểm sáng ấn tượng nhất của Việt Nam trong năm 2017. Điều này cho thấy, Việt Nam ngày càng khẳng định được sức hấp dẫn của một quốc gia năng động, giầu tiềm năng, lợi thế về thị trường, vị trí địa lý, tài nguyên... Chuyên gia kinh tế Trần Đình Thiên cho rằng, để phát huy đúng tầm của một nền kinh tế mở cửa như Việt Nam thì đây là thời điểm chúng ta khẳng định đẳng cấp của mình, khẳng định “chất” chứ không nên chạy theo số lượng. 

  • Tăng năng suất hướng tới phát triển bền vững 15/01/2018 19:39

    Mặc dù tăng trưởng kinh tế của Việt Nam được duy trì liên tục ở mức tương đối cao trong hơn mười năm qua, nhưng tốc độ lại có xu hướng giảm dần. Theo các chuyên gia, tăng năng suất không ổn định, đã khiến tốc độ tăng trưởng kinh tế chỉ giữ được ở mức vừa phải. Điều này cho thấy, tăng năng suất ngày càng có vai trò quan trọng đối với tăng trưởng kinh tế của Việt Nam.

  • Hãy chú ý khi sử dụng phương thức trả hàng điện tử 10/01/2018 08:37

    Vận đơn điện tử và phương thức trả hàng điện tử (ERS - Electronic Release System) ngày càng được sử dụng rộng rãi. Tuy vậy, người vận chuyển theo vận đơn có thể gặp rủi ro “trả hàng (giao hàng) nhầm” nếu không chú ý thích đáng khi sử dụng phương thức này vì rủi ro pháp lý do tòa án có quan điểm khác với cách hiểu thông thường về trả hàng điện tử.

  • Từ cà phê “Xin Chào” đến cà phê khởi nghiệp 04/01/2018 09:43

    Hy vọng một năm mới sẽ không còn hiện tượng cà phê “Xin Chào”, sẽ làm phong phú hơn Cà phê doanh nhân , làm sâu sắc hơn Cà phê khởi nghiệp. Con đường cải cách đã mở và đang chờ sự tăng tốc của Nhà nước, người dân và doanh nghiệp.

  • Tạo sân chơi bình đẳng cho doanh nghiệp 04/01/2018 09:38

    Sau 12 năm ra đời, năm 2017, lần đầu tiên Luật Cạnh tranh đã được Bộ Công Thương sửa đổi với mục tiêu có được hệ thống pháp lý đủ mạnh, tạo môi trường đầu tư công bằng cho tất cả các nhà đầu tư trong và ngoài nước, phù hợp với xu thế hội nhập kinh tế quốc tế.  

    Đăng ký nhận tin thư từ VIAC