Góc nhìn trọng tài viên

Sức sống mới với PCI

21/03/2018 15:00
Những năm gần đây, Chính phủ định kỳ hàng năm ban hành các Nghị quyết (đều lấy số 19) với mục tiêu cải thiện môi trường kinh doanh và cũng định kỳ tổng kết việc thực hiện các Nghị quyết này để kiểm tra các Bộ, ngành, chính quyền địa phương, các hiệp hội doanh nghiệp... đã thực hiện như thế nào. Điều đáng nói, việc thực hiện Nghị quyết của Chính phủ đã được doanh nghiệp 'soi' bằng PCI.

PCI qua hơn 10 năm tự thân đã thể hiện sức sống của mình. Điểm trung vị đang tiếp tục được cải thiện với hơn 95% số tỉnh thành có điểm số tốt hơn so với năm 2005, nhất là các tỉnh thuộc nhóm yếu, trung bình trước đây. Tuy nhiên, đối với các tỉnh nhóm trên, mức độ cải thiện đang bị chững lại, dao động trong khoảng từ 65 – 70/100 điểm.

Sức sống mới với PCI - Ảnh 1

PCI sắp tới phải được đặt trong bối cảnh hội nhập để nhận thêm sức sống mới, để trở thành công cụ hữu hiệu hơn giúp cải thiện năng lực cạnh tranh quốc gia thông qua việc góp phần thực hiện Nghị quyết 19 và 35.

Ở tầm quốc gia, chúng ta vui mừng khi năm qua trên cả 4 bảng chỉ số xếp hạng nêu trên, Việt Nam đều cải thiện cả về điểm số và thứ hạng nhưng cũng như PCI địa phương, vị trí cạnh tranh của Việt Nam vẫn còn rất khiêm tốn. Điều đó cho thấy cải cách để vượt qua thứ hạng trung bình không khó, cải cách để có được sự đổi mới, sáng tạo, lọt vào “top” đầu là cả một thử thách vô cùng lớn. Nhưng không có lựa chọn nào khác khi chúng ta đã chấp nhận “cuộc chơi” toàn cầu. PCI sắp tới phải được đặt trong bối cảnh đó để nhận thêm sức sống mới, để trở thành công cụ hữu hiệu hơn giúp cải thiện năng lực cạnh tranh quốc gia thông qua việc góp phần thực hiện nghị quyết 19/NQ-CP của Chính phủ về cải thiện môi trường kinh doanh, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia và Nghị quyết 35/NQ-CP về hỗ trợ và phát triển doanh nghiệp đến năm 2020.

Mục tiêu của Chính phủ

Các Nghị quyết này, dù trước hết là từ nhu cầu tự thân của công cuộc cải cách kinh tế, tư pháp của đất nước, những đòi hỏi cấp bách, quyết liệt trong nước thì việc xây dựng các tiêu chí, các chỉ số, chỉ số thành phần... để đo đếm kết quả cải cách dựa vào các bộ chỉ số phổ biến, thông dụng và khá lâu đời của quốc tế như WB với Chỉ số môi trường kinh doanh, của Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF) với Chỉ số Năng lực cạnh tranh quốc gia (GCI)...

Mục tiêu phấn đấu nêu ra tại các Nghị quyết này cũng rất cụ thể với nội dung gì, có thời hạn, phải xác định được, điểm số là bao nhiêu xếp thứ hạng nào trên bản đồ cạnh tranh toàn cầu, cho từng năm và cho trung hạn. Đơn cử như Nghị quyết 19 đặt mục tiêu đến năm 2020, Chỉ số môi trường kinh doanh của WB (với 11 chỉ tiêu thành phần) cụ thể Việt Nam phải rút ngắn được bao nhiêu ngày (cấp phép xây dựng, tiếp cận điện năng, đăng ký quyền tài sản, xuất nhập khẩu, tranh chấp hợp đồng, thủ tục phá sản...) hoặc đứng ở thứ hạng nào (khởi sự kinh doanh, tiếp cận tín dụng, bảo vệ nhà đầu tư)...

Với Nghị quyết 35/CP năm 2016, Chính phủ tiếp tục ban hành Chỉ thị triển khai hiệu quả các Nghị quyết này theo tinh thần Chính phủ đồng hành cùng doanh nghiệp. Chính phủ cũng đặt mục tiêu chung đến năm 2020 là phải nâng cao năng lực cạnh tranh, phát triển bền vững, nâng cao năng suất lao động và hai mục tiêu cụ thể là phải có ít nhất 1 triệu doanh nghiệp đang hoạt động, hàng năm phải có 30 – 35% doanh nghiệp Việt Nam có hoạt động đổi mới, sáng tạo. Điều này cũng có nghĩa là trong đánh giá kết quả thực hiện, ngoài thông lệ là ở các báo cáo của cơ quan thông thường là rất chung chung, định tính kiểu như đã Tăng (cường), Nâng (cao), Đẩy (mạnh) và đã tiến thêm một bước, thì lần này Chính phủ sẽ tham khảo các xếp hạng, cho điểm của các tổ chức quốc tế liên quan để đánh giá kết quả của chính mình thông qua cách chấm điểm từ bên ngoài, trong so sánh với ASEAN và thế giới. Cách tiếp cận về cải cách ở cấp quốc gia này làm ta liên tưởng đến cách tiếp cận của PCI ở cấp địa phương, lấy sự hài lòng của đối tượng thụ hưởng cải cách là các doanh nghiệp dân doanh để đánh giá, xếp hạng chính quyền địa phương suốt 10 năm qua.

Không giao nhiệm vụ chung chung

Trong các Nghị quyết 19 và 35, điểm rất mới là Chính phủ không giao nhiệm vụ chung chung mà đã “chỉ mặt, đặt việc” cụ thể. Để triển khai thực hiện Nghị quyết 19 ở địa phương, hàng chục sở chuyên ngành, tòa án địa phương, đến lượt mình, lại được giao tiếp các nhiệm vụ cụ thể như đăng ký kinh doanh, cấp phép xây dựng, thuế và hải quan, đất đai, môi trường... cho đến việc giải quyết tranh chấp, phá sản doanh nghiệp. 
Qua đối chiếu cho thấy nhiều chỉ số thành phần trong PCI và các nhiệm vụ trong Nghị quyết 19, Nghị quyết 35 có nhiều nội dung gần giống nhau. Từ đây có thể rút ra hai kết luận:

Thứ nhất, thực hiện Nghị quyết 19 và Nghị quyết 35 sẽ không xa lạ với chính quyền địa phương vì nhiều địa phương đã triển khai các quyết định, nghị quyết cải thiện PCI từ hơn 10 năm nay.

Thứ hai, PCI sẽ được tiếp thêm sức mạnh mới để có thể cải thiện mạnh hơn nữa nhờ sức ép từ trên xuống nhằm cải thiện thứ bậc, xếp hạng quốc gia từ 4 bộ chỉ số nói trên mà Chính phủ đang “gồng” mình thực hiện.

Tóm lại, trong mối quan hệ tương hỗ giữa PCI với các Nghị quyết 19 và 35, chúng ta có thể thấy cách tiếp cận về cơ bản là giống nhau: tham khảo sự đánh giá bên ngoài để đẩy mạnh cải cách hành chính theo hướng cạnh tranh, dựa theo các tiêu chí đã thành thông lệ về khả năng cạnh tranh, cải thiện môi trường kinh doanh. Vấn đề còn lại là cần bổ sung các chỉ tiêu khác của Nghị quyết 19 và 35 mà PCI hiện đang chưa có. Ngược lại, quá trình cải thiện chỉ số PCI tại địa phương cũng sẽ được tiếp sức từ trung ương thông qua hai hoạt động chính.

Một là, trung ương đang tiếp tục ban hành các quy định nhằm đẩy nhanh, mạnh, toàn diện hơn các thủ tục hành chính, tư pháp theo hướng rút ngắn thời gian, tiếp kiệm chi phí, đơn giản hóa thủ tục, bãi bỏ bớt các điều kiện kinh doanh.

Hai là, với việc tự ép xếp hạng lớn như vậy, Chính phủ và các Bộ ngành không thể không dựa vào việc cải thiện môi trường kinh doanh ở địa phương để góp phần thay đổi thứ hạng cạnh tranh quốc gia. PCI 2018 lại được tiếp thêm sức mạnh từ trên xuống, để cảnh “trên nóng dưới lạnh” như là hiện tượng bất thường, kéo dài trước đây sẽ được cải thiện theo hướng “trên nóng, dưới càng phải nóng hơn”.

Trong thời đại ngày nay, cái gốc của hưng thịnh quốc gia là ở khả năng cạnh tranh quốc gia và gốc đó sẽ vững bền trong mỗi người dân và khi tinh thần cạnh tranh ngấm sâu trong từng địa phương, doanh nghiệp.

Luật sư Trần Hữu Huỳnh - Chủ tịch Trung tâm Trọng tài Quốc tế Việt Nam

Share Post
MỘT SỐ TIN TỨC KHÁC
  • Vì sao hàng loạt dự án đầu tư công dễ dàng “đội vốn” sai quy định? 12/07/2018 18:28

    Lý giải về nguyên nhân đội vốn ở các dự án đầu tư công, nhiều chuyên gia pháp lý đều cho rằng lỗi không hoàn toàn do cơ chế và những “lỗ hổng” của hệ thống chính sách pháp luật. Vậy thì còn những nguyên nhân nào khác? Bài viết sau đây sẽ trả lời câu hỏi này (bài viết thể hiện quan điểm góc nhìn của các Luật sư và chuyên gia).

  • Truy thu gần 2.300 tỷ từ giao dịch liên kết "nhập nhằng" 12/07/2018 18:23

    “Chúng tôi đề nghị Bộ KH&ĐT nghiên cứu, báo cáo Chính phủ cơ chế kiểm soát để hạn chế DN FDI lỗ luỹ kế, lỗ mất vốn nhưng vẫn tiếp tục đầu tư mở rộng để hưởng ưu đãi thuế. Ngoài ra, Bộ KH&ĐT cần hoàn thiện hệ thống cơ sở dữ liệu, thông tin đồng bộ về DN FDI để phục vụ việc tổng hợp, đánh giá, giám sát hiệu quả, kịp thời”, đại diện Bộ Tài chính đề nghị.

  • Lạm phát 2018 trong tầm kiểm soát 11/07/2018 10:49

    Nhiều chuyên gia cảnh báo cần phải hết sức lưu ý và theo dõi diễn biến của CPI để có thể kiểm soát lạm phát như mục tiêu đề ra. Xung quanh vấn đề này, ĐTTC có cuộc trao đổi với TS. TRẦN DU LỊCH (ảnh), thành viên Tổ tư vấn kinh tế của Thủ tướng Chính phủ, Phó Chủ tịch Trung tâm Trọng tài Quốc tế Việt Nam (VIAC).

  • Đề xuất về "người nước ngoài góp ít vốn" Chuyên gia nói gì? 10/07/2018 18:42

    Nếu muốn quy định mức vốn tối thiểu của NNN đầu tư vào Việt Nam, chúng ta cần phải cân nhắc nhiều mặt. Nên nhớ rằng Việt Nam đã hội nhập rất sâu rộng với hàng loạt các FTA và dĩ nhiên là có rất nhiều cam kết quốc tế. Cần phải xem xét việc quy định như vậy có phân biệt đối xử giữa đầu tư trong nước và nước ngoài hay không, có đảm bảo nguyên tắc bình đẳng trong đầu tư hay không. 

  • Chuyện rất kì quặc nhưng cứ diễn ra phổ biến 09/07/2018 20:55

    "Hàng đổi hàng bao giờ cũng lệch lạc về giá trị vì không thông qua đồng tiền và do mỗi bên đều có thước đo về giá trị khác nhau. Đây là điều rất lệch lạc", ông Đặng Hùng Võ, nguyên Thứ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường, Trọng tài viên VIAC khái quát.

  • Thực thi các bản án bảo đảm tính nghiêm minh của pháp luật 06/07/2018 11:14

    Trao đổi tại hội thảo chuyên đề vừa qua tại Hà Nội, Luật sư Tưởng Duy Lượng, nguyên Phó Chánh án TAND tối cao, Trọng tài viên trung tâm trọng tài quốc tế Việt Nam (VIAC) cho biết: Trong một thế giới phẳng, thông tin nhanh nhạy, đa chiều, việc thi hành phán quyết chậm trễ, kéo dài không hiệu quả sẽ khiến các nhà đầu tư nước ngoài e ngại làm ăn với Việt Nam. 

  • Vẫn “vấn vương” tư duy bao cấp? 04/07/2018 11:04

    Nhà nước can thiệp vào thị trường đến đâu để vừa thúc đẩy thị trường cạnh tranh vừa bảo đảm cạnh tranh hiệu quả, tức là phải tạo ra môi trường cạnh tranh bình đẳng, an toàn hơn, luôn là bài toán khó cho các cơ quan quản lý và đương nhiên, không thể làm hài lòng tất cả. Bởi mỗi giai đoạn lại xuất hiện những khó khăn, những nhân tố mới mà không phải lúc nào chúng ta cũng kịp xử lý.

  • Phạm vi thu hồi đất rộng có thể gây nên khiếu kiện và tham nhũng? 02/07/2018 16:26

    Gửi tham luận tới Hội thảo Pháp luật và thực tiễn về tiếp cận đất đai của doanh nghiệp tại Việt Nam do Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam tổ chức, ông Hùng cho rằng còn nhiều bất cập trong Luật đất đai hiện tại, điều này có thể tạo điều kiện cho tình trạng tham nhũng, và khiếu kiện.

    Đăng ký nhận tin thư từ VIAC