Góc nhìn trọng tài viên

Sức sống mới với PCI

21/03/2018 15:00
Những năm gần đây, Chính phủ định kỳ hàng năm ban hành các Nghị quyết (đều lấy số 19) với mục tiêu cải thiện môi trường kinh doanh và cũng định kỳ tổng kết việc thực hiện các Nghị quyết này để kiểm tra các Bộ, ngành, chính quyền địa phương, các hiệp hội doanh nghiệp... đã thực hiện như thế nào. Điều đáng nói, việc thực hiện Nghị quyết của Chính phủ đã được doanh nghiệp 'soi' bằng PCI.

PCI qua hơn 10 năm tự thân đã thể hiện sức sống của mình. Điểm trung vị đang tiếp tục được cải thiện với hơn 95% số tỉnh thành có điểm số tốt hơn so với năm 2005, nhất là các tỉnh thuộc nhóm yếu, trung bình trước đây. Tuy nhiên, đối với các tỉnh nhóm trên, mức độ cải thiện đang bị chững lại, dao động trong khoảng từ 65 – 70/100 điểm.

Sức sống mới với PCI - Ảnh 1

PCI sắp tới phải được đặt trong bối cảnh hội nhập để nhận thêm sức sống mới, để trở thành công cụ hữu hiệu hơn giúp cải thiện năng lực cạnh tranh quốc gia thông qua việc góp phần thực hiện Nghị quyết 19 và 35.

Ở tầm quốc gia, chúng ta vui mừng khi năm qua trên cả 4 bảng chỉ số xếp hạng nêu trên, Việt Nam đều cải thiện cả về điểm số và thứ hạng nhưng cũng như PCI địa phương, vị trí cạnh tranh của Việt Nam vẫn còn rất khiêm tốn. Điều đó cho thấy cải cách để vượt qua thứ hạng trung bình không khó, cải cách để có được sự đổi mới, sáng tạo, lọt vào “top” đầu là cả một thử thách vô cùng lớn. Nhưng không có lựa chọn nào khác khi chúng ta đã chấp nhận “cuộc chơi” toàn cầu. PCI sắp tới phải được đặt trong bối cảnh đó để nhận thêm sức sống mới, để trở thành công cụ hữu hiệu hơn giúp cải thiện năng lực cạnh tranh quốc gia thông qua việc góp phần thực hiện nghị quyết 19/NQ-CP của Chính phủ về cải thiện môi trường kinh doanh, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia và Nghị quyết 35/NQ-CP về hỗ trợ và phát triển doanh nghiệp đến năm 2020.

Mục tiêu của Chính phủ

Các Nghị quyết này, dù trước hết là từ nhu cầu tự thân của công cuộc cải cách kinh tế, tư pháp của đất nước, những đòi hỏi cấp bách, quyết liệt trong nước thì việc xây dựng các tiêu chí, các chỉ số, chỉ số thành phần... để đo đếm kết quả cải cách dựa vào các bộ chỉ số phổ biến, thông dụng và khá lâu đời của quốc tế như WB với Chỉ số môi trường kinh doanh, của Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF) với Chỉ số Năng lực cạnh tranh quốc gia (GCI)...

Mục tiêu phấn đấu nêu ra tại các Nghị quyết này cũng rất cụ thể với nội dung gì, có thời hạn, phải xác định được, điểm số là bao nhiêu xếp thứ hạng nào trên bản đồ cạnh tranh toàn cầu, cho từng năm và cho trung hạn. Đơn cử như Nghị quyết 19 đặt mục tiêu đến năm 2020, Chỉ số môi trường kinh doanh của WB (với 11 chỉ tiêu thành phần) cụ thể Việt Nam phải rút ngắn được bao nhiêu ngày (cấp phép xây dựng, tiếp cận điện năng, đăng ký quyền tài sản, xuất nhập khẩu, tranh chấp hợp đồng, thủ tục phá sản...) hoặc đứng ở thứ hạng nào (khởi sự kinh doanh, tiếp cận tín dụng, bảo vệ nhà đầu tư)...

Với Nghị quyết 35/CP năm 2016, Chính phủ tiếp tục ban hành Chỉ thị triển khai hiệu quả các Nghị quyết này theo tinh thần Chính phủ đồng hành cùng doanh nghiệp. Chính phủ cũng đặt mục tiêu chung đến năm 2020 là phải nâng cao năng lực cạnh tranh, phát triển bền vững, nâng cao năng suất lao động và hai mục tiêu cụ thể là phải có ít nhất 1 triệu doanh nghiệp đang hoạt động, hàng năm phải có 30 – 35% doanh nghiệp Việt Nam có hoạt động đổi mới, sáng tạo. Điều này cũng có nghĩa là trong đánh giá kết quả thực hiện, ngoài thông lệ là ở các báo cáo của cơ quan thông thường là rất chung chung, định tính kiểu như đã Tăng (cường), Nâng (cao), Đẩy (mạnh) và đã tiến thêm một bước, thì lần này Chính phủ sẽ tham khảo các xếp hạng, cho điểm của các tổ chức quốc tế liên quan để đánh giá kết quả của chính mình thông qua cách chấm điểm từ bên ngoài, trong so sánh với ASEAN và thế giới. Cách tiếp cận về cải cách ở cấp quốc gia này làm ta liên tưởng đến cách tiếp cận của PCI ở cấp địa phương, lấy sự hài lòng của đối tượng thụ hưởng cải cách là các doanh nghiệp dân doanh để đánh giá, xếp hạng chính quyền địa phương suốt 10 năm qua.

Không giao nhiệm vụ chung chung

Trong các Nghị quyết 19 và 35, điểm rất mới là Chính phủ không giao nhiệm vụ chung chung mà đã “chỉ mặt, đặt việc” cụ thể. Để triển khai thực hiện Nghị quyết 19 ở địa phương, hàng chục sở chuyên ngành, tòa án địa phương, đến lượt mình, lại được giao tiếp các nhiệm vụ cụ thể như đăng ký kinh doanh, cấp phép xây dựng, thuế và hải quan, đất đai, môi trường... cho đến việc giải quyết tranh chấp, phá sản doanh nghiệp. 
Qua đối chiếu cho thấy nhiều chỉ số thành phần trong PCI và các nhiệm vụ trong Nghị quyết 19, Nghị quyết 35 có nhiều nội dung gần giống nhau. Từ đây có thể rút ra hai kết luận:

Thứ nhất, thực hiện Nghị quyết 19 và Nghị quyết 35 sẽ không xa lạ với chính quyền địa phương vì nhiều địa phương đã triển khai các quyết định, nghị quyết cải thiện PCI từ hơn 10 năm nay.

Thứ hai, PCI sẽ được tiếp thêm sức mạnh mới để có thể cải thiện mạnh hơn nữa nhờ sức ép từ trên xuống nhằm cải thiện thứ bậc, xếp hạng quốc gia từ 4 bộ chỉ số nói trên mà Chính phủ đang “gồng” mình thực hiện.

Tóm lại, trong mối quan hệ tương hỗ giữa PCI với các Nghị quyết 19 và 35, chúng ta có thể thấy cách tiếp cận về cơ bản là giống nhau: tham khảo sự đánh giá bên ngoài để đẩy mạnh cải cách hành chính theo hướng cạnh tranh, dựa theo các tiêu chí đã thành thông lệ về khả năng cạnh tranh, cải thiện môi trường kinh doanh. Vấn đề còn lại là cần bổ sung các chỉ tiêu khác của Nghị quyết 19 và 35 mà PCI hiện đang chưa có. Ngược lại, quá trình cải thiện chỉ số PCI tại địa phương cũng sẽ được tiếp sức từ trung ương thông qua hai hoạt động chính.

Một là, trung ương đang tiếp tục ban hành các quy định nhằm đẩy nhanh, mạnh, toàn diện hơn các thủ tục hành chính, tư pháp theo hướng rút ngắn thời gian, tiếp kiệm chi phí, đơn giản hóa thủ tục, bãi bỏ bớt các điều kiện kinh doanh.

Hai là, với việc tự ép xếp hạng lớn như vậy, Chính phủ và các Bộ ngành không thể không dựa vào việc cải thiện môi trường kinh doanh ở địa phương để góp phần thay đổi thứ hạng cạnh tranh quốc gia. PCI 2018 lại được tiếp thêm sức mạnh từ trên xuống, để cảnh “trên nóng dưới lạnh” như là hiện tượng bất thường, kéo dài trước đây sẽ được cải thiện theo hướng “trên nóng, dưới càng phải nóng hơn”.

Trong thời đại ngày nay, cái gốc của hưng thịnh quốc gia là ở khả năng cạnh tranh quốc gia và gốc đó sẽ vững bền trong mỗi người dân và khi tinh thần cạnh tranh ngấm sâu trong từng địa phương, doanh nghiệp.

Luật sư Trần Hữu Huỳnh - Chủ tịch Trung tâm Trọng tài Quốc tế Việt Nam

Share Post
MỘT SỐ TIN TỨC KHÁC
  • “Áp trần” hạn mức giải ngân trực tiếp: Khó cho cả ba bên 11/04/2019 10:04

    Cơ quan quản lý Nhà nước sẽ khó kiểm tra, giám sát và quan trọng hơn là khó đạt được mục tiêu đẩy lùi “tín dụng đen”; các Công ty tài chính (CTTC) bị bó hẹp phạm vi và phương thức hoạt động còn khách hàng có nhu cầu thì khó tiếp cận nguồn vốn.

  • Rút đề xuất sửa Luật Đất đai: Tiếc nuối tấm áo chật chưa kịp thay 11/04/2019 10:00

    Việc tạm rút dự án Luật Đất đai ra khỏi Chương trình xây dựng Luật năm 2019 sẽ ít nhiều gây ra sự hụt hẫng cho người dân, nhà đầu tư - những người đang kỳ vọng, chờ đợi Luật được sửa đổi.

  • Bao giờ doanh nghiệp không cần dấu? 11/04/2019 08:51

    Quy định doanh nghiệp không cần con dấu trong dự thảo Luật Doanh nghiệp sửa đổi rất khó được áp dụng khi vẫn còn tư duy thích quản lý.

  • Giảm thuế thu nhập doanh nghiệp: Chủ trương tốt nhưng... chưa đủ 10/04/2019 09:45

    Ngoài việc giảm thuế thu nhập doanh nghiệp, cần gia tăng những giải pháp hỗ trợ để nâng cao năng lực cạnh tranh thực sự của doanh nghiệp.

  • Thêm chất xúc tác cho M&A ngân hàng 08/04/2019 09:03

    Áp lực phải tăng cường năng lực tài chính để đáp ứng các quy định như chuẩn Basel 2, chiến lược phát triển ngành Ngân hàng… đã khiến không ít NHTM tính đến phương án mua bán - sáp nhập (M&A).

  • Sửa Thông tư 43: Cả khách hàng lẫn công ty tài chính đều chịu thiệt? 08/04/2019 08:58

    Theo luật sư Trương Thanh Đức, Trọng tài viên Trung tâm Trọng tài Quốc tế Việt Nam (VIAC), cần phải hết sức cân nhắc sử dụng các biện pháp nhằm giới hạn việc phát triển tín dụng tiêu dùng của Công ty tài chính...

  • Sức mạnh của doanh nghiệp là vị thế, sức mạnh của quốc gia 04/04/2019 09:49

    Cần đổi mới tư duy về vai trò và chức năng của Nhà nước, vì còn rất nhiều rào cản cần gỡ bỏ, hay nói đúng hơn, còn nhiều dư địa để thúc đẩy phát triển kinh tế.

  • Thế và lực của dầu khí - Góc nhìn chuyên gia 03/04/2019 17:14

    Ngành Dầu khí đang đối mặt với rất nhiều khó khăn: trữ lượng dầu suy giảm; cạnh tranh trên thị trường ngày càng gay gắt; giá dầu ở mức thấp kéo dài… Trong khi đó, cơ chế quản lý ngành Dầu khí bộc lộ nhiều bất cập, không còn phù hợp thực tiễn…Phóng viên Báo Năng lượng Mới đã có cuộc trao đổi với các chuyên gia kinh tế, luật gia về một số giải pháp tháo gỡ khó khăn, vướng mắc, tạo động lực phát triển cho doanh nghiệp Nhà nước (DNNN) nói chung và Tập đoàn Dầu khí Việt Nam (PVN) nói riêng. 

    Đăng ký nhận tin thư từ VIAC