Tăng năng suất hướng tới phát triển bền vững

Góc nhìn trọng tài viên

Tăng năng suất hướng tới phát triển bền vững

15/01/2018 19:39


Dây chuyền sản xuất của Công ty TNHH dây dẫn Sumi tại Khu công nghiệp Đồng Văn 2 (Hà Nam).

Ảnh: HUỆ MINH

Mặc dù tăng trưởng kinh tế của Việt Nam được duy trì liên tục ở mức tương đối cao trong hơn mười năm qua, nhưng tốc độ lại có xu hướng giảm dần. Theo các chuyên gia, tăng năng suất không ổn định, đã khiến tốc độ tăng trưởng kinh tế chỉ giữ được ở mức vừa phải. Điều này cho thấy, tăng năng suất ngày càng có vai trò quan trọng đối với tăng trưởng kinh tế của Việt Nam.

Thách thức tăng năng suất

Nhìn lại hai giai đoạn 1990-2000 và 2000-2012, tăng năng suất lao động (NSLĐ) đạt khá cao ở mức 4,8% và 4,3%, kết hợp với tốc độ tăng cao lực lượng tham gia lao động đã đem đến tốc độ tăng trưởng kinh tế khá ấn tượng cho Việt Nam, lần lượt là 7,3 và 6,7%. Tuy nhiên, tăng trưởng NSLĐ giảm ở mức 3,8% trong năm 2013 ngay lập tức kéo tăng trưởng GDP giảm theo chỉ còn 5,4%. Năm 2017, tăng NSLĐ hồi phục ở mức 5,9% đã giúp GDP tăng trưởng trở lại dự kiến ở mức 6,7%. Qua các số liệu này, Viện trưởng Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế trung ương (CIEM) Nguyễn Đình Cung, Trọng tài viên VIAC nhận định: Tăng NSLĐ ngày càng có vai trò quan trọng đối với tăng trưởng kinh tế của đất nước, đóng góp khoảng 89% vào tăng trưởng GDP trong năm nay. Thực tế, tăng năng suất đã được Việt Nam quan tâm ngay từ năm 2010 khi xây dựng Chiến lược phát triển kinh tế giai đoạn 2011-2020. Thời kỳ này, chúng ta đặt ra định hướng đổi mới mô hình tăng trưởng gắn với tái cơ cấu kinh tế, theo hướng nâng cao năng suất và tăng sức cạnh tranh. Trong giai đoạn 2016-2020, nâng cao năng suất tiếp tục được đặt vào vị trí trọng tâm theo chủ trương nâng cao chất lượng và đổi mới mô hình tăng trưởng. Nhờ đó, NSLĐ đã được dần cải thiện, từ mức 3,8% năm 2012 lên mức 5,3% năm 2016 và 5,9% trong năm 2017.

Tuy nhiên, tăng năng suất của Việt Nam thực tế vẫn thấp so các nước trong khu vực cũng như yêu cầu phát triển. Theo Báo cáo Năng suất Việt Nam 2016, NSLĐ của Xin-ga-po đang cao gấp 14,3 lần nước ta; Ma-lai-xi-a 5,7 lần; Thái-lan 2,7 lần và In-đô-nê-xi-a 2,4 lần;… TS Nguyễn Đình Cung cho rằng: Nếu tiếp tục tăng trưởng GDP như hiện nay thì khó thu hẹp được khoảng cách phát triển với các nước trong khu vực. Để đạt được tốc độ tăng trưởng GDP bình quân 6,85%/năm trong ba năm tới, hay mục tiêu từ 6,5 đến 7%/năm giai đoạn 2016-2020, tốc độ tăng năng suất cần phải nhanh hơn nữa, trong đó tăng NSLĐ phải đạt bình quân 6%/năm so 4,6% của giai đoạn 2011-2015 và 5,5% của giai đoạn 2014-2016. Tăng NSLĐ phải thêm 26% so với giai đoạn 2011-2017 và đây rõ ràng là một mục tiêu đầy thách thức đối với Việt Nam, nhất là khi các động lực trước đây thúc đẩy tăng năng suất của kinh tế Việt Nam lại đang có dấu hiệu chững lại. Lý do, thứ nhất, chuyển dịch cơ cấu kinh tế từ chỗ đóng góp phần lớn vào tăng NSLĐ nay đóng góp ngày càng ít hơn. Cụ thể, nếu giai đoạn 2008-2011, chuyển dịch cơ cấu ngành đóng góp khoảng 59% vào tăng NSLĐ thì giai đoạn 2011-2015 giảm xuống còn khoảng 30%, có năm chỉ còn dưới 10%. Thứ hai, lợi thế về phát triển nông, lâm, thủy sản của chúng ta thời gian qua đã được khai thác triệt để nhưng chủ yếu là theo chiều rộng và đã tới hạn. Năng suất về sản lượng nông nghiệp của Việt Nam tuy khá cao, nhưng năng suất về giá trị gia tăng lại thấp, thiếu bền vững do chỉ sản xuất sản phẩm giá trị gia tăng thấp, triệt để khai thác năng lực của đất thông qua sử dụng hóa chất, không theo tín hiệu thị trường…

Động lực mới

Theo nhiều chuyên gia, trong khi các động lực cũ có dấu hiệu chững lại thì đang có nhiều động lực mới thúc đẩy tăng năng suất dần xuất hiện. Vấn đề là chúng ta cần tạo thêm xung lực và chủ động tận dụng các dư địa còn lại. Trước hết chính là phát triển kinh tế tư nhân. Khu vực này đang dần lớn mạnh về số doanh nghiệp (DN) cũng như vốn thành lập, đồng thời hoạt động hiệu quả hơn hẳn khu vực doanh nghiệp nhà nước (DNNN). Tốc độ tăng giá trị gia tăng của khu vực kinh tế tư nhân từ 8,42% năm 2015 đã lên tới 11,4% vào năm 2016, cao nhất trong các khu vực kinh tế. Khác với các thành phần khác, khu vực kinh tế ngoài nhà nước (trong đó có kinh tế tư nhân) có tốc độ tăng NSLĐ ổn định hơn; đồng thời, tốc độ tạo việc làm cũng được giữ ở mức khá ổn định, có xu hướng gia tăng. Ngoài ra, động lực từ hội nhập cũng cần được khai thác tốt hơn trên cả khía cạnh nâng cao đóng góp của khu vực FDI trong thúc đẩy tăng năng suất, cũng như nâng cao giá trị gia tăng nội địa của hàng hóa xuất khẩu (nâng cấp vị trí trong chuỗi giá trị toàn cầu). Động lực từ tăng năng suất nội ngành kết hợp chuyển dịch cơ cấu kinh tế từ các ngành có nhiều tiềm năng, cũng là một yếu tố được các chuyên gia nhấn mạnh. Thời gian tới, đây phải được coi là một trong những trọng tâm của Việt Nam, nhất là đối với các ngành chúng ta có thế mạnh như nông nghiệp, công nghiệp chế biến thực phẩm, du lịch. Cần tận dụng dư địa hiệu quả sử dụng nguồn lực công. Thực tế, nâng cao hiệu quả sử dụng tài sản, nguồn lực công còn nhiều dư địa để cải thiện, từ đó góp phần thúc đẩy nâng cao năng suất. Thí dụ, khu vực DNNN hiện có tổng tài sản cố định và đầu tư tài chính hằng năm chiếm khoảng 40% tổng giá trị tài sản cố định và đầu tư dài hạn của toàn bộ khu vực DN cả nước; sử dụng khoảng 70% đất đai và 70% vốn ODA nhưng lại có đóng góp rất hạn chế vào tăng năng suất. Trình độ công nghệ, NSLĐ và sức cạnh tranh của khu vực này nhìn chung còn thấp. Do đó, thúc đẩy tái cơ cấu khu vực này sẽ tạo cơ hội giải phóng nguồn lực, sử dụng hiệu quả hơn; đồng thời, cũng giúp khu vực này có điều kiện hiện đại hóa quản trị DN, tăng cường năng lực công nghệ và nâng cao năng suất chất lượng, hiệu quả hoạt động, từ đó góp phần thúc đẩy tăng năng suất cho cả nền kinh tế.

____________

"Việt Nam cần phải rà soát lại các chính sách về phát triển nguồn vốn con người. Cần nhấn mạnh sự cần thiết phải xây dựng các cơ sở giáo dục kỹ thuật và đào tạo tay nghề mang tầm thế giới; ưu tiên mở rộng nguồn cung các công nhân kỹ thuật và lao động lành nghề;… Đặc biệt, giáo dục phải hướng tới tầm quan trọng của việc phát triển kỹ năng nhận thức và sáng tạo."

Tiến sĩ R.RA-XI-A

Cố vấn cao cấp của Liên hợp quốc tại Việt Nam

____________

"Khu vực DN chiếm vị trí hết sức quan trọng trong nền kinh tế. Nâng cao NSLĐ khu vực DN sẽ đóng vai trò quyết định nâng cao NSLĐ của nền kinh tế. Do đó, cần có chính sách tín dụng, thuế phù hợp khuyến khích DN tham gia sâu chuỗi giá trị toàn cầu; nghiên cứu, đổi mới công nghệ; đào tạo bồi dưỡng nguồn nhân lực… Bên cạnh đó, cần thúc đẩy nhanh và hiệu quả quá trình tái cơ cấu DNNN."

NGUYỄN BÍCH LÂM

Tổng cục trưởng Tổng cục Thống kê

Theo Thái Linh Báo Nhân dân Điện tử đăng ngày 10/01/2018

 

Share Post
MỘT SỐ TIN TỨC KHÁC
  • Doanh nghiệp Việt ra biển lớn bằng thúng chai 14/08/2018 09:26

    Theo các chuyên gia M&A, M&A là xu thế tất yếu, DN Việt không thể đứng ngoài xu thế đó. Tuy nhiên, M&A không đơn thuần là sự kết hợp đơn giản giữa một bên là nhà đầu tư có tài chính mạnh và một bên là DN cần vốn mà mỗi hợp đồng M&A sẽ kéo theo hàng loạt vấn đề về tư cách pháp nhân, vấn đề tài chính, thương hiệu, thị phần, thị trường, chiến lược kinh doanh, kiểm soát giao dịch cổ phiếu… kể cả việc giữ hay bỏ thương hiệu DN hậu M&A.

  • M&A 2018: Kỷ nguyên mới, kỳ vọng mới 09/08/2018 11:02

    Trước thềm Diễn đàn M&A Việt Nam năm 2018 do Báo Đầu tư và AVM Vietnam phối hợp tổ chức, nhiều ý kiến cho rằng, thị trường M&A tại Việt Nam sẽ tiếp tục sôi động, không chỉ trong năm nay, mà cho cả thập kỷ tới, diễn ra trong nhiều ngành, lĩnh vực. 

  • Thời gian sửa điều kiện kinh doanh nhiều khi dài hơn tuổi thọ trung bình của doanh nghiệp 02/08/2018 10:09

    Về vấn đề này, Luật sư Trương Thanh Đức, Chủ tịch công ty Luật Basico, Trọng tài viên Trung tâm Trọng tài Quốc tế Việt Nam (VIAC) cho rằng, quá trình cắt giảm điều kiện kinh doanh ở các bộ, ngành đang bộc lộ tính “phong trào, hô hào”, bởi nghe thì “rầm rộ”, nhưng thực tế… tốc độ quá chậm, chưa được một nửa yêu cầu.

  • Cải cách môi trường kinh doanh ngành công thương thực chất 02/08/2018 10:02

    Bà Đinh Thị Mỹ Loan - Chủ tịch Hiệp hội bán lẻ Việt Nam, Trọng tài viên VIAC bày tỏ: Hiệp hội và các doanh nghiệp thành viên rất hoan nghênh động thái của Bộ trưởng Bộ Công Thương trong quyết tâm cải cách môi trường kinh doanh một cách thực chất, sau khi có ý kiến góp ý từ phía Hiệp hội bán lẻ Việt Nam và của VCCI, đã quyết định ngừng đề xuất dự thảo Nghị định về phát triển quản lý ngành phân phối.

  • Rủi ro tín dụng ngoại tệ 31/07/2018 16:59

    Những tháng qua, huy động ngoại tệ tăng trưởng chậm trong khi tín dụng ngoại tệ tiếp tục duy trì đà tăng ấn tượng. Xu hướng này có thể mang đến rủi ro cho doanh nghiệp (DN) vì tỷ giá đang đứng trước nhiều áp lực tăng, sẽ tác động đến chi phí trả các khoản nợ USD sắp đáo hạn.

  • Tàu bị gãy làm đôi trên biển khi vận chuyển hàng: ai phải chịu trách nhiệm? 30/07/2018 16:14

    Điểm q) khoản 2 Điều 151 Bộ luật Hàng hải Việt Nam (năm 2015) quy định người vận chuyển được miễn hoàn toàn trách nhiệm, nếu tổn thất hàng hóa xảy ra trong trường hợp "Khuyết tật ẩn tỳ của tàu biển mà những người có trách nhiệm không phát hiện được, mặc dù đã thực hiện nhiệm vụ một cách mẫn cán".

  • FDI và nền kinh tế vãng lai 26/07/2018 14:16

    Việt Nam đã mở cửa và thu hút đầu tư nước ngoài (FDI) được 30 năm. Thành tựu và hiệu quả của FDI thật lớn lao, bao gồm sự thay đổi bộ mặt đất nước, hiện đại hóa hệ thống cơ sở hạ tầng, tăng nhiều bậc quy mô GDP của nền kinh tế và cải thiện mức sống của người dân.

  • Doanh nghiệp cần “sống chung với cạnh tranh” 23/07/2018 15:41

    Các đại biểu được TS.Phạm Văn Chắt - Giảng viên cao cấp, Trọng tài viên Trung tâm Trọng tài quốc tế Việt Nam (VIAC) thông tin về Hiệp định đối tác toàn diện và tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP). Đây được xem là Hiệp định có tiêu chuẩn cao, toàn diện trên tất cả các lĩnh vực, mở ra nột “sân chơi mới” với quy mô thị trường gần 500 triệu dân, chiếm 13,5% GDP toàn cầu. 

    Đăng ký nhận tin thư từ VIAC