Góc nhìn trọng tài viên

Tàu bị gãy làm đôi trên biển khi vận chuyển hàng: ai phải chịu trách nhiệm?

30/07/2018 16:14

Ngô Khắc Lễ, Trọng tài viên VIAC

Điểm q) khoản 2 Điều 151 Bộ luật Hàng hải Việt Nam (năm 2015) quy định người vận chuyển được miễn hoàn toàn trách nhiệm, nếu tổn thất hàng hóa xảy ra trong trường hợp "Khuyết tật ẩn tỳ của tàu biển mà những người có trách nhiệm không phát hiện được, mặc dù đã thực hiện nhiệm vụ một cách mẫn cán".

Tai nạn của tàu MOL Comfort đã gây tranh cãi tại nhiều tòa án, trọng tài về trách nhiệm của người vận chuyển đối với tổn thất hàng hóa. Vụ tranh chấp được một Tòa án ra phán quyết đầu tiên theo tài liệu của  “International Law Office, London, 24/02/2016” nêu dưới đây rất đáng lưu ý đối với chủ tàu, người vận chuyển, người giao nhận, người thuê vận chuyển, người bảo hiểm và những ai quan tâm đến trách nhiệm bồi thường tổn thất hàng hóa liên quan đến “khuyết tật ẩn tỳ” của tàu.

Tóm tắt vụ việc                                                                                                        

Người vận chuyển theo hợp đồng (contracting carrier) của Đan Mạch ký hợp đồng vận chuyển hàng đóng trong container từ Hồng Kông đến Aarhus (Đan Mạch) bằng đường biển cho người thuê vận chuyển là một công ty nhập khẩu của Đan Mạch. Người vận chuyển (Đan Mạch) ký tiếp hợp đồng vận chuyển (subcontracted) với người vận chuyển của Thụy Sĩ. Người vận chuyển của Thụy Sĩ lại ký tiếp hợp đồng vận chuyển với công ty Hyundai Merchant Marine. Lô hàng lại tiếp tục được ký hợp đồng vân chuyển với hãng tàu Mitsui OSK Lines để bốc lên tàu MOL Comfort tại Hồng Kông. Sau khi lấy thêm hàng ở Singapore, tàu MOL Comfort rời cảng này ngày 11/6/2013 đi Jeddah.

Tháng 1 năm 2010, người khai thác tàu (vessel operator) phát hiện tàu bị biến dạng (buckle deformaties) ở cấu trúc đáy đôi (double bottom). Tuy vậy, ảnh hưởng của những sự biến dạng này đối với tàu không được xác định rõ nên tàu không được sửa chữa. Ngày 29/5/2013, tổ chức kiểm tra và phân cấp tàu biển của Nhật là Class Nk đã kết thúc kỳ kiểm tra đặc biệt (special survey) mà không có kết luận về sự biến dạng nêu trên của tàu. Trong chuyến hành trình từ Singapore, tàu MOL Comfoft - dài 302 mét, rộng 45,60 mét - đã có biểu hiện bị uốn dọc (vertical bending moment) lên đến 103% so với tiêu chuẩn thiết kế cho phép do sự phân bố tải trọng không phù hợp của các container và các két nước dằn (water ballast). Tuy vậy, theo số liệu về mớn nước của tàu, thực tế tàu đã bị uốn dọc lên đến 126% so với tiêu chuẩn thiết kế cho phép.

Ngày 17/6/2013, tàu bị gãy làm đôi ở vị trí gần thân số 6 (Hull 6). Tàu MOL Comfort và toàn bộ container bị tổn thất. Không có yếu tố bên ngoài nào, như đâm va, mắc cạn, cháy, nổ được cho là có thể gây ra tổn thất. Điều tra của Ủy ban Kiểm tra an toàn đối với tàu container cỡ lớn của Nhật Bản (Japan's Committee on Large Container Ship Safety) cũng không xác định được nguyên nhân tàu bị gãy làm đôi. Trong một báo cáo tiếp theo, ClassNK kết luận rằng tàu bị gãy làm đôi có thể là do đã phải chịu lực (forces) vượt quá tiêu chuẩn thiết kế cho phép. Sau khi sự cố xảy ra, chủ tàu và các bên liên quan đã thành lập quỹ giới hạn trách nhiệm toàn cầu ở Tokyo theo Nghị định thư năm 1996 về Công ước quốc tế năm 1976 đối với Giới hạn trách nhiệm trong khiếu nại hàng hải (1996 protocol of the International Convention on Limitation of Liability for Maritime Claims 1976). 

Sau khi bị tổn thất hàng hóa, người nhập khẩu khởi kiện người vận chuyển Đan Mạch trước Tòa án Hàng hải và Thương mại Đan Mạch (the Maritime and Commercial Court) để đòi bồi thường thiệt hại theo Luật Hàng hải Đan Mạch (Danish Merchant Shipping Act) - luật có viện dẫn Quy tắc Hague - Visby. Người nhập khẩu cho rằng tàu MOL Comfort không đủ khả năng đi biển (seaworthy) khi bắt đầu hành trình từ Singapore và người vận chuyển Đan Mạch phải chịu trách nhiệm vì đã xảy ra sai sót (errors) hay sơ xuất (omissions) làm cho tàu không đủ khả năng đi biển. Ngược lại, người vận chuyển Đan Mạch cho rằng họ được miễn trách nhiệm bồi thường vì tổn thất hàng hóa xảy ra là do ẩn tì (hidden defect) của tàu nên không thể phát hiện được.

Phán quyết

Tòa cho rằng người vận chuyển Đan Mạch phải chịu trách nhiệm về tổn thất hàng hóa với lập luận: mặc dù các cuộc điều tra trước đó đã không đưa ra được nguyên nhân gãy làm đôi của tàu, nhưng một số vấn đề có thể ảnh hưởng đến nguyên nhân tai nạn, trong đó có sự biến dạng (buckling deformaties) ở đáy hầm hàng số 5 và tàu bị uốn dọc tại thời điểm khởi hành đã được đề cập.

Tòa nhận thấy, tàu MOL Comfort lẽ ra đã không nên khởi hành từ Singapore với tình trạng bị uốn dọc lên đến 103%. Người vận chuyển Đan Mạch không đưa ra được chứng cứ nào để Tòa có thể thay đổi quan điểm nêu trên và do đó, không được miễn trừ trách nhiệm của người vận chuyển theo hợp đồng (contracting carrier) - qui định ở Mục 275 (1) của Luật Hàng hải Đan Mạch.  

Nhận xét

Hiện đang có nhiều vụ kiện ở tòa án, trọng tài liên quan đến trách nhiệm pháp lý của tàu MOL Comfort vì có nhiều chủ hàng, người thuê vận chuyển bị tổn thất hàng hóa do tai nạn của tàu. Tuy vậy, đây là phán quyết đầu tiên (của Đan Mạch) về vấn đề này.

Phán quyết trên của Tòa án Thương mại và Hàng hải Đan Mạch phù hợp với pháp luật về án lệ (case law) của Đan Mạch vì nó buộc người vận chuyển có nghĩa vụ chứng minh nguyên nhân tai nạn hàng hải - ngay cả khi tổn thất toàn bộ tàu và hàng hóa - không phải do toàn bộ hoặc một phần sai sót hay sơ xuất của bất kỳ bên nào mà người vận chuyển phải chịu trách nhiệm./.

Share Post
MỘT SỐ TIN TỨC KHÁC
  • Bảo vệ quyền riêng tư trong kỷ nguyên số 13/02/2019 10:00

    Từ ngày 25/5 năm nay, khi Quy chế chung về Bảo vệ Dữ liệu của Liên hiệp châu Âu (EU General Data Protection Regulation – GDPR) bắt đầu có hiệu lực, một nền tảng pháp lý mới đã được thiết lập nhằm bảo vệ quyền riêng tư của các công dân châu Âu trong kỷ nguyên số.

  • Tiếp tục là đầu tàu kinh tế của cả nước 13/02/2019 09:49

    Năm 2018, bất chấp những khó khăn, thách thức, TPHCM vẫn tiếp tục dẫn đầu cả nước về phát triển kinh tế - xã hội, tạo tiền đề để TP hiện thực hóa Nghị quyết 54 của Quốc hội và tập trung đẩy nhanh việc triển khai Đề án xây dựng TPHCM trở thành đô thị thông minh

  • Xử lý nghiêm các hành vi vi phạm trên thị trường chứng khoán 13/02/2019 09:42

    Các vi phạm trên thị trường chứng khoán Việt Nam hiện đang có những diễn biến phức tạp, nhưng chế tài xử lý các hành vi này chưa đủ sức răn đe. Do vậy, cần có những giải pháp mạnh để khắc phục tình trạng này, nhất là trong bối cảnh Luật Chứng khoán đang được sửa đổi, bổ sung nhằm củng cố và gia tăng tính minh bạch, công bằng trên thị trường chứng khoán. Những yếu tố này được xem là nền tảng đảm bảo cho thị trường chứng khoán phát triển lành mạnh, bền vững.

  • Xóa rào cản để phát triển kinh tế tư nhân 13/02/2019 09:32

    Không phải ưu đãi, bao cấp hay bảo hộ mà là "cởi trói", trao quyền cho người dân tự sẽ phát huy được tác dụng trong huy động nguồn lực, sáng kiến, trí tuệ để phát triển...

  • TS. Nguyễn Đình Cung: "Khai thác dự án tư nhân, một mũi tên trúng nhiều đích" 25/01/2019 10:56

    Theo báo cáo mới đây của CIEM, năm 2019, dự báo tăng trưởng kinh tế ước đạt 6,93%. Tăng trưởng xuất khẩu dự báo ở mức 9,4%. Thặng dư thương mại ở mức 2,04 tỷ USD. Mức tăng giá tiêu dùng bình quân đạt khoảng 3,88%

  • Thiết lập “đường ray” vững chắc cho doanh nghiệp tăng tốc 25/01/2019 10:12

    TS Trần Du Lịch, Thành viên Tổ tư vấn kinh tế của Thủ tướng Chính phủ, Phó Chủ tịch Trung tâm Trọng tài quốc tế Việt Nam (VIAC) cho rằng từ chủ trương, đường lối đến các chính sách hỗ trợ DN hiện đã rất đầy đủ. Tuy nhiên, các DN vẫn chưa thể tăng tốc vì thiếu một “đường ray” vững chắc. Năm 2019, các DN sẽ tiếp tục bước vào cuộc sàng lọc rất dữ dội…

  • Hoàn thiện chính sách để tận dụng cơ hội khi tham gia Hiệp định CPTPP 18/01/2019 10:39

    Chuẩn bị về nguồn nhân lực, thực hiện các chính sách pháp luật và thay đổi tư duy kinh doanh nhằm tận dụng các cơ hội khi tham gia Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP).

  • Doanh nghiệp muốn ngành hải quan tiếp tục cải cách 14/01/2019 09:23

    Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) phối hợp với Tổng cục Hải quan và Cơ quan Phát triển quốc tế Hoa Kỳ (USAID) công bố Báo cáo mức độ hài lòng của doanh nghiệp về việc thực hiện thủ tục hành chính (TTHC) xuất nhập khẩu năm 2018

    Đăng ký nhận tin thư từ VIAC