Góc nhìn trọng tài viên

Từ khủng hoảng thẻ tín dụng tại Hàn Quốc đến bài toán phát triển cho vay tiêu dùng bền vững

17/07/2017 10:50

Cho vay tiêu dùng là hình thức tài trợ cho mục đích chi tiêu của cá nhân, hộ gia đình giúp người tiêu dùng có thể trang trải các nhu cầu trong cuộc sống trước khi họ có đủ khả năng về tài chính để hưởng thụ. Ngoài ý nghĩa kinh tế, tín dụng tiêu dùng còn giúp giảm tín dụng đen, vốn là một vấn đề nhức nhối của xã hội. Trong hai ba năm gần đây, tín dụng tiêu dùng tại Việt Nam ghi nhận mức tăng trưởng khá “nóng”.

Tuy nhiên, làm sao để cho vay tiêu dùng có thể hỗ trợ tăng trưởng ở cấp độ vi mô cá nhân người đi vay hay cấp độ vĩ mô là nền kinh tế, tránh những cuộc đổ vỡ như trong lịch sử đã từng ghi nhận?

Đây cũng là một trong các nội dung được tập trung thảo luận tại Tọa đàm về “Phát triển tài chính bán lẻ, cơ hội thúc đẩy tiêu dùng, phục vụ tăng trưởng kinh tế” do Báo Đầu tư tổ chức với sự tham gia của đại diện Vụ chính sách tiền tệ Ngân hàng Nhà nước, Viện chiến lược Ngân hàng, Hiệp hội ngân hàng Việt Nam, các Chuyên gia kinh tế và các Công ty tài chính (CTTC).

Theo T.S Cấn Văn Lực, tính đến cuối năm 2016, dư nợ tín dụng tiêu dùng là 646.000 tỷ đồng (khoảng 28 tỷ USD), chiếm 11,7% tổng dư nợ của nền kinh tế. Theo dự báo mới nhất của Công ty chứng khoán Bản Việt (VCSC), quy mô thị trường tài chính tiêu dùng sẽ đạt mốc 1 triệu tỷ đồng vào năm 2019.

Tỷ trọng tiêu dùng trong tổng GDP của Việt Nam cũng liên tục tăng cao. Ông Nguyễn Tú Anh, Phó Vụ trưởng Vụ Chính sách tiền tệ, NHNN cho biết tỷ trọng tiêu dùng trong tổng GDP của Việt Nam đã tăng phi mã từ 52,5% vào năm 2005 lên đỉnh điểm 77,7% vào năm 2009. Giai đoạn 2010-2016 nền kinh tế rơi vào giai đoạn suy giảm khiến chỉ số này cũng suy giảm đến đáy vào năm 2012. Từ năm 2013 đến nay tỷ lệ này liên tục tăng cao và đạt 78,34% vào năm 2016, cao hơn mức đỉnh ghi nhận năm 2009.

Ông Nguyễn Tú Anh cũng đặt ra vấn đề việc cho vay nếu bản chất mang tính chất đầu tư sẽ giúp phục vụ cho tăng trưởng. Nhưng như trường hợp tiêu dùng để mua hàng nhập khẩu, không phải công cụ lao động thì lại là dấu trừ.

"Bởi tiêu dùng nếu không giúp phục vụ tăng trưởng thì rồi tiêu dùng cũng sẽ giảm lại, tín dụng tiêu dùng do đó sẽ không thể phát triển bền vững", ông Tú Anh nhận định.

Tuy vậy, theo Chuyên gia kinh tế Lê Xuân Nghĩa, cách tiêu dùng hỗ trợ cho tăng trưởng cũng cần nhìn tổng thể hơn. Một ví dụ được ông đưa ra đó là việc một người bán kem vay tiền mua xe máy thì chính áp lực trả nợ cũng phải khiến người này tìm cách tăng số lượng kem bán ra mỗi ngày.

Đứng ở vai trò cơ quan quản lý Nhà nước, lo lắng về sự phát triển bền vững của tín dụng tiêu dùng không phải không có căn cứ. Cuộc khủng hoảng thẻ tín dụng tại Hàn Quốc năm 2003 là một ví dụ rõ ràng về nguy cơ tăng trưởng quá nhanh của hoạt động cho vay tiêu dùng.

Khi Hàn Quốc thoát ra khỏi cuộc khủng hoảng 1997, từ năm 2000, các ngân hàng thương mại dư thừa thanh khoản trong khi các doanh nghiệp đang trong quá trình tái cơ cấu, nhu cầu vay vốn cho sản xuất kinh doanh giảm mạnh. Điều này đã tạo sức ép lên các tổ chức tín dụng tìm cách phát triển lĩnh vực cho vay tiêu dùng để bù đắp vào. Sự phát triển quá nóng của lĩnh vực này trong khi hệ thống kiểm soát còn lỏng lẻo đã làm cho khách hàng vay mượn quá mức, vượt khả năng chi trả. Cuộc khủng hoảng thẻ tín dụng lớn nhất Hàn Quốc đã nổ ra năm 2003 khi đồng loạt nhiều khách hàng không có khả năng chi trả.

Bài học tại một số quốc gia hay sự đổ bể của quỹ tín dụng nhân dân thời gian trước đây cũng được chuyên gia Lê Xuân Nghĩa nhắc tới. Ông Nguyễn Tú Anh cho rằng cần đặc biệt lưu ý việc bảo vệ người tiêu dùng trước những rủi ro vỡ nợ, đồng thời khuyến cáo các công ty tài chính cần nâng cao quy trình thẩm định, đánh giá khả năng trả nợ, lịch sử vay, trả và các yếu tố khác của khách hàng để tránh những xung đột xã hội.

“Bảo vệ khách hàng là bảo vệ chính mình”. Ông Tú Anh cũng đưa ra kiến nghị về việc nên có những quy định hạn mức tiêu dùng trên toàn hệ thống của một khách hàng hay về số lượng thẻ tín dụng của một cá nhân,…

Bên cạnh đó, để đảm bảo quyền lợi cho chính mình, theo luật sư Trương Thanh Đức, Trọng tài viên Trung tâm Trọng tài Quốc tế Việt Nam (VIAC), trước khi đặt bút ký hợp đồng, người vay cần cân nhắc kỹ khả năng trả nợ của mình và tìm hiểu kỹ lưỡng về lãi suất, thời hạn vay, điều kiện vay, công thức tính toán,...

T.S Cấn Văn Lực cho rằng muốn phát triển thị trường tài chính tiêu dùng, NHNN, các cơ quan quản lý Nhà nước… không chỉ cần hoàn hiện hành lang pháp lý mà còn phải tăng cường giáo dục tài chính, nâng cao nhận thức tài chính tiêu dùng và văn hóa tiêu dùng của người dân theo xu hướng phát triển chung của thế giới.

Đồng quan điểm, ông Phạm Xuân Hòe, Phó Viện trưởng Viện chiến lược Ngân hàng còn cho rằng, Bộ Giáo dục và Đào tạo cần đưa tài chính tiêu dùng vào chương trình học đường như một môn học chính thức. Hiện đã có một số trường tư làm được việc này trong khi các trường công chưa làm được. Ở nhiều quốc gia trên thế giới, tài chính tiêu dùng, hay nói đơn giản hơn là việc chi tiêu cá nhân là một trong những bài học cơ bản của các em học sinh, giúp các bạn trẻ có sự chuẩn bị tốt về kế hoạch tài chính cá nhân ngay từ khi còn ngồi trên ghế nhà trường.

Theo Thanh Thủy, Báo điện tử Người đồng hành đăng ngày 13/07/2017

Share Post
MỘT SỐ TIN TỨC KHÁC
  • TS Trần Đình Thiên: Cố tăng tín dụng sẽ gây rủi ro 21/09/2017 09:39

    Phân tích kỹ hơn về những rủi ro, vị chuyên gia chỉ ra rằng: "Theo tính toán, 1% tăng trưởng tín dụng sẽ tác động đến lạm phát nhiều hơn so với tác động tích cực lên tăng trưởng kinh tế. Vì vậy, đẩy mạnh tăng trưởng tín dụng chưa hẳn đã thúc đẩy được tăng trưởng GDP, mà hậu quả để lại là khó tránh rủi ro nợ xấu.

  • Rà soát, loại bỏ điều kiện kinh doanh: Phải vạch được mặt, chỉ được tên 21/09/2017 09:27

    Ví như cuộc chiến của Uber, Grap với taxi truyền thống chẳng hạn. Có cuộc chiến này là do chúng ta cho thí điểm loại hình mới vào lưu hành nhưng lại “lúng túng” trong quá trình quản lí tổng thể hoạt động taxi. Chính sự lúng túng này đã khiến taxi truyền thống cảm thấy “bất công” bởi họ có nguy cơ phải chịu thêm rất nhiều điều kiện kinh doanh như: cấm chạy trên một số tuyến đường, chạy vào một thời gian nhất định… còn Uber hay Grap thì lại có thể… hoạt động thoải mái.

  • Vụ tranh chấp VCPMC - khách sạn trong vòng luẩn quẩn 20/09/2017 10:13

    Với tuyên bố ngày 11 tháng 9 năm 2017 của VCPMC về tiếp tục thu tiền sử dụng tác phẩm âm nhạc trên TV lắp đặt trong phòng ngủ khách sạn từ tháng 10 năm 2017, vụ tranh chấp giữa Trung tâm Bảo vệ quyền tác giả âm nhạc Việt Nam (VCPMC) và một số khách sạn tại Thành phố Đà Nẵng đã quay trở lại vạch xuất phát ngày 26 tháng 4 năm 2017 và bắt đầu đi vào vòng luẩn quẩn.

  • Gỡ điểm nghẽn LC tại thị trường Nam Phi 18/09/2017 17:39

    Đây là nhận định chung của phần lớn doanh nghiệp đã có hoạt động xuất khẩu hàng hoá sang thị trường Nam Phi tại Hội thảo “Xúc tiến Thương mại, Đầu tư và Du lịch Việt Nam - Nam Phi” được Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) phối hợp với Đại sứ Nam Phi tại Việt Nam tổ chức mới đây.

  • Suýt mất tiền tỷ vì vận đơn giả 18/09/2017 11:31

    Cuối năm 2016, một công ty Việt Nam (“CTV”) mua 4.000 tấn thép phế liệu (Heavy Steel Scrap for Melting) theo điều kiện CFR Saigon Port, Incoterms 2010, thanh toán bằng thư tín dụng trả tiền ngay (L/C at sight). Hàng được bốc lên tàu tại cảng Kobe (Nhật Bản). 

  • Giữ chữ tín trong kinh doanh 13/09/2017 15:12

    Việt Nam đã hội nhập sâu rộng về kinh tế, thương mại với khu vực và thế giới. Hàng hóa của Việt Nam đã có mặt tại hơn 100 quốc gia và vùng lãnh thổ, giúp mang về cho đất nước khoảng 200 tỉ USD mỗi năm. Tuy nhiên, bước vào sân chơi toàn cầu, vẫn còn không ít doanh nghiệp Việt Nam có lối làm ăn chụp giật, ngắn hạn, chạy theo lợi nhuận trước mắt, thiếu coi trọng chữ tín, gây tổn hại tới chính doanh nghiệp và rộng hơn là uy tín của hàng Việt Nam cũng như hình ảnh của cả quốc gia trên trường quốc tế.

  • BOT Bất cập làm méo mó chủ trương tốt 13/09/2017 11:20

    Không thể phủ nhận BOT đã mang lại một bộ mặt mới cho giao thông đường bộ; từ khi có nhiều hơn những con đường BOT, lưu thông nhanh hơn. Tuy nhiên ở nhiều nơi BOT đang được triển khai không đúng với bản chất, không phải là làm thêm con đường mới mà chỉ là nâng cấp con đường đã có, chỉ có một con đường duy nhất không cho người dân lựa chọn.

  • “Ở Việt Nam đầu tư BOT kiểu gì cũng lãi, cuối cùng dân nghèo chịu thiệt” 12/09/2017 10:48

    Vốn các dự án BOT hiện nay chủ yếu là nhà nước và các ngân hàng lo. Luật quy định vốn trên 15% đối với dự án có vốn hơn 1.000 tỷ. Nhưng nhiều dự án lớn như cao tốc Hà Nội - Hải Phòng, chủ đầu tư chỉ phải lo hơn 10% vốn, còn lại là vay ngân hàng.

    Đăng ký nhận tin thư từ VIAC