Góc nhìn trọng tài viên

Từ khủng hoảng thẻ tín dụng tại Hàn Quốc đến bài toán phát triển cho vay tiêu dùng bền vững

17/07/2017 10:50

Cho vay tiêu dùng là hình thức tài trợ cho mục đích chi tiêu của cá nhân, hộ gia đình giúp người tiêu dùng có thể trang trải các nhu cầu trong cuộc sống trước khi họ có đủ khả năng về tài chính để hưởng thụ. Ngoài ý nghĩa kinh tế, tín dụng tiêu dùng còn giúp giảm tín dụng đen, vốn là một vấn đề nhức nhối của xã hội. Trong hai ba năm gần đây, tín dụng tiêu dùng tại Việt Nam ghi nhận mức tăng trưởng khá “nóng”.

Tuy nhiên, làm sao để cho vay tiêu dùng có thể hỗ trợ tăng trưởng ở cấp độ vi mô cá nhân người đi vay hay cấp độ vĩ mô là nền kinh tế, tránh những cuộc đổ vỡ như trong lịch sử đã từng ghi nhận?

Đây cũng là một trong các nội dung được tập trung thảo luận tại Tọa đàm về “Phát triển tài chính bán lẻ, cơ hội thúc đẩy tiêu dùng, phục vụ tăng trưởng kinh tế” do Báo Đầu tư tổ chức với sự tham gia của đại diện Vụ chính sách tiền tệ Ngân hàng Nhà nước, Viện chiến lược Ngân hàng, Hiệp hội ngân hàng Việt Nam, các Chuyên gia kinh tế và các Công ty tài chính (CTTC).

Theo T.S Cấn Văn Lực, tính đến cuối năm 2016, dư nợ tín dụng tiêu dùng là 646.000 tỷ đồng (khoảng 28 tỷ USD), chiếm 11,7% tổng dư nợ của nền kinh tế. Theo dự báo mới nhất của Công ty chứng khoán Bản Việt (VCSC), quy mô thị trường tài chính tiêu dùng sẽ đạt mốc 1 triệu tỷ đồng vào năm 2019.

Tỷ trọng tiêu dùng trong tổng GDP của Việt Nam cũng liên tục tăng cao. Ông Nguyễn Tú Anh, Phó Vụ trưởng Vụ Chính sách tiền tệ, NHNN cho biết tỷ trọng tiêu dùng trong tổng GDP của Việt Nam đã tăng phi mã từ 52,5% vào năm 2005 lên đỉnh điểm 77,7% vào năm 2009. Giai đoạn 2010-2016 nền kinh tế rơi vào giai đoạn suy giảm khiến chỉ số này cũng suy giảm đến đáy vào năm 2012. Từ năm 2013 đến nay tỷ lệ này liên tục tăng cao và đạt 78,34% vào năm 2016, cao hơn mức đỉnh ghi nhận năm 2009.

Ông Nguyễn Tú Anh cũng đặt ra vấn đề việc cho vay nếu bản chất mang tính chất đầu tư sẽ giúp phục vụ cho tăng trưởng. Nhưng như trường hợp tiêu dùng để mua hàng nhập khẩu, không phải công cụ lao động thì lại là dấu trừ.

"Bởi tiêu dùng nếu không giúp phục vụ tăng trưởng thì rồi tiêu dùng cũng sẽ giảm lại, tín dụng tiêu dùng do đó sẽ không thể phát triển bền vững", ông Tú Anh nhận định.

Tuy vậy, theo Chuyên gia kinh tế Lê Xuân Nghĩa, cách tiêu dùng hỗ trợ cho tăng trưởng cũng cần nhìn tổng thể hơn. Một ví dụ được ông đưa ra đó là việc một người bán kem vay tiền mua xe máy thì chính áp lực trả nợ cũng phải khiến người này tìm cách tăng số lượng kem bán ra mỗi ngày.

Đứng ở vai trò cơ quan quản lý Nhà nước, lo lắng về sự phát triển bền vững của tín dụng tiêu dùng không phải không có căn cứ. Cuộc khủng hoảng thẻ tín dụng tại Hàn Quốc năm 2003 là một ví dụ rõ ràng về nguy cơ tăng trưởng quá nhanh của hoạt động cho vay tiêu dùng.

Khi Hàn Quốc thoát ra khỏi cuộc khủng hoảng 1997, từ năm 2000, các ngân hàng thương mại dư thừa thanh khoản trong khi các doanh nghiệp đang trong quá trình tái cơ cấu, nhu cầu vay vốn cho sản xuất kinh doanh giảm mạnh. Điều này đã tạo sức ép lên các tổ chức tín dụng tìm cách phát triển lĩnh vực cho vay tiêu dùng để bù đắp vào. Sự phát triển quá nóng của lĩnh vực này trong khi hệ thống kiểm soát còn lỏng lẻo đã làm cho khách hàng vay mượn quá mức, vượt khả năng chi trả. Cuộc khủng hoảng thẻ tín dụng lớn nhất Hàn Quốc đã nổ ra năm 2003 khi đồng loạt nhiều khách hàng không có khả năng chi trả.

Bài học tại một số quốc gia hay sự đổ bể của quỹ tín dụng nhân dân thời gian trước đây cũng được chuyên gia Lê Xuân Nghĩa nhắc tới. Ông Nguyễn Tú Anh cho rằng cần đặc biệt lưu ý việc bảo vệ người tiêu dùng trước những rủi ro vỡ nợ, đồng thời khuyến cáo các công ty tài chính cần nâng cao quy trình thẩm định, đánh giá khả năng trả nợ, lịch sử vay, trả và các yếu tố khác của khách hàng để tránh những xung đột xã hội.

“Bảo vệ khách hàng là bảo vệ chính mình”. Ông Tú Anh cũng đưa ra kiến nghị về việc nên có những quy định hạn mức tiêu dùng trên toàn hệ thống của một khách hàng hay về số lượng thẻ tín dụng của một cá nhân,…

Bên cạnh đó, để đảm bảo quyền lợi cho chính mình, theo luật sư Trương Thanh Đức, Trọng tài viên Trung tâm Trọng tài Quốc tế Việt Nam (VIAC), trước khi đặt bút ký hợp đồng, người vay cần cân nhắc kỹ khả năng trả nợ của mình và tìm hiểu kỹ lưỡng về lãi suất, thời hạn vay, điều kiện vay, công thức tính toán,...

T.S Cấn Văn Lực cho rằng muốn phát triển thị trường tài chính tiêu dùng, NHNN, các cơ quan quản lý Nhà nước… không chỉ cần hoàn hiện hành lang pháp lý mà còn phải tăng cường giáo dục tài chính, nâng cao nhận thức tài chính tiêu dùng và văn hóa tiêu dùng của người dân theo xu hướng phát triển chung của thế giới.

Đồng quan điểm, ông Phạm Xuân Hòe, Phó Viện trưởng Viện chiến lược Ngân hàng còn cho rằng, Bộ Giáo dục và Đào tạo cần đưa tài chính tiêu dùng vào chương trình học đường như một môn học chính thức. Hiện đã có một số trường tư làm được việc này trong khi các trường công chưa làm được. Ở nhiều quốc gia trên thế giới, tài chính tiêu dùng, hay nói đơn giản hơn là việc chi tiêu cá nhân là một trong những bài học cơ bản của các em học sinh, giúp các bạn trẻ có sự chuẩn bị tốt về kế hoạch tài chính cá nhân ngay từ khi còn ngồi trên ghế nhà trường.

Theo Thanh Thủy, Báo điện tử Người đồng hành đăng ngày 13/07/2017

Share Post
MỘT SỐ TIN TỨC KHÁC
  • Trọng tài viên VIAC tham gia Hội đồng tư vấn Án lệ 20/07/2017 14:22

    Tòa án nhân dân tối cao vừa ban hành Quyết định 129/QĐ-TANDTC thành lập Hội đồng tư vấn án lệ. Trong đó, VIAC góp vinh dự góp mặt 4 Trọng tài viên xuất sắc bao gồm: ông Đỗ Văn Đại, ông Phan Chí Hiếu, ông Phạm Duy Nghĩa và ông Phan Trung Hoài

  • Chính phủ nên thúc đẩy giải quyết tranh chấp bằng trọng tài 20/07/2017 14:06

    Đó là nhận định của ông Vũ Ánh Dương - Tổng thư ký Trung tâm trọng tài quốc tế Việt Nam VIAC về việc giải quyết tranh chấp bằng trọng tài bên lề Hội thảo do đơn vị này phối hợp với Ủy ban trọng tài thương mại Hàn Quốc KCAB, và các đơn vị có liên quan tổ chức hôm 13/7 vừa qua.

  • Thị trường nông thôn: Tiềm năng chưa được đánh thức 19/07/2017 15:12

    Gần 70% người dân sống ở khu vực nông thôn, vì thế có thể coi đây là thị trường tiêu thụ hàng hóa hấp dẫn. Thế nhưng tiềm năng của khu vực này vẫn chưa được chú ý đúng mức. Trong khi đó, một điều tra của Công ty Nghiên cứu thị trường Nielsen Việt Nam cho ra một kết quả khá bất ngờ: quý I năm 2017, mức tăng trưởng ở khu vực nông thôn đạt 12,4%, đóng góp 51% vào tổng doanh thu ngành hàng tiêu dùng nhanh. Trong khi đó tăng trưởng ở khu vực thành thị chỉ đạt mức 6,5%.

     

  • Điều kiện kinh doanh giảm mười thêm bảy 19/07/2017 14:06

    Điều kiện kinh doanh (ĐKKD) đã “giết chết” rất nhiều DNNVV và biến thị trường thành “sân chơi” của một số DN có tiềm lực tài chính. Quá trình rà soát, loại bỏ ĐKKD đang chuyển động rất chậm. Các bộ mặc dù đã tuyên bố kế hoạch hành động nhưng không biết bao giờ thực thi.

  • Lối đi nào để phát triển kinh tế tư nhân? 18/07/2017 15:39

    Ban Chấp hành Trung ương Đảng vừa ban hành nghị quyết “Về phát triển kinh tế tư nhân trở thành một động lực quan trọng của nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa”. Trong bối cảnh thực tế hiện nay, nên phát triển kinh tế tư nhân theo hướng nào, với những giải pháp nào? Mô hình của nước/vùng lãnh thổ nào có thể là bài học, kể cả thành công và thất bại, cho nước ta? TBKTSG trao đổi với luật sư Nguyễn Tiến Lập (*).

  • Giảm lãi suất cho vay để thúc đẩy tăng trưởng kinh tế 17/07/2017 10:55

    Quyết định giảm các mức lãi suất điều hành của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN) mới đây được kỳ vọng sẽ tạo đòn bẩy thúc đẩy mục tiêu tăng trưởng kinh tế, hỗ trợ doanh nghiệp (DN). Tuy nhiên, để điều đó trở thành hiện thực, NHNN và cả hệ thống các tổ chức tín dụng (TCTD) còn tiếp tục phải đối diện không ít khó khăn, thách thức.

  • Bỗng dưng ‘mất chức’ chủ tịch hội đồng quản trị 11/07/2017 11:39

    Thực tế cho thấy tranh chấp trong nội bộ DN là chuyện thường xảy ra. Việc các thành viên tại DN sử dụng con dấu, giả mạo chữ ký… để nộp hồ sơ đến cơ quan đăng ký kinh doanh nhằm thay đổi người đại diện, thay đổi phần vốn góp, chuyển nhượng phần vốn… đã diễn ra khá nhiều. Tranh chấp nội bộ nhưng rốt cục đã từng có một số cơ quan đăng ký kinh doanh bị kiện ra tòa.

  • Bộ Tài chính quản chia cổ tức: Doanh nghiệp lại kêu 07/07/2017 16:57

    Bộ Tài chính lo có sự trì hoãn chi trả cổ tức, lợi nhuận hoặc lợi nhuận có thể bị sử dụng tùm lum nếu giao cho NHNN quản lý.

    Đăng ký nhận tin thư từ VIAC