Góc nhìn trọng tài viên

Vị đắng cổ phần hóa: Mạnh tay chặt “vòi bạch tuộc”

27/12/2017 10:51

Cổ phần hóa được coi là một giải pháp hữu hiệu hướng tới mục tiêu kép: Một mặt huy động nguồn lực cho đầu tư phát triển đất nước, một mặt nâng cao hiệu quả hoạt động doanh nghiệp, đóng góp nhiều hơn cho ngân sách nhà nước. Tuy nhiên, thực tế đã và đang nảy sinh nhiều trường hợp biến tướng, tạo kẽ hở cho tham nhũng, tiêu cực, lãng phí.

“Khi nói về cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước, nhiều ý kiến cho rằng, chỗ nào lượm được cái gì thì người ta cố lượm. Nghe vậy có đau xót không?”, ông Trương Minh Hoàng, Đại biểu Quốc hội Cà Mau đặt vấn đề. 

“Thu hồi đất vàng nếu định giá đất sai”

PGS.TS. Trần Đình Thiên, Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam (CIEM), Trọng tài viên Trung tâm Trọng tài Quốc tế Việt Nam (VIAC) nhiều lần đặt câu hỏi: Có hay không nhóm lợi ích đang đứng sau để tư hữu tài sản Nhà nước với giá rẻ mạt, mà bình thường nếu mua theo giá thị trường họ phải trả giá cao hơn rất nhiều?

Chung nhận định này, tại kỳ họp thứ 4 Quốc hội khóa XIV diễn ra mới đây, Đại biểu Quốc hội Nguyễn Bá Sơn (Đà Nẵng) phát biểu: Thật khó có thể trả lời rằng không có sự thao túng của nhóm lợi ích khi mà ở đâu đó có hiện tượng thâu tóm cổ phần, biến tài sản công thành tài sản tư.

Nhìn vào trường hợp của VFS, ông Đặng Quyết Tiến, Cục trưởng Cục Tài chính doanh nghiệp Bộ Tài chính nói rằng, không khó để chứng minh có sai phạm trong định giá đất.

 Định giá đất khi cổ phần hóa sẽ không còn “nóng”

Theo Nghị định 59/2011/NĐ-CP về chuyển doanh nghiệp 100% vốn Nhà nước thành công ty cổ phần và Nghị định 01/2017/NĐ-CP hướng dẫn Luật Đất đai, khi tiến hành cổ phần hóa, doanh nghiệp nhà nước có trách nhiệm rà soát toàn bộ quỹ đất đang quản lý, sử dụng để lập phương án sử dụng đất theo quy định của pháp luật đất đai và pháp luật về sắp xếp lại, xử lý nhà đất thuộc sở hữu Nhà nước.

Phương án sử dụng đất của doanh nghiệp cổ phần hóa là thành phần hồ sơ khi trình cơ quan nhà nước có thẩm quyền phê duyệt phương án cổ phần hóa và được thực hiện công khai theo quy định của pháp luật.

Phương án sử dụng đất được công khai như thế nào? Ông Tiến cho biết, các nghị định trên đã quy định rõ, cơ quan có trách nhiệm xác định giá đất cụ thể để tính giá trị quyền sử dụng đất, tính giá thuê đất khi cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước, đăng công khai giá đất đã xác định trên trang thông tin điện tử của ủy ban nhân dân cấp tỉnh, trang thông tin điện tử của Bộ Tài nguyên & Môi trường, Bộ Tài chính ít nhất 15 ngày trước khi trình ủy ban nhân dân cấp tỉnh quyết định. VFS đã thực hiện thủ tục này chưa? Đó là vấn đề phải làm rõ.

Trong tình huống phát hiện sai phạm, chuyên gia kinh tế Lưu Bích Hồ, UBND TP. Hà Nội kiến nghị, cần thu hồi các khu “đất vàng”, tạo cho doanh nghiệp cơ hội có khu đất mới để xây dựng xưởng phim theo đúng phương án cổ phần hóa mà họ cam kết. Khu đất thu hồi trên phố Thụy Khê có thể đem đấu giá thu tiền về cho Nhà nước một cách minh bạch hoặc sử dụng phục vụ các công trình vì lợi ích chung của người dân Thủ đô.

Mạnh tay chặt “vòi bạch tuộc”

Hai vấn đề có mối liên quan mật thiết được giới chuyên gia cho rằng Chính phủ và các cơ quan quản lý cần sớm xử lý trước khi tiến hành cổ phần hóa các doanh nghiệp lớn tới đây.

ảnh 2

Trước hết là việc định giá doanh nghiệp. Hiện phương pháp định giá theo tài sản được áp dụng phổ biến trong cổ phần hóa doanh nghiệp ở Việt Nam, nhưng thế giới đã áp dụng tới bốn, năm phương thức hiện đại khác. Nhìn vào chứng thư thẩm định giá Công ty Truyền hình An Viên (AVG) trong thương vụ mua lại của MobiFone có thể thấy khoảng cách lớn giữa các phương pháp. Trong đó, theo phương pháp định giá tài sản, AVG chỉ có giá trị trên 1.500 tỷ đồng, nhưng theo phương pháp chiết khấu dòng tiền thì vọt lên tới trên 30.000 tỷ đồng.

“Đảm bảo vai trò độc lập của đơn vị xác định giá trị doanh nghiệp, đồng thời gắn thương hiệu, trách nhiệm của họ trong công tác định giá, làm được điều đó, tài sản nhà nước mới có cơ hội được định giá chuẩn”, ông Trương Minh Hoàng kiến nghị.

Trong Nghị định 126/2017/NĐ-CP thay thế Nghị định 59/2011/NĐ-CP được Thủ tướng Chính phủ ban hành và có hiệu lực từ ngày 1/1/2018, có nhiều nội dung “làm mới” việc xác định giá trị doanh nghiệp đáng chú ý.

Đó là trước khi cổ phần hóa, doanh nghiệp phải lập kế hoạch sử dụng đất để làm cơ sở xác định giá trị doanh nghiệp, đất chuyển đổi mục đích sang làm bất động sản phải được định giá, cộng vào giá trị doanh nghiệp; có công thức bao quát hơn để tính toán giá trị thương hiệu, giá trị tiềm năng phát triển của doanh nghiệp...

Đồng thời, Nghị định cũng yêu cầu gắn trách nhiệm của tổ chức tư vấn xác định giá trị doanh nghiệp khi quy định những tổ chức này phải chịu trách nhiệm trước pháp luật về kết quả xác định giá trị doanh nghiệp; phải bồi thường thiệt hại nếu có vi phạm.

ảnh 3

Một vấn đề quan trọng khác là chấn chỉnh việc chọn sai nhà đầu tư chiến lược bắt nguồn từ định giá thấp tài sản Nhà nước, tạo kẽ hở cho thâu tóm doanh nghiệp giá rẻ. Trong Nghị định 126, bộ lọc nhà đầu tư chiến lược của doanh nghiệp cổ phần hóa được bổ sung thêm nhiều quy định chặt chẽ như nhà đầu tư phải có cam kết hỗ trợ ngành nghề kinh doanh chính của doanh nghiệp, phải bồi thường và có thể bị thu hồi toàn bộ số cổ phần đã mua khi vi phạm cam kết…

Ông Trần Hoàng Ngân, Ủy viên Ủy ban Kinh tế của Quốc hội cho rằng, làm tốt hai vấn đề trên, không những ngân sách nhà nước sẽ có thêm nguồn lực, mà môi trường kinh doanh cũng lành mạnh hơn rất nhiều.

Lâu nay, việc định giá thấp doanh nghiệp cổ phần hóa và chọn sai cổ đông chiến lược đã tạo ra bất bình đẳng trong môi trường kinh doanh, khi không ít doanh nghiệp kiếm bộn tiền từ chênh lệch địa tô, không còn động lực để xâm nhập vào những lĩnh vực đòi hỏi chuyên môn đặc thù và quản trị chặt chẽ, minh bạch.

Điều này gây ra hệ lụy rất lớn cho nền kinh tế khi một mặt ngân sách nhà nước thất thu do tài sản bị bán rẻ, một mặt việc phân chia, tái cơ cấu lại các nguồn lực nhà nước thất bại, không tạo ra các động lực tăng trưởng mới từ các doanh nghiệp hoạt động tốt sau cổ phần hóa.

Theo kế hoạch, 2017 - 2020 là giai đoạn cao điểm cổ phần hóa, thoái vốn nhà nước với mục tiêu huy động ít nhất 250.000 tỷ đồng. Ông Ngân cho rằng, chừng nào không mạnh tay xử lý thí điểm một số trường hợp vi phạm nghiêm trọng về cổ phần hóa, vốn Nhà nước còn có nguy cơ bị trục lợi dài dài. Bởi thực tế nhiều nhức nhối trên, Ủy ban Kinh tế của Quốc hội đã phải triển khai một chuyên đề giám sát về cổ phần hóa và sử dụng tài sản nhà nước.

Share Post
MỘT SỐ TIN TỨC KHÁC
  • Doanh nghiệp cần “sống chung với cạnh tranh” 23/07/2018 15:41

    Các đại biểu được TS.Phạm Văn Chắt - Giảng viên cao cấp, Trọng tài viên Trung tâm Trọng tài quốc tế Việt Nam (VIAC) thông tin về Hiệp định đối tác toàn diện và tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP). Đây được xem là Hiệp định có tiêu chuẩn cao, toàn diện trên tất cả các lĩnh vực, mở ra nột “sân chơi mới” với quy mô thị trường gần 500 triệu dân, chiếm 13,5% GDP toàn cầu. 

  • Cổ phần hóa, thoái vốn có thể “lỡ tàu" 20/07/2018 15:07

    Trao đổi với Báo Đầu tư Chứng khoán, TS-LS. Lê Nết, Công ty Luật LNT và Thành viên, Trọng tài viên Trung tâm Trọng tài quốc tế Việt Nam (VIAC) cho rằng, thị trường chứng khoán đang diễn biến không tích cực, nếu các doanh nghiệp nhà nước tiếp tục thoái vốn nhà nước qua sàn thì hiệu quả đạt được sẽ không cao, dẫn đến không hoàn thành kế hoạch thoái vốn đặt ra. 

  • Hàng để tại kho cảng có thuộc phương thức đường biển? 20/07/2018 15:02

    Trong một bản án ngày 28/2/2008, Tòa án cấp phúc thẩm khu vực Hamburg (the Hamburg Higher Regional Court) một lần nữa xác định vấn đề hàng được tiếp nhận và để trong kho bãi khu vực cảng trong vận tải đa phương thức được coi là một phần của chặng (leg) vận chuyển bằng đường biển hay được coi là một phần của chặng vận tải đường bộ. 

  • Vì sao hàng loạt dự án đầu tư công dễ dàng “đội vốn” sai quy định? 12/07/2018 18:28

    Lý giải về nguyên nhân đội vốn ở các dự án đầu tư công, nhiều chuyên gia pháp lý đều cho rằng lỗi không hoàn toàn do cơ chế và những “lỗ hổng” của hệ thống chính sách pháp luật. Vậy thì còn những nguyên nhân nào khác? Bài viết sau đây sẽ trả lời câu hỏi này (bài viết thể hiện quan điểm góc nhìn của các Luật sư và chuyên gia).

  • Truy thu gần 2.300 tỷ từ giao dịch liên kết "nhập nhằng" 12/07/2018 18:23

    “Chúng tôi đề nghị Bộ KH&ĐT nghiên cứu, báo cáo Chính phủ cơ chế kiểm soát để hạn chế DN FDI lỗ luỹ kế, lỗ mất vốn nhưng vẫn tiếp tục đầu tư mở rộng để hưởng ưu đãi thuế. Ngoài ra, Bộ KH&ĐT cần hoàn thiện hệ thống cơ sở dữ liệu, thông tin đồng bộ về DN FDI để phục vụ việc tổng hợp, đánh giá, giám sát hiệu quả, kịp thời”, đại diện Bộ Tài chính đề nghị.

  • Lạm phát 2018 trong tầm kiểm soát 11/07/2018 10:49

    Nhiều chuyên gia cảnh báo cần phải hết sức lưu ý và theo dõi diễn biến của CPI để có thể kiểm soát lạm phát như mục tiêu đề ra. Xung quanh vấn đề này, ĐTTC có cuộc trao đổi với TS. TRẦN DU LỊCH (ảnh), thành viên Tổ tư vấn kinh tế của Thủ tướng Chính phủ, Phó Chủ tịch Trung tâm Trọng tài Quốc tế Việt Nam (VIAC).

  • Đề xuất về "người nước ngoài góp ít vốn" Chuyên gia nói gì? 10/07/2018 18:42

    Nếu muốn quy định mức vốn tối thiểu của NNN đầu tư vào Việt Nam, chúng ta cần phải cân nhắc nhiều mặt. Nên nhớ rằng Việt Nam đã hội nhập rất sâu rộng với hàng loạt các FTA và dĩ nhiên là có rất nhiều cam kết quốc tế. Cần phải xem xét việc quy định như vậy có phân biệt đối xử giữa đầu tư trong nước và nước ngoài hay không, có đảm bảo nguyên tắc bình đẳng trong đầu tư hay không. 

  • Chuyện rất kì quặc nhưng cứ diễn ra phổ biến 09/07/2018 20:55

    "Hàng đổi hàng bao giờ cũng lệch lạc về giá trị vì không thông qua đồng tiền và do mỗi bên đều có thước đo về giá trị khác nhau. Đây là điều rất lệch lạc", ông Đặng Hùng Võ, nguyên Thứ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường, Trọng tài viên VIAC khái quát.

    Đăng ký nhận tin thư từ VIAC