Góc nhìn trọng tài viên

Vị đắng cổ phần hóa: Mạnh tay chặt “vòi bạch tuộc”

27/12/2017 10:51

Cổ phần hóa được coi là một giải pháp hữu hiệu hướng tới mục tiêu kép: Một mặt huy động nguồn lực cho đầu tư phát triển đất nước, một mặt nâng cao hiệu quả hoạt động doanh nghiệp, đóng góp nhiều hơn cho ngân sách nhà nước. Tuy nhiên, thực tế đã và đang nảy sinh nhiều trường hợp biến tướng, tạo kẽ hở cho tham nhũng, tiêu cực, lãng phí.

“Khi nói về cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước, nhiều ý kiến cho rằng, chỗ nào lượm được cái gì thì người ta cố lượm. Nghe vậy có đau xót không?”, ông Trương Minh Hoàng, Đại biểu Quốc hội Cà Mau đặt vấn đề. 

“Thu hồi đất vàng nếu định giá đất sai”

PGS.TS. Trần Đình Thiên, Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam (CIEM), Trọng tài viên Trung tâm Trọng tài Quốc tế Việt Nam (VIAC) nhiều lần đặt câu hỏi: Có hay không nhóm lợi ích đang đứng sau để tư hữu tài sản Nhà nước với giá rẻ mạt, mà bình thường nếu mua theo giá thị trường họ phải trả giá cao hơn rất nhiều?

Chung nhận định này, tại kỳ họp thứ 4 Quốc hội khóa XIV diễn ra mới đây, Đại biểu Quốc hội Nguyễn Bá Sơn (Đà Nẵng) phát biểu: Thật khó có thể trả lời rằng không có sự thao túng của nhóm lợi ích khi mà ở đâu đó có hiện tượng thâu tóm cổ phần, biến tài sản công thành tài sản tư.

Nhìn vào trường hợp của VFS, ông Đặng Quyết Tiến, Cục trưởng Cục Tài chính doanh nghiệp Bộ Tài chính nói rằng, không khó để chứng minh có sai phạm trong định giá đất.

 Định giá đất khi cổ phần hóa sẽ không còn “nóng”

Theo Nghị định 59/2011/NĐ-CP về chuyển doanh nghiệp 100% vốn Nhà nước thành công ty cổ phần và Nghị định 01/2017/NĐ-CP hướng dẫn Luật Đất đai, khi tiến hành cổ phần hóa, doanh nghiệp nhà nước có trách nhiệm rà soát toàn bộ quỹ đất đang quản lý, sử dụng để lập phương án sử dụng đất theo quy định của pháp luật đất đai và pháp luật về sắp xếp lại, xử lý nhà đất thuộc sở hữu Nhà nước.

Phương án sử dụng đất của doanh nghiệp cổ phần hóa là thành phần hồ sơ khi trình cơ quan nhà nước có thẩm quyền phê duyệt phương án cổ phần hóa và được thực hiện công khai theo quy định của pháp luật.

Phương án sử dụng đất được công khai như thế nào? Ông Tiến cho biết, các nghị định trên đã quy định rõ, cơ quan có trách nhiệm xác định giá đất cụ thể để tính giá trị quyền sử dụng đất, tính giá thuê đất khi cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước, đăng công khai giá đất đã xác định trên trang thông tin điện tử của ủy ban nhân dân cấp tỉnh, trang thông tin điện tử của Bộ Tài nguyên & Môi trường, Bộ Tài chính ít nhất 15 ngày trước khi trình ủy ban nhân dân cấp tỉnh quyết định. VFS đã thực hiện thủ tục này chưa? Đó là vấn đề phải làm rõ.

Trong tình huống phát hiện sai phạm, chuyên gia kinh tế Lưu Bích Hồ, UBND TP. Hà Nội kiến nghị, cần thu hồi các khu “đất vàng”, tạo cho doanh nghiệp cơ hội có khu đất mới để xây dựng xưởng phim theo đúng phương án cổ phần hóa mà họ cam kết. Khu đất thu hồi trên phố Thụy Khê có thể đem đấu giá thu tiền về cho Nhà nước một cách minh bạch hoặc sử dụng phục vụ các công trình vì lợi ích chung của người dân Thủ đô.

Mạnh tay chặt “vòi bạch tuộc”

Hai vấn đề có mối liên quan mật thiết được giới chuyên gia cho rằng Chính phủ và các cơ quan quản lý cần sớm xử lý trước khi tiến hành cổ phần hóa các doanh nghiệp lớn tới đây.

ảnh 2

Trước hết là việc định giá doanh nghiệp. Hiện phương pháp định giá theo tài sản được áp dụng phổ biến trong cổ phần hóa doanh nghiệp ở Việt Nam, nhưng thế giới đã áp dụng tới bốn, năm phương thức hiện đại khác. Nhìn vào chứng thư thẩm định giá Công ty Truyền hình An Viên (AVG) trong thương vụ mua lại của MobiFone có thể thấy khoảng cách lớn giữa các phương pháp. Trong đó, theo phương pháp định giá tài sản, AVG chỉ có giá trị trên 1.500 tỷ đồng, nhưng theo phương pháp chiết khấu dòng tiền thì vọt lên tới trên 30.000 tỷ đồng.

“Đảm bảo vai trò độc lập của đơn vị xác định giá trị doanh nghiệp, đồng thời gắn thương hiệu, trách nhiệm của họ trong công tác định giá, làm được điều đó, tài sản nhà nước mới có cơ hội được định giá chuẩn”, ông Trương Minh Hoàng kiến nghị.

Trong Nghị định 126/2017/NĐ-CP thay thế Nghị định 59/2011/NĐ-CP được Thủ tướng Chính phủ ban hành và có hiệu lực từ ngày 1/1/2018, có nhiều nội dung “làm mới” việc xác định giá trị doanh nghiệp đáng chú ý.

Đó là trước khi cổ phần hóa, doanh nghiệp phải lập kế hoạch sử dụng đất để làm cơ sở xác định giá trị doanh nghiệp, đất chuyển đổi mục đích sang làm bất động sản phải được định giá, cộng vào giá trị doanh nghiệp; có công thức bao quát hơn để tính toán giá trị thương hiệu, giá trị tiềm năng phát triển của doanh nghiệp...

Đồng thời, Nghị định cũng yêu cầu gắn trách nhiệm của tổ chức tư vấn xác định giá trị doanh nghiệp khi quy định những tổ chức này phải chịu trách nhiệm trước pháp luật về kết quả xác định giá trị doanh nghiệp; phải bồi thường thiệt hại nếu có vi phạm.

ảnh 3

Một vấn đề quan trọng khác là chấn chỉnh việc chọn sai nhà đầu tư chiến lược bắt nguồn từ định giá thấp tài sản Nhà nước, tạo kẽ hở cho thâu tóm doanh nghiệp giá rẻ. Trong Nghị định 126, bộ lọc nhà đầu tư chiến lược của doanh nghiệp cổ phần hóa được bổ sung thêm nhiều quy định chặt chẽ như nhà đầu tư phải có cam kết hỗ trợ ngành nghề kinh doanh chính của doanh nghiệp, phải bồi thường và có thể bị thu hồi toàn bộ số cổ phần đã mua khi vi phạm cam kết…

Ông Trần Hoàng Ngân, Ủy viên Ủy ban Kinh tế của Quốc hội cho rằng, làm tốt hai vấn đề trên, không những ngân sách nhà nước sẽ có thêm nguồn lực, mà môi trường kinh doanh cũng lành mạnh hơn rất nhiều.

Lâu nay, việc định giá thấp doanh nghiệp cổ phần hóa và chọn sai cổ đông chiến lược đã tạo ra bất bình đẳng trong môi trường kinh doanh, khi không ít doanh nghiệp kiếm bộn tiền từ chênh lệch địa tô, không còn động lực để xâm nhập vào những lĩnh vực đòi hỏi chuyên môn đặc thù và quản trị chặt chẽ, minh bạch.

Điều này gây ra hệ lụy rất lớn cho nền kinh tế khi một mặt ngân sách nhà nước thất thu do tài sản bị bán rẻ, một mặt việc phân chia, tái cơ cấu lại các nguồn lực nhà nước thất bại, không tạo ra các động lực tăng trưởng mới từ các doanh nghiệp hoạt động tốt sau cổ phần hóa.

Theo kế hoạch, 2017 - 2020 là giai đoạn cao điểm cổ phần hóa, thoái vốn nhà nước với mục tiêu huy động ít nhất 250.000 tỷ đồng. Ông Ngân cho rằng, chừng nào không mạnh tay xử lý thí điểm một số trường hợp vi phạm nghiêm trọng về cổ phần hóa, vốn Nhà nước còn có nguy cơ bị trục lợi dài dài. Bởi thực tế nhiều nhức nhối trên, Ủy ban Kinh tế của Quốc hội đã phải triển khai một chuyên đề giám sát về cổ phần hóa và sử dụng tài sản nhà nước.

Share Post
MỘT SỐ TIN TỨC KHÁC
  • Lại nóng việc đối tác ngoại lừa doanh nghiệp Việt 24/01/2018 14:14

    Cuối tuần qua, Bộ Công Thương đã phát đi cảnh báo hiện tượng lừa đảo chiếm tiền đặt cọc của một số doanh nghiệp (DN) Thái Lan trong quá trình nhập khẩu (NK). Đây tiếp tục là bài học cho các doanh nghiệp (DN) Việt Nam, không thể lơ mơ khi làm ăn với đối tác ngoại. Những “quả lừa” sẽ còn kéo dài ra nếu DN cứ non nớt trên thương trường quốc tế.

  • Triển vọng và điều kiện sử dụng chứng cứ kinh tế trong xử lý các vụ việc cạnh tranh 24/01/2018 11:13

    Năm 2016, Việt Nam đã xây dựng và công bố kế hoạch hành động thực hiện Chương trình nghị sự mới về cải cách cơ cấu của Diễn đàn Hợp tác kinh tế châu Á – Thái Bình Dương (APEC) (RAASR) giai đoạn 2016-2020. Trong khuôn khổ Kế hoạch hành động nói trên, Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ương (CIEM) tổ chức Khóa tập huấn về “Triển vọng và điều kiện sử dụng chứng cứ kinh tế trong xử lý các vụ việc cạnh tranh”, từ ngày 18 – 20/01/2018 tại thành phố Đà Nẵng. 

  • Mất hàng triệu USD mỗi năm từ thương mại quốc tế 22/01/2018 11:07

    TS. Nguyễn Xuân Minh, trọng tài viên Trung tâm trọng tài Quốc tế Việt Nam (VIAC) cũng chỉ ra rằng, qua hàng loạt các vụ khiếu kiện tại VIAC thời gian qua cho thấy, xu hướng chủ quan của các DN nội địa Việt Nam trong các giao dịch thương mại quốc tế đang ngày càng gia tăng. Nhiều vụ khiếu kiện xuất phát từ nguyên nhân các DN Việt Nam thực hiện ký kết thương mại qua hệ thống thương mại điện tử nhưng không kỹ càng trong khâu lựa chọn đối tác, không kiểm chứng nguồn thông tin về đối tác và không thực hiện các biện pháp đảm bảo thực hiện hợp đồng. 

  • Hướng tới thu hút FDI có chọn lọc 17/01/2018 11:29

    Thu hút vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) là một trong những điểm sáng ấn tượng nhất của Việt Nam trong năm 2017. Điều này cho thấy, Việt Nam ngày càng khẳng định được sức hấp dẫn của một quốc gia năng động, giầu tiềm năng, lợi thế về thị trường, vị trí địa lý, tài nguyên... Chuyên gia kinh tế Trần Đình Thiên cho rằng, để phát huy đúng tầm của một nền kinh tế mở cửa như Việt Nam thì đây là thời điểm chúng ta khẳng định đẳng cấp của mình, khẳng định “chất” chứ không nên chạy theo số lượng. 

  • Tăng năng suất hướng tới phát triển bền vững 15/01/2018 19:39

    Mặc dù tăng trưởng kinh tế của Việt Nam được duy trì liên tục ở mức tương đối cao trong hơn mười năm qua, nhưng tốc độ lại có xu hướng giảm dần. Theo các chuyên gia, tăng năng suất không ổn định, đã khiến tốc độ tăng trưởng kinh tế chỉ giữ được ở mức vừa phải. Điều này cho thấy, tăng năng suất ngày càng có vai trò quan trọng đối với tăng trưởng kinh tế của Việt Nam.

  • Hãy chú ý khi sử dụng phương thức trả hàng điện tử 10/01/2018 08:37

    Vận đơn điện tử và phương thức trả hàng điện tử (ERS - Electronic Release System) ngày càng được sử dụng rộng rãi. Tuy vậy, người vận chuyển theo vận đơn có thể gặp rủi ro “trả hàng (giao hàng) nhầm” nếu không chú ý thích đáng khi sử dụng phương thức này vì rủi ro pháp lý do tòa án có quan điểm khác với cách hiểu thông thường về trả hàng điện tử.

  • Từ cà phê “Xin Chào” đến cà phê khởi nghiệp 04/01/2018 09:43

    Hy vọng một năm mới sẽ không còn hiện tượng cà phê “Xin Chào”, sẽ làm phong phú hơn Cà phê doanh nhân , làm sâu sắc hơn Cà phê khởi nghiệp. Con đường cải cách đã mở và đang chờ sự tăng tốc của Nhà nước, người dân và doanh nghiệp.

  • Tạo sân chơi bình đẳng cho doanh nghiệp 04/01/2018 09:38

    Sau 12 năm ra đời, năm 2017, lần đầu tiên Luật Cạnh tranh đã được Bộ Công Thương sửa đổi với mục tiêu có được hệ thống pháp lý đủ mạnh, tạo môi trường đầu tư công bằng cho tất cả các nhà đầu tư trong và ngoài nước, phù hợp với xu thế hội nhập kinh tế quốc tế.  

    Đăng ký nhận tin thư từ VIAC