Tin tức

Dự án Luật Hành chính: Tiền lệ tốt cho quy trình làm luật mới

28/12/2016 17:19

Dự án Luật Hành chính công được triển khai xây dựng khơi nguồn cho một không khí cạnh tranh về ý tưởng, sáng kiến xây dựng luật. Đây là quan điểm của LS Trương Thanh Đức – Chủ tịch Cty Luật Basico, Trọng tài viên Trung tâm trọng tài quốc tế Việt Nam.

Theo LS Trương Thanh Đức dù đây là lần đầu tiên một dự án luật được xây dựng dựa trên sáng kiến của một đại biểu Quốc hội (ĐBQH) nhưng cơ sở pháp lý để xây dựng một đạo luật mới dựa trên sáng kiến của một ĐBQH, một cơ quan, tổ chức đã được quy định tại Điều 23 của Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật (BHVBQPPL).

Kết quả hình ảnh cho trương thanh đức

– Quy định đã có từ lâu, nhưng vấn đề chính của các ý tưởng, sáng kiến xây dựng một đạo luật mới phải đạt tiêu chí quan trọng gì, thưa ông?

Theo tôi, quan trọng hơn quy trình làm luật chính là là vấn đề chất lượng luật ra sao. Quy trình bình thường có thể giao cho Tòa án, mặt trận, Ủy ban thường vụ Quốc hội (UBTVQH) chủ trì. Tuy nhiên, 90% các đạo luật hiện nay là giao cho các cơ quan thuộc Chính phủ chủ trì xây dựng luật.

Nói về quy trình làm luật của chúng ta thì luật nào cũng được xây dựng theo đúng quy trình. Tuy nhiên, có một số luật hay điều luật không mang tính khả thi, thiếu thực tiễn. Trong khi đó, nhiều quốc gia không có Luật BHVBQPPL chặt chẽ như chúng ta. Thậm chí có nhiều nước còn không đặt nặng vấn đề xây dựng luật dựa trên sáng kiến của một cá nhân, tổ chức xã hội có “vai vế” mà điều quan trọng nhất là Luật phải đi vào cuộc sống.

– Vậy ông bình luận gì về sự kiện UBTVQH ra Nghị quyết thành lập Ban soạn thảo dự án Luật Hành chính công?

Việc giao cho một ủy ban của Quốc hội chủ trì soạn thảo thể hiện đúng chức năng của một cơ quan chuyên về lập pháp đi soạn thảo luật. Một Ủy ban của Quốc hội chủ trì thì cũng tương đương với một bộ của Chính phủ. Tuy nhiên, điểm mới ở đây thể hiện ở chỗ, sáng kiến xây dựng luật từ ĐBQH thì giao cho ĐB chủ trì. Với quy trình mới này, ĐB có cơ hội để thể hiện, làm mẫu, cạnh tranh với các cơ quan thuộc Chính phủ.

Đây là một tiền lệ tốt cho một quy trình làm luật mới. Có thể sau dự án Luật Hành chính công, những chuyên gia, hiệp hội DN… cũng đưa ra sáng kiến xây dựng luật và được chấp nhận. Quy trình này ở nhiều quốc gia phát triển là chuyện bình thường. Luật được xuất phát điểm từ những sáng kiến, từ thực tế đòi hỏi của cuộc sống, miễn là đưa ra Quốc hội thấy tốt và thông qua.

"Việc giao cho một ủy ban của Quốc hội chủ trì soạn thảo thể hiện đúng chức năng của một cơ quan chuyên về lập pháp đi soạn thảo luật. Tuy nhiên, với quy trình mới này, ĐB có cơ hội để thể hiện, làm mẫu, cạnh tranh với các cơ quan thuộc Chính phủ."

Quan trọng hơn, chúng ta có thể loại bỏ dần dần quy trình xây dựng luật theo kiểm “sắp mâm, sắp bát” cứng nhắc như một lập trình. Khi một chương trình xây dựng luật đã nặng tính hình thức thì mọi vấn đề đi theo như thủ tục, trình tự xây dựng luật cũng rất dễ rơi vào bệnh hình thức.

Ngoài ra, không ít dự án luật không thể xây dựng được mặc dù nhu cầu cuộc sống rất cần. Có những dự luật được thai nghén bởi rất nhiều cuộc họp, hội thảo từ tỉnh nọ, khu nghỉ dưỡng kia nhưng cuối cùng sau nhiều năm luật vẫn không ra đời, không thông qua được.

– Hiến pháp 2013 đã khẳng định vai trò hành pháp của Chính phủ, nhưng nếu để tới 90% các dự án luật được xây dựng dựa trên sáng kiến, ý tưởng của các cơ quan hành pháp cùng với đó là giao cho cơ quan hành pháp chủ trì xây dựng luật như hiện nay liệu đã hợp lý chưa, thưa ông?

Luật là từ thực tế đòi hỏi của cuộc sống. Do đó, việc xây dựng luật do các tổ chức, chuyên gia, kể cả cơ quan hành pháp xây dựng là cần thiết. Tuy nhiên, điều cần thiết hiện nay là ban soạn thảo, ban biên tập các dự án luật cần có sự tham gia nhiều hơn nữa của các chuyên gia, các đơn vị hiểu và trực tiếp chịu sự tác động của dự luật đó.

Thực tế, các đạo luật của chúng ta hiện nay hầu hết được xây dựng bởi ý tưởng, sáng kiến của một cơ quan hành pháp. Các dự án luật đó do các bộ quản lý chủ trì xây dựng. Ban soạn thảo thường do một thứ trưởng hoặc bộ trưởng làm trưởng ban. Kéo theo đó là các vụ, cục trong bộ làm thành viên ban soạn thảo.

Điều bất cập hiện nay, cả ban soạn thảo luật và biên tập đều phụ thuộc vào một vài chuyên viên thuộc một bộ, ngành. Những người chịu trách nhiệm chính soạn thảo, biên tập luật chỉ mang tính kiêm nhiệm. Còn nhiều người trong ban soạn thảo gọi là có mặt chứ cũng chẳng có ý tưởng, ý kiến gì vì chỉ mang tính kiêm nhiệm.

Đặc biệt, hạn chế lớn nhất của các đạo luật là vấn đề kiểm soát sự áp đặt tư duy quản lý. Khi các dự án luật chủ yếu được xây dựng từ những cán bộ quản lý thì tư duy quản lý sẽ chi phối sâu vào dự luật. Điều này đồng nghĩa với sự mất cân bằng từ quan điểm của đối tượng bị điều chỉnh là DN và người dân. Do đó, việc xây dựng luật cần đổi mới, gắn trách nhiệm với từng cá nhân, tổ chức hiểu sâu vấn đề và độc lập về quyền lợi.

– Nhưng việc một cơ quan thuộc Quốc hội sẽ chủ trì xây dựng một đạo luật mà đối tượng điều chỉnh là các cơ quan hành pháp liệu có đảm bảo tính khách quan?

Đây là một tiền lệ tốt nhưng vấn đề chính phải là chất lượng của dự thảo khi trình ra UBTVQH, trình ra Quốc hội. Hành chính công là một vấn đề khó liên quan đến rất nhiều dự luật Quốc hội đã thông qua như: Luật về Tổ chức bộ máy nhà nước, Luật Khiếu nại, Luật Tố cáo, Luật Xử lý vi phạm hành chính, Luật Phòng chống tham nhũng…

Nếu dự thảo luật có chất lượng thì tiền lệ này có thể phát triển mạnh mẽ. Ngược lại, nếu dự thảo có chất lượng không tốt thì rất dễ có lời ra, tiếng vào và khó phát huy hình thức đó sau này.

– Xin cảm ơn ông!

 Bá Tú thực hiện 

Share Post
MỘT SỐ TIN TỨC KHÁC
  • Sử dụng trọng tài: Lưu ý điểm nhỏ để tránh thiệt hại lớn 12/09/2018 10:55

    Năm 2017, Trung Quốc, Mỹ và Singapore tiếp tục là quốc gia có số lượng doanh nghiệp tham gia giải quyết tranh chấp tại Trung tâm Trọng tài quốc tế Việt Nam (VIAC) nhiều nhất. Trong nước, 36/63 tỉnh thành có doanh nghiệp sử dụng VIAC; trong khi hơn 60 quốc gia, vùng lãnh thổ có các bên tranh chấp tại đây.

  • Cẩn trọng trong ký kết hợp đồng xuất khẩu hàng hóa 29/08/2018 11:33

    Nhiều DN Việt Nam khi làm ăn với nước ngoài, chưa thẩm tra năng lực của đối tác hoặc thiếu kinh nghiệm xem xét kỹ lưỡng các điều khoản trong hợp đồng, dẫn đến nhiều vụ kiện, tranh chấp xảy ra. Trong hoạt động xuất nhập khẩu, không ít doanh nghiệp (DN) Việt Nam gặp rủi ro khi bán hoặc mua hàng của đối tác nước ngoài.

  • Khoá bồi dưỡng "Các quy định pháp luật về kinh doanh bất động sản" 28/08/2018 10:21

    Ở Việt Nam hiện nay, quy mô thị trường bất động sản chưa phải là lớn so với các nước khác trong khu vực, nhưng có tới hơn 70% vốn đầu tư kinh doanh bất động sản là vốn vay ngân hàng, 65% tài sản bảo đảm vốn vay là bất động sản. Kinh doanh bất động sản là loại hình kinh doanh nhiều thuận lợi nhưng cũng có rất nhiều rủi ro và đòi hỏi phải có một lượng vốn lớn.

  • Hướng ra cho tranh chấp thương mại 20/08/2018 18:49

    Việc giải quyết tranh chấp bằng trọng tài thương mại có một số ưu điểm như cho phép các bên thỏa thuận nhiều nội dung (chọn phương thức trọng tài trước hoặc sau khi xảy ra tranh chấp; chọn trọng tài viên; số lượng trọng tài viên; địa điểm giải quyết tranh chấp; ngôn ngữ tố tụng).

  • [Tp.HCM] Hội thảo Giải quyết tranh chấp bằng trọng tài và hòa giải - Phương án khả thi cho doanh nghiệp 17/08/2018 17:38

    Ngày 16/08/2018, Trung tâm Trọng tài Quốc tế Việt Nam (VIAC) đã phối hợp với Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) thành phố Hồ Chí Minh và Tổ chức Tài chính Quốc tế (IFC) - thuộc nhóm Ngân hàng thế giới tổ chức Hội thảo “Giải quyết tranh chấp bằng trọng tài và hòa giải - Phương án khả thi cho doanh nghiệp” tại Khách sạn Sheraton, thành phố Hồ Chí Minh.

  • Yếu tố không thể thiếu trong quá trình giải quyết tranh chấp 14/08/2018 09:21

    Thỏa thuận giải quyết tranh chấp bằng trọng tài là nền tảng cho trọng tài quốc tế. Nó ghi nhận sự đồng thuận của các bên trong việc đưa vụ tranh chấp ra trọng tài. Sự đồng thuận này là không thể thiếu trong bất cứ quá trình giải quyết tranh chấp nào ngoài tòa án. Những quá trình giải quyết tranh chấp như vậy tồn tại phụ thuộc vào thỏa thuận của các bên. 

  • Giải quyết tranh chấp tín dụng 01/08/2018 10:54

    Việc giải quyết tranh chấp tín dụng ngoài điểm giống về phương thức giải quyết tranh chấp thì còn có nhiều điểm khác biệt so với các tranh chấp dân sự hoặc kinh doanh, thương mại nói chung, trong đó có các loại lãi suất thời hiện khởi kiện.

  • Tranh chấp bảo hiểm: tính chất ngày càng phức tạp 25/07/2018 11:27

    Về mặt lý thuyết, kinh doanh bảo hiểm là hoạt động thương mại của doanh nghiệp nhằm mục đích sinh lợi. Theo đó, doanh nghiệp bảo hiểm chấp nhận rủi ro của người được bảo hiểm trên cơ sở bên mua bảo hiểm đóng phí bảo hiểm để được doanh nghiệp bảo hiểm bồi thường cho người được bảo hiểm hoặc trả tiền bảo hiểm cho người được thụ hưởng khi xảy ra.

    Đăng ký nhận tin thư từ VIAC