Tin tức

Nên để neo giá thỏa thuận theo tỷ giá

11/11/2016 09:19

Tình trạng cá nhân, DN trong phạm vi lãnh thổ VN khi ký kết hợp đồng thường tính giá trị hàng hóa, dịch vụ căn cứ trên ngoại tệ, nhưng điều khoản thanh toán và thực tế thanh toán lại bằng tiền Việt Nam lâu nay rất phổ biến. Để ngăn chặn tình trạng đô la hóa, pháp luật về ngoại hối đã có nhiều thay đổi nhưng chưa rõ nên lý giải còn khác nhau, gây tranh cãi… Nay, Bộ luật Dân sự 2015 hiệu lực vào đầu 2017, vấn đề càng được quan tâm.

Kết quả hình ảnh cho giá cả thị trường

Vậy đâu là những “cơ sở pháp lý để ngăn chặn” và đâu là “cơ sở pháp lý gây tranh chãi” sự việc bị vô hiệu hay không bị vô hiệu?

Khi nào vô hiệu…

Điều 22 Pháp lệnh ngoại hối 28/2005/PLUBTVQH “Trên lãnh thổ Việt Nam, mọi giao dịch, thanh toán, niêm yết, quảng cáo của người cư trú, người không cư trú không được thực hiện bằng ngoại hối, trừ các giao dịch với tổ chức tín dụng, các trường hợp thanh toán thông qua trung gian gồm thu hộ, ủy thác, đại lý và các trường hợp cần thiết khác được Thủ tướng Chính phủ cho phép”.

Nhiều quan điểm cho rằng, việc thỏa thuận giá trong hợp đồng bằng ngoại tệ bản chất là một nội dung của giao dịch, do đó, thỏa thuận giá bằng ngoại tệ giữa các DN, cá nhân trong phạm vi lãnh thổ Việt Nam sẽ bị xem là vi phạm Pháp lệnh này và đương nhiên giao dịch dân sự sẽ bị vô hiệu theo Điều 128 Bộ Luật Dân sự năm 2005: Vô hiệu do vi phạm điều cấm của pháp luật.

Tuy nhiên, trong thực tiễn xét xử khi giải quyết vụ tranh chấp có tình huống liên quan, nhiều quan điểm lại cho rằng việc thỏa thuận giá bằng ngoại tệ trong hợp đồng không thuộc phạm vi điều chỉnh của Điều 22 đã dẫn… Lý lẽ này còn được củng cố bởi “tinh thần” Nghị quyết số 04/2003/NQ-HĐTP của Hội đồng Thẩm phán TAND Tối cao. Theo đó, các thẩm phán cho rằng giao dịch dân sự này không bị vô hiệu, tức nếu thỏa thuận giá bằng ngoại tệ trong hợp đồng nhưng thanh toán trên thực tế bằng đồng Việt Nam thì giao dịch đó vẫn có hiệu lực…”

Nhưng ngày 18/3/2013 Quốc hội đã có Pháp lệnh 06/2013/UBTVQH sửa đổi bổ sung Pháp lệnh 28/2005 theo hướng chặt chẽ và chi tiết hơn: Trên lãnh thổ Việt Nam, mọi giao dịch, thanh toán, niêm yết, quảng cáo, báo giá, định giá, ghi giá trong hợp đồng, thỏa thuận và các hình thức tương tự khác không được thực hiện bằng ngoại hối. Sự quyết tâm của cơ quan lập pháp đã quy định thêm việc “định giá, ghi giá trong hợp đồng” bằng ngoại tệ sẽ bị cấm.

Cụ thể hóa quy định này, ngày 26/12/2013, NHNN Việt Nam đã ban hành Thông tư 32/2013/TT-NHN không những không cho phép ghi giá trên hợp đồng bằng ngoại hối mà còn nêu rõ luôn cả trường hợp không cho phép kể cả dùng ngoại tệ với mục địch quy đổi.

Như vậy, kể từ 01/01/2014, thời điểm Pháp lệnh 06/2013/UBTVQH bắt đầu có hiệu lực, mọi giao dịch hợp đồng của các tổ chức, cá nhân trong nước có thỏa thuận giá bằng ngoại tệ, kể cả mục đích dùng để quy đổi, đều vi phạm Pháp lệnh ngoại hối và bị vô hiệu theo quy định tại Điều 128 Bộ luật dân sự năm 2005 do vi phạm điều cấm của pháp luật.

Trong một vụ kiện trọng tài giữa 2 DN của Việt Nam liên quann đến tranh chấp phát sinh từ một hợp đồng được xác lập vào năm 2015 có thỏa thuận tiền hàng bằng USD nhưng điều khoản thanh toán và thực tế thanh toán bằng tiền đồng, Hội đồng trọng tài đã nhận định: “Mặc dù, tại Điều 1 của hợp đồng, các bên cũng đã thỏa thuận ghi chú Đơn giá và giá trị ghi trong đơn đặt hàng trên bằng ngoại tệ chỉ nhằm mục đích bình ổn giá trị đồng tiền trên thị trường thế giới và thị trường tiền tệ trong nước. Hai bên không thanhh toán bằng ngoại tệ mà phái thanh toán bằng Việt Nam đồng quy đổi theo tỷ giá áp dụng tỷ giá của ngân hàng Vietcombank tương ứng tại thời điểm nhận hàng và Nguyên đơn đã thực hiện chuyển khoản thanh toán tiền tạm ứng 30% giá trị các hợp đồng cho Bị đơn, nhưng Hội đồng trọng tài cho rằng việc ghị giá trong hợp đồng bằng ngoại tệ như thỏa thuân của các bên trong hợp đồng đã vi phạm điều cấm (Điều 22 Pháp lệnh quản lý ngoại hối 2005, được sửa đổi bổ sung năm 2013). Do đó, Hội đồng trọng tài có đủ căn cứ tuyên bố hợp đồng là vô hiệu theo quy định tại Điều 128 Bộ luật Dân sự năm 2005”.

Và không bị vô hiệu…

Tuy vậy, theo quy định tại Điều 123 Bộ luật Dân sự 2015 thì “giao dịch dân sự có mục đích, nội dung vi phạm điều cấm của luật, trái đạo đức xã hội thì vô hiệu” (rõ hơn là “thì mới bị vô hiệu”). Chiếu theo Điều 123 này thì sắp tới, các hợp đồng tương tự sẽ không bị vô hiệu, do không vi phạm luật. Tại sao? Vì Pháp lệnh ngoại hối chỉ là văn bản dưới luật chứ không phải luật.

Nhự vậy, cá nhân, DN nào trong phạm vi lãnh thổ Việt Nam “lờ” xác lập giao dịch thỏa thuận ghi giá trên hợp đồng bằng ngoại tệ thì chỉ bị xử lý vi phạm hành chính được quy định ở khoản 6, Điều 24 Nghị định 96/2014/NĐCP, chứ không bị vô hiệu. Quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực tiền tệ và ngân hàng theo đó được cụ thể là “giao dịch, báo giá, định giá, ghi giá trong hợp đồng, thỏa thuận, niêm yết, quảng cáo giá hàng hóa, dịch vụ, quyền sử dụng đất bằng ngoại tệ không đúng quy định của pháp luật” thì chủ thể vi phạm sẽ bị “phạt tiền từ 200 triệu đồng đến 250 triệu đồng”.

Hơn nữa, Bộ luật Dân sự 2015 đã có quy định về quyền được điều chỉnh hợp đồng khi hoàn cảnh thay đổi khi các bên không có thỏa thuận. Trong khi, công cụ (neo giá theo tỷ giá ngoại tệ) được chủ động đưa vào hợp đồng ngay khi xác lập xem như một biện pháp điều chirnhn liên quan đến sự thay đổi của đồng tiền so với giá cả hàng hóa dịch vụ. Công cụ này được thừa nhận chính danh từ 1/1/2017 sẽ là căn cứ để các bến sử dụng khi giao kết, đảm bảo sự ổn định trong quá trình thực hiện hợp đồng, tránh phát sinh tranh chấp do một bên vịn vào cớ vô hiệu để không thực hiện hợp đồng gây bất lợi cho đối tác.

Cơ quan lập pháp không cần phải ngăn cấm việc thỏa thuận giá căn cứ bằng một ngoại tệ nhưng thanh toán bằng đồng Việt Nam hay dùng tủ giá một ngoại tệ nào đó cho phép tính quy đổi là phù hợp với nhu cầu thực tế.

___________

LS. Châu Việt Bắc

Phó Tổng Thư ký VIAC

Phó Giám đốc Chi nhánh Tp.HCM

 

Share Post
MỘT SỐ TIN TỨC KHÁC
  • Sắp thành lập Chi nhánh Viện trọng tài Anh (CIArb) tại Việt Nam 18/10/2019 10:28

    Viện Trọng tài Anh (CIArb) và Trung tâm Trọng tài Quốc tế Việt Nam (VIAC) là hai đơn vị đã có nhiều hoạt động phối hợp, phổ biến, đào tạo về trọng tài thương mại trong thời gian vừa qua. Trước đó cuối năm 2018, VIAC và CIArb đã ký kết Biên bản Ghi nhớ (MOU) tại lễ khai mạc Khóa học Giới thiệu về Trọng tài quốc tế (tổ chức ngày 12/10/2019 tại thành phố Hồ Chí Minh) do VIAC và CIArb, London đồng tổ chức.

  • [Tp.HCM] Chuỗi lớp đào tạo kỹ năng Luật sư về "Giải quyết tranh chấp đầu tư quốc tế" 01/10/2019 11:03

    Vào ngày 28/9/2019 vừa qua tại TP.HCM và TP. Biên Hòa – Đồng Nai, Trung tâm Trọng tài Quốc tế Việt Nam (VIAC) đã phối hợp với Sở Tư pháp, Đoàn Luật sư TP.HCM và tỉnh Đồng Nai tổ chức 2 Hội nghị với các chuyên đề liên quan đến giải quyết tranh chấp đầu tư quốc tế.

  • [Tp. HCM] Lớp tập huấn Những tình huống thực tế trong hợp đồng kinh doanh quốc tế - rủi ro từ những sơ sót của doanh nghiệp 20/09/2019 17:28

    Vào ngày 18/9/2019 vừa qua tại TP.HCM, Trung tâm Trọng tài Quốc tế Việt Nam (VIAC) đã phối hợp với Trung tâm Xúc tiến Thương mại và Đầu tư TP.HCM (ITPC) tổ chức Lớp tập huấn với chủ đề: “Những tình huống thực tế trong hợp đồng kinh doanh quốc tế - rủi ro từ những sơ sót của doanh nghiệp”.

  • Rủi ro giao thương rình rập doanh nghiệp 20/08/2019 15:57

    Thống kê nhanh của Trung tâm Trọng tài quốc tế Việt Nam (VIAC) cho thấy, trong năm 2018, VIAC đã tiếp nhận 180 vụ tranh chấp với tổng giá trị tranh chấp 9.400 tỷ đồng. Từ đầu năm 2019 đến nay, VIAC cũng đã tiếp nhận hàng trăm vụ tranh chấp liên quan đến nhiều ngành nghề, lĩnh vực của các doanh nghiệp (DN) trong nước và quốc tế. Trong tiến trình hội nhập, song hành với cơ hội DN “vươn ra biển lớn” thì rủi ro cũng luôn tiềm ẩn. 

  • Giao dịch với đối tác nước ngoài: Cẩn thận không thừa 09/08/2019 15:12

    Theo Trung tâm Trọng tài quốc tế Việt Nam (VIAC), tính đến nay VIAC đã tiếp nhận và xử lý hơn 1.500 vụ kiện, trong đó hơn 50% vụ liên quan đến hợp đồng mua bán hàng hóa (hơn 50% hợp đồng xuất nhập khẩu). Đây là một thực tế đáng quan ngại, cho thấy nhiều doanh nghiệp Việt Nam khi làm ăn với nước ngoài đã thiếu cẩn trọng, không thẩm tra năng lực của đối tác hoặc thiếu kinh nghiệm xem xét các điều khoản trong hợp đồng, dẫn đến thua thiệt lớn, nhiều vụ kiện, tranh chấp đã xảy ra...

  • Ấn phẩm Pháp luật dân sự và thực tiễn xét xử: từ lý luận đến thực tiễn 09/08/2019 15:05

    Do tính phức tạp, đa dạng của các tranh chấp dân sự nên các quy định pháp luật dân sự trong việc giải quyết các vấn đề dân sự đòi hỏi phải được áp dụng phù hợp, xác đáng nhằm bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của các bên. Dựa trên những vụ việc, vụ án đã được giải quyết, cuốn sách Pháp luật dân sự và thực tiễn xét xử đã đưa ra những phân tích, bình luận với mong muốn hỗ trợ người đọc không chỉ trong việc nghiên cứu, áp dụng pháp luật dân sự, giải quyết các vấn đề liên quan mà còn ngăn ngừa các tranh chấp có thể xảy ra.

  • Hiểu cho đúng về “Made in Vietnam” 09/08/2019 14:53

    LS Châu Việt Bắc – Phó Tổng thư ký Trung tâm Trọng tài Quốc tế Việt Nam (VIAC) cho rằng, hiện nay chúng ta đang nhầm lẫn giữa hai khái niệm là "Made in Vietnam" và "Origin of Vietnam".

  • Tọa đàm xúc tiến thương mại và đầu tư Việt Nam - Hàn Quốc 06/08/2019 08:40

    Chiều 31/7/2019, tại Vĩnh Phúc, Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) phối hợp với UBND tỉnh Vĩnh Phúc, Đại sứ quán Hàn Quốc tại Việt Nam, Phòng Thương mại và Công nghiệp Hàn Quốc, Cơ quan xúc tiến thương mại đầu tư Hàn Quốc và các cơ quan hữu quan tổ chức "Tọa đàm xúc tiến thương mại và đầu tư Việt Nam- Hàn Quốc".

    Đăng ký nhận tin thư từ VIAC