Góc nhìn trọng tài viên

Doanh nghiệp Việt ra biển lớn bằng thúng chai

14/08/2018 09:26

Doanh nghiệp Việt Nam đôi khi quá cần vốn mà không chú trọng đến các ràng buộc hợp đồng, đến khi "ván đã đóng thuyền" thì đã muộn.

Kết quả hình ảnh cho M&A

Cần vốn nên làm liều

Theo các chuyên gia M&A, M&A là xu thế tất yếu, DN Việt không thể đứng ngoài xu thế đó. Tuy nhiên, M&A không đơn thuần là sự kết hợp đơn giản giữa một bên là nhà đầu tư có tài chính mạnh và một bên là DN cần vốn mà mỗi hợp đồng M&A sẽ kéo theo hàng loạt vấn đề về tư cách pháp nhân, vấn đề tài chính, thương hiệu, thị phần, thị trường, chiến lược kinh doanh, kiểm soát giao dịch cổ phiếu… kể cả việc giữ hay bỏ thương hiệu DN hậu M&A.

Phần đông DN Việt mong muốn nhà đầu tư rót tiền để DN tự "xài" theo ý mình mà không muốn mất quyền làm chủ hoặc bị chi phối, ảnh hưởng bởi nhà đầu tư. Trong cuộc chơi chung, một bên muốn mở rộng quy mô nhưng chưa chuẩn bị kỹ càng, sợ rủi ro và sợ mất "đứa con" của mình, một bên tính toán chặt chẽ để bảo đảm đồng tiền bỏ ra được tiêu đúng cách và tối đa lợi ích. Luật sư Nguyễn Văn Đức, Công ty TNHH MTV Kinh Luân, chỉ ra rằng người đứng đầu DN Việt Nam đôi khi quá cần vốn mà không chú trọng đến quyền kiểm soát DN của mình. Thậm chí, họ không quan tâm đến các điều khoản ràng buộc trách nhiệm các bên; đối tác quy định luật áp dụng là luật nào trong hợp đồng, cơ quan tài phán nào sẽ phân xử nếu xảy ra tranh chấp… Đến khi "ván đã đóng thuyền" thì mọi sự đã muộn. Lúc đó nhà đầu tư nước ngoài đã chiếm quyền kiểm soát, cuộc chơi và cách chơi do họ đặt ra.

"Mục đích của nhà đầu tư là lợi nhuận, phải nắm quyền kiểm soát để bảo đảm lợi nhuận. Vì vậy, để không xảy ra tình trạng đối đầu giữa các cổ đông, nhóm cổ đông cũ với nhà đầu tư mới, người đứng đầu doanh nghiệp phải tìm hiểu kỹ về đối tác chuẩn bị M&A. Phải lựa chọn những đối tác có cùng mục đích chung, cùng mục tiêu, cùng quan điểm trong việc xây dựng, phát triển DN… Nếu giữa hai bên có sự bất đồng về mục tiêu, quan điểm trong điều hành, kiểm soát DN thì rất khó để thực hiện thương vụ" - luật sư Đức phân tích.

Bất cẩn, thiếu chuyên nghiệp

Luật sư Châu Huy Quang, Luật sư Điều hành Rajah & Tann LCT, Trọng tài viên VIAC, cho biết một giao dịch nhìn chung có thể chia thành 3 giai đoạn chính: chào bán; đàm phán, ký kết tài liệu giao dịch, thực hiện các thủ tục cần thiết để hoàn tất giao dịch và thực hiện thỏa thuận sau hoàn tất. Thực tế một giao dịch M&A có thể không thành công ở bất kỳ giai đoạn nào với nhiều nguyên nhân khác nhau. "DN Việt Nam nói chung là khá bất cẩn khi ký kết một giao dịch M&A. DN chủ yếu ưu tiên các vấn đề tài chính thương mại hơn pháp lý, do vậy giai đoạn tìm hiểu, đàm phán ký kết giao dịch M&A của phía bên bán chủ yếu dựa trên đánh giá cảm quan dẫn đến bị động trong quá trình đàm phán, dễ bị áp đặt và dẫn dắt bởi bên mua có vị thế tốt hơn. Ngược lại bên mua thường là các tập đoàn, quỹ đầu tư… có nhiều kinh nghiệm, có vị thế dễ áp đặt các điều kiện có lợi cho mình hơn, lại đầu tư kỹ cho khâu điều tra cẩn trọng pháp lý" - luật sư Quang cho hay.

Theo luật sư Nguyễn Văn Đức, điểm yếu lớn nhất của các DN Việt Nam, không chỉ riêng các thương vụ M&A mà trong thực hiện các giao dịch nói chung là thiếu kinh nghiệm và tính chuyên nghiệp. Để thực hiện một thương vụ M&A, nhà đầu tư nước ngoài phải nghiên cứu đối tác rất kỹ, có khi điều nghiên hàng năm trời trước khi bắt tay vào đàm phán. Trong khi DN Việt Nam không có nhiều kinh nghiệm, lại không có thói quen nhờ luật sư tư vấn. "Chủ các DN, nhất là DN dân doanh quản lý công ty theo kiểu gia đình đôi khi tự tin thái quá, tự quyết định mà không cần sự tư vấn từ đội ngũ chuyên gia luật, tài chính" - luật sư Đức nói.

Trở lại thương vụ Ba Huân, các chuyên gia M&A cho rằng giải pháp cầu cứu Chính phủ mang tính tình thế và đó cũng là thói quen của các DN Việt Nam khi gặp sự cố. Giao dịch giữa Ba Huân và VinaCapital về bản chất là mua bán DN, được điều chỉnh bởi Luật Doanh nghiệp, Luật Đầu tư… hoàn toàn mang tính chất tự nguyện giữa các chủ thể dân sự, không bị chi phối bởi cơ quan nhà nước. "Chính phủ không thể can thiệp vào thương vụ này. Nói cách khác, nhà nước không can thiệp vào các giao dịch dân sự giữa các DN, trừ khi các giao dịch đó xâm phạm đến an ninh quốc gia, lợi ích nhà nước, lợi ích công cộng. Ba Huân là một DN dân doanh nên mọi giao dịch do đại hội đồng cổ đông, HĐQT và người đại diện pháp luật quyết định và tự chịu trách nhiệm về các quyết định của mình" - một chuyên gia cho biết. 

Luật sư TRẦN QUANG HUY, Công ty Luật Bross & Partners:

Cần xác định rõ mục tiêu M&A

Trước khi tham gia M&A, DN cần phải xác định được mục tiêu của mình. Trong quá trình đàm phán, DN cần tìm kiếm đội ngũ luật sư chuyên nghiệp về lĩnh vực M&A để được hỗ trợ trong việc soạn thảo, đàm phán các điều kiện của hợp đồng (cả về tiếng Việt và tiếng Anh) nhằm hạn chế tối đa những rủi ro không đáng có sau khi đã ký kết hợp đồng. Cần xây dựng cấu trúc DN hiệu quả đi kèm hệ thống quản lý sổ sách tài chính vững mạnh, quy trình ra quyết định minh bạch. DN cũng cần xác định rõ mục tiêu chiến lược, quản lý rủi ro của quá trình hợp tác và lựa chọn sử dụng dịch vụ tư vấn pháp lý phù hợp và đúng thời điểm, tạo tiền đề cho sự hợp tác hiệu quả và bền vững.

Ông PHẠM ĐÌNH NGUYÊN, Chủ tịch HĐQT Công ty PhinDeli:

Không thể nói "tôi chưa đọc, tôi nhầm…"

Phong trào start-up ở Việt Nam đang rất phổ biến. Đa phần start-up luôn cần vốn và mong muốn kêu gọi đối tác hợp tác đầu tư trong giai đoạn khởi đầu còn khó khăn. Ngoài nguồn vốn từ gia đình, bạn bè thì nguồn vốn từ các nhà đầu tư là một nguồn rất quan trọng. Tuy nhiên, để không phải gặp rắc rối hoặc có những cuộc chia tay ngoài ý muốn, các start-up cần tìm hiểu rõ về nền tảng pháp lý, đừng bao giờ đưa ra lý do "tôi chưa đọc kỹ, tôi nhầm, tôi hiểu sai". Các start-up cũng cần hiểu rằng các nhà đầu tư chấp nhận rủi ro khi bỏ vốn vào DN, vì vậy khi thành công thì phải chấp nhận chia sẻ. Nếu không có nhà đầu tư, start-up không thể thành công nên hãy suy nghĩ kỹ trước khi quyết định để tất cả những cái bắt tay hợp tác đều là win-win.

Luật sư CHÂU HUY QUANG, luật sư Điều hành Rajah & Tann LCT, Trọng tài viên VIAC:

Thói quen tận dụng quan hệ xã hội để giải quyết tranh chấp

Chi phí luật sư trong các thương vụ M&A thực tế chỉ chiếm phần nhỏ và tùy thuộc vào lĩnh vực, quy mô của thương vụ cụ thể. DN Việt Nam (thường là bên bán, chuyển nhượng) mới bắt đầu quan tâm sử dụng dịch vụ tư vấn nói chung, một phần do trong hoạt động DN không có hoạch định chi phí pháp lý, chủ yếu DN phụ thuộc hay tập quán tận dụng các quan hệ xã hội để xử lý khi có tranh chấp hơn là đầu tư bài bản để phòng ngừa rủi ro pháp lý. Kinh doanh thời "thế giới phẳng", DN nên có thói quen sử dụng dịch vụ tư vấn chuyên nghiệp (pháp lý và tài chính), xem đó như một khoản chi phí đầu tư bắt buộc khi M&A để hạn chế rủi ro trong giao dịch.

 

 

Share Post
MỘT SỐ TIN TỨC KHÁC
  • Báo chí phải... siêu tương tác 21/06/2019 10:44

    Với tốc độ phát triển như vũ bão của công nghệ thông tin, cùng với đó là vòng quay rất nhanh của cuộc sống, của nền kinh tế, các chính sách hoặc sẽ chậm được ban hành hoặc sẽ nhanh chóng trở nên lạc hậu nếu báo chí phản ánh không kịp thời. Hay nói cách khác, báo chí phải trở thành một kênh tương tác chính thống, chính thức, hiệu quả, chân thực và minh bạch - siêu tương tác, siêu kết nối.

  • Bảo hộ sở hữu trí tuệ trong CPTPP: Khuyến khích bảo hộ cả mùi 20/06/2019 14:10

    So với pháp luật Việt Nam, cam kết sở hữu trí tuệ trong CPTPP còn mở rộng ra cả âm thanh, và khuyến khích các nước bảo hộ cả mùi.

  • Việt Nam là một trong 30 thị trường bán lẻ hấp dẫn nhất thế giới 20/06/2019 13:57

    Thị trường bán lẻ Việt Nam những năm gần đây đã có bước phát triển đáng kể, là một trong sáu ngành nghề thu hút vốn đầu tư nước ngoài lớn nhất, đồng thời được đánh giá là thị trường tiềm năng, hấp dẫn bởi giá trị thị trường đạt mức khoảng 120 tỷ USD. Với quy mô đầu tư dự báo sẽ tăng lên 180 tỷ USD vào năm 2020, Việt Nam được đánh giá là một trong 30 thị trường bán lẻ hấp dẫn nhất thế giới.

  • Đẩy nhanh tiến độ xử lý nợ xấu 20/06/2019 13:51

    Nghị quyết 42 của Quốc hội về thí điểm xử lý nợ xấu được ban hành đã tạo khung pháp lý thuận lợi cho phép tổ chức, cá nhân được mua bán khoản nợ xấu trên thị trường thay vì chỉ cho phép các công ty có chức năng mua bán nợ như trước đây.

  • 4 ngân hàng thương mại nhà nước đến mức giới hạn tăng trưởng 14/06/2019 10:18

    Để đáp ứng được chủ trương và mục tiêu Chính phủ đề ra, 4 NHTM nhà nước đang rất trông chờ vào quyết định của Nhà nước với vai trò của cổ đông chi phối trong việc thực hiện tăng vốn điều lệ. Báo Đầu tư Chứng khoán đã phỏng vấn luật sư Trương Thanh Đức, Chủ tịch HĐTV Công ty Luật BASICO, thành viên Ban Chủ nhiệm Câu lạc bộ Pháp chế ngân hàng thuộc Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam về vấn đề này.

  • Giải quyết tranh chấp bằng hòa giải thương mại giúp cải thiện môi trường kinh doanh 14/06/2019 10:12

    Nhiều chuyên gia khẳng định, hòa giải thương mại không chỉ giúp doanh nghiệp giảm thiểu rủi ro, tiết kiệm chi phí mà còn giúp cải thiện môi trường kinh doanh.

  • Quản lý chặt việc thu thuế thương mại điện tử 14/06/2019 10:08

    Quản lý thuế thương mại điện tử đang là thách thức đối với ngành Thuế. Trao đổi với phóng viên Báo Hànộimới, bà Nguyễn Thị Cúc, Chủ tịch Hội Tư vấn thuế Việt Nam khẳng định: Dự thảo Luật Quản lý thuế (sửa đổi) với nhiều quy định mới sẽ khắc phục những bất cập, góp phần quản lý chặt chẽ việc thu thuế thương mại điện tử.

  • Kinh tế tư nhân: Cần siêu tập đoàn? 13/06/2019 14:57

    Dù là các tập đoàn hùng mạnh hay các doanh nghiệp nhỏ cũng cần một môi trường cạnh tranh lành mạnh.

    Đăng ký nhận tin thư từ VIAC