Góc nhìn trọng tài viên

Doanh nghiệp Việt ra biển lớn bằng thúng chai

14/08/2018 09:26

Doanh nghiệp Việt Nam đôi khi quá cần vốn mà không chú trọng đến các ràng buộc hợp đồng, đến khi "ván đã đóng thuyền" thì đã muộn.

Kết quả hình ảnh cho M&A

Cần vốn nên làm liều

Theo các chuyên gia M&A, M&A là xu thế tất yếu, DN Việt không thể đứng ngoài xu thế đó. Tuy nhiên, M&A không đơn thuần là sự kết hợp đơn giản giữa một bên là nhà đầu tư có tài chính mạnh và một bên là DN cần vốn mà mỗi hợp đồng M&A sẽ kéo theo hàng loạt vấn đề về tư cách pháp nhân, vấn đề tài chính, thương hiệu, thị phần, thị trường, chiến lược kinh doanh, kiểm soát giao dịch cổ phiếu… kể cả việc giữ hay bỏ thương hiệu DN hậu M&A.

Phần đông DN Việt mong muốn nhà đầu tư rót tiền để DN tự "xài" theo ý mình mà không muốn mất quyền làm chủ hoặc bị chi phối, ảnh hưởng bởi nhà đầu tư. Trong cuộc chơi chung, một bên muốn mở rộng quy mô nhưng chưa chuẩn bị kỹ càng, sợ rủi ro và sợ mất "đứa con" của mình, một bên tính toán chặt chẽ để bảo đảm đồng tiền bỏ ra được tiêu đúng cách và tối đa lợi ích. Luật sư Nguyễn Văn Đức, Công ty TNHH MTV Kinh Luân, chỉ ra rằng người đứng đầu DN Việt Nam đôi khi quá cần vốn mà không chú trọng đến quyền kiểm soát DN của mình. Thậm chí, họ không quan tâm đến các điều khoản ràng buộc trách nhiệm các bên; đối tác quy định luật áp dụng là luật nào trong hợp đồng, cơ quan tài phán nào sẽ phân xử nếu xảy ra tranh chấp… Đến khi "ván đã đóng thuyền" thì mọi sự đã muộn. Lúc đó nhà đầu tư nước ngoài đã chiếm quyền kiểm soát, cuộc chơi và cách chơi do họ đặt ra.

"Mục đích của nhà đầu tư là lợi nhuận, phải nắm quyền kiểm soát để bảo đảm lợi nhuận. Vì vậy, để không xảy ra tình trạng đối đầu giữa các cổ đông, nhóm cổ đông cũ với nhà đầu tư mới, người đứng đầu doanh nghiệp phải tìm hiểu kỹ về đối tác chuẩn bị M&A. Phải lựa chọn những đối tác có cùng mục đích chung, cùng mục tiêu, cùng quan điểm trong việc xây dựng, phát triển DN… Nếu giữa hai bên có sự bất đồng về mục tiêu, quan điểm trong điều hành, kiểm soát DN thì rất khó để thực hiện thương vụ" - luật sư Đức phân tích.

Bất cẩn, thiếu chuyên nghiệp

Luật sư Châu Huy Quang, Luật sư Điều hành Rajah & Tann LCT, Trọng tài viên VIAC, cho biết một giao dịch nhìn chung có thể chia thành 3 giai đoạn chính: chào bán; đàm phán, ký kết tài liệu giao dịch, thực hiện các thủ tục cần thiết để hoàn tất giao dịch và thực hiện thỏa thuận sau hoàn tất. Thực tế một giao dịch M&A có thể không thành công ở bất kỳ giai đoạn nào với nhiều nguyên nhân khác nhau. "DN Việt Nam nói chung là khá bất cẩn khi ký kết một giao dịch M&A. DN chủ yếu ưu tiên các vấn đề tài chính thương mại hơn pháp lý, do vậy giai đoạn tìm hiểu, đàm phán ký kết giao dịch M&A của phía bên bán chủ yếu dựa trên đánh giá cảm quan dẫn đến bị động trong quá trình đàm phán, dễ bị áp đặt và dẫn dắt bởi bên mua có vị thế tốt hơn. Ngược lại bên mua thường là các tập đoàn, quỹ đầu tư… có nhiều kinh nghiệm, có vị thế dễ áp đặt các điều kiện có lợi cho mình hơn, lại đầu tư kỹ cho khâu điều tra cẩn trọng pháp lý" - luật sư Quang cho hay.

Theo luật sư Nguyễn Văn Đức, điểm yếu lớn nhất của các DN Việt Nam, không chỉ riêng các thương vụ M&A mà trong thực hiện các giao dịch nói chung là thiếu kinh nghiệm và tính chuyên nghiệp. Để thực hiện một thương vụ M&A, nhà đầu tư nước ngoài phải nghiên cứu đối tác rất kỹ, có khi điều nghiên hàng năm trời trước khi bắt tay vào đàm phán. Trong khi DN Việt Nam không có nhiều kinh nghiệm, lại không có thói quen nhờ luật sư tư vấn. "Chủ các DN, nhất là DN dân doanh quản lý công ty theo kiểu gia đình đôi khi tự tin thái quá, tự quyết định mà không cần sự tư vấn từ đội ngũ chuyên gia luật, tài chính" - luật sư Đức nói.

Trở lại thương vụ Ba Huân, các chuyên gia M&A cho rằng giải pháp cầu cứu Chính phủ mang tính tình thế và đó cũng là thói quen của các DN Việt Nam khi gặp sự cố. Giao dịch giữa Ba Huân và VinaCapital về bản chất là mua bán DN, được điều chỉnh bởi Luật Doanh nghiệp, Luật Đầu tư… hoàn toàn mang tính chất tự nguyện giữa các chủ thể dân sự, không bị chi phối bởi cơ quan nhà nước. "Chính phủ không thể can thiệp vào thương vụ này. Nói cách khác, nhà nước không can thiệp vào các giao dịch dân sự giữa các DN, trừ khi các giao dịch đó xâm phạm đến an ninh quốc gia, lợi ích nhà nước, lợi ích công cộng. Ba Huân là một DN dân doanh nên mọi giao dịch do đại hội đồng cổ đông, HĐQT và người đại diện pháp luật quyết định và tự chịu trách nhiệm về các quyết định của mình" - một chuyên gia cho biết. 

Luật sư TRẦN QUANG HUY, Công ty Luật Bross & Partners:

Cần xác định rõ mục tiêu M&A

Trước khi tham gia M&A, DN cần phải xác định được mục tiêu của mình. Trong quá trình đàm phán, DN cần tìm kiếm đội ngũ luật sư chuyên nghiệp về lĩnh vực M&A để được hỗ trợ trong việc soạn thảo, đàm phán các điều kiện của hợp đồng (cả về tiếng Việt và tiếng Anh) nhằm hạn chế tối đa những rủi ro không đáng có sau khi đã ký kết hợp đồng. Cần xây dựng cấu trúc DN hiệu quả đi kèm hệ thống quản lý sổ sách tài chính vững mạnh, quy trình ra quyết định minh bạch. DN cũng cần xác định rõ mục tiêu chiến lược, quản lý rủi ro của quá trình hợp tác và lựa chọn sử dụng dịch vụ tư vấn pháp lý phù hợp và đúng thời điểm, tạo tiền đề cho sự hợp tác hiệu quả và bền vững.

Ông PHẠM ĐÌNH NGUYÊN, Chủ tịch HĐQT Công ty PhinDeli:

Không thể nói "tôi chưa đọc, tôi nhầm…"

Phong trào start-up ở Việt Nam đang rất phổ biến. Đa phần start-up luôn cần vốn và mong muốn kêu gọi đối tác hợp tác đầu tư trong giai đoạn khởi đầu còn khó khăn. Ngoài nguồn vốn từ gia đình, bạn bè thì nguồn vốn từ các nhà đầu tư là một nguồn rất quan trọng. Tuy nhiên, để không phải gặp rắc rối hoặc có những cuộc chia tay ngoài ý muốn, các start-up cần tìm hiểu rõ về nền tảng pháp lý, đừng bao giờ đưa ra lý do "tôi chưa đọc kỹ, tôi nhầm, tôi hiểu sai". Các start-up cũng cần hiểu rằng các nhà đầu tư chấp nhận rủi ro khi bỏ vốn vào DN, vì vậy khi thành công thì phải chấp nhận chia sẻ. Nếu không có nhà đầu tư, start-up không thể thành công nên hãy suy nghĩ kỹ trước khi quyết định để tất cả những cái bắt tay hợp tác đều là win-win.

Luật sư CHÂU HUY QUANG, luật sư Điều hành Rajah & Tann LCT, Trọng tài viên VIAC:

Thói quen tận dụng quan hệ xã hội để giải quyết tranh chấp

Chi phí luật sư trong các thương vụ M&A thực tế chỉ chiếm phần nhỏ và tùy thuộc vào lĩnh vực, quy mô của thương vụ cụ thể. DN Việt Nam (thường là bên bán, chuyển nhượng) mới bắt đầu quan tâm sử dụng dịch vụ tư vấn nói chung, một phần do trong hoạt động DN không có hoạch định chi phí pháp lý, chủ yếu DN phụ thuộc hay tập quán tận dụng các quan hệ xã hội để xử lý khi có tranh chấp hơn là đầu tư bài bản để phòng ngừa rủi ro pháp lý. Kinh doanh thời "thế giới phẳng", DN nên có thói quen sử dụng dịch vụ tư vấn chuyên nghiệp (pháp lý và tài chính), xem đó như một khoản chi phí đầu tư bắt buộc khi M&A để hạn chế rủi ro trong giao dịch.

 

 

Share Post
MỘT SỐ TIN TỨC KHÁC
  • Thêm kênh “bắt bệnh” môi trường kinh doanh 15/10/2018 11:31

    Chỉ số phát triển doanh nghiệp (DN) chính là bức tranh thu nhỏ phản chiếu môi trường kinh doanh tại mỗi địa phương. Vậy làm thế nào cải thiện môi trường kinh doanh thông qua việc thay đổi từ thước đo chỉ số phát triển DN?

  • Cần nghiên cứu đúng mức chính sách khai thác FTA 08/10/2018 10:09

    Trao đổi với phóng viên Báo Hải quan, ông Trần Hữu Huỳnh, Chủ tịch Trung tâm Trọng tài Quốc tế Việt Nam (VIAC) cho rằng, để khai thác tốt hơn những lợi thế từ các Hiệp định Thương mại tự do (FTA), cần có sự tổng kết, đánh giá việc thực hiện một cách kịp thời để gỡ các nút thắt. Bên cạnh đó, trong bối xung đột thương mại, xu thế bảo hộ tăng cao, chính sách khai thác FTA nhằm tối ưu hóa lợi thế, giảm thiểu rủi ro cần được quan tâm đúng mức.

  • IPO “hàng khủng” thất bại, vì đâu nên nỗi? 25/09/2018 18:13

    Tại Vinalines, gánh nặng nợ và hoạt động kinh doanh cốt lõi không tốt nên khó thu hút nhà đầu tư. IPO thời gian gần đây kém hấp dẫn còn bởi quy định hạn chế tín dụng chảy sang thị trường chứng khoán trong Thông tư 36/2014/TT-NHNN kéo dài quá lâu. Về cơ bản, doanh nghiệp có quy mô lớn, nhưng kém hấp dẫn, là lý do chính khiến đợt IPO thất bại. Nhà đầu tư thấy nội tại doanh nghiệp không ổn nên e ngại đầu tư.

  • Cơ sở pháp lý nào để thu hồi tài sản nhà nước đã bán? 25/09/2018 18:11

    Từ hoạt động thanh, kiểm tra một số dự án hạ tầng và bất động sản vừa qua tại các địa phương, cơ quan chức năng của Đảng, Nhà nước đã phát hiện và kết luận về các sai phạm. Theo đó, hoặc do vi phạm về thiếu căn cứ pháp lý, trái thẩm quyền, không đúng quy trình, thủ tục, hoặc do có tham nhũng, tiêu cực mà nhiều cán bộ lãnh đạo, là người tham gia quyết định dự án đã bị xử lý ở các mức độ khác nhau.

  • Thức ăn nhanh lỗ bất thường: Khó xác định chuyển giá 25/09/2018 18:09

    Dù báo lỗ liên tục nhưng đến nay, các "đại gia" thức ăn nhanh nước ngoài vẫn bám trụ thị trường Việt Nam và cạnh tranh quyết liệt để giành thị phần. Ông Lê Duy Minh, Phó Cục trưởng Cục Thuế TP HCM, khẳng định hầu hết các doanh nghiệp (DN) báo lỗ đều là DN lớn của nước ngoài, đầu tư hệ thống rất lớn ở Việt Nam. Chi phí đầu tư rất lớn gây thua lỗ nặng ở giai đoạn đầu. "Chúng tôi sẽ rà soát thật cụ thể các trường hợp nghi vấn" - ông Minh nói.

  • Thép Việt bị kiện tới tấp 12/09/2018 11:02

    Theo các chuyên gia, cũng giống như rất nhiều vụ việc kiện bán phá giá trước đây, ngành thép Việt vẫn loay hoay quanh các "bài học" cũ để tự vệ. Luật sư Trần Hữu Huỳnh nhắc lại bài học quen thuộc: "Lý thuyết từ trước đến nay là không nên để tất cả trứng vào giỏ, phải đa dạng thị trường hơn nữa. Ngoài ra, DN sản xuất cùng với các nhà tư vấn, tham tán cần có sự liên kết, hợp tác thông tin để hiểu rõ hơn tính chất thị trường trước khi quyết định lựa chọn nơi xuất khẩu".

  • Từ Uber-Grab... đến chính sách cho mô hình kinh tế chia sẻ 12/09/2018 11:00

    Đáng nói, nếu quy định các công ty cung cấp dịch vụ ứng dụng kết nối như Grab hay Uber là đơn vị kinh doanh vận tải sẽ đi ngược lại với xu thế của thế giới. Trong nền kinh tế 4.0, các doanh nghiệp có xu hướng chuyên môn hóa, tập trung đầu tư vào một hoặc một số công đoạn trong chuỗi giá trị, nhằm tìm cách tối đa hóa hiệu quả kinh doanh.

  • Ngành thuế đòi cung cấp thông tin tài khoản ngân hàng: Tiếp tục bị phản ứng 12/09/2018 10:58

    Dưới góc độ quản lý thuế, nếu loại bỏ yếu tố lạm quyền trong thi hành công vụ, dẫn đến xâm hại lợi ích chính đáng của doanh nghiệp, tôi cho rằng sự phối hợp giữa cơ quan thuế với các cơ quan hữu quan nói chung và với NH thương mại nói riêng là cần thiết để góp phần bảo đảm thực thi quy định thuế, hạn chế gian lận thuế, trốn thuế

    Đăng ký nhận tin thư từ VIAC