Góc nhìn trọng tài viên

Kỳ II: Không áp dụng điều 20 thì tác giả "trắng tay"

30/08/2017 09:02

Việc đề cập vai trò của Điều 33 Luật Sở hữu trí tuệ (SHTT) trong vụ tranh chấp chỉ để rộng đường dư luận nhằm đáp lại ý kiến của cơ quan quản lý nhà nước khẳng định Điều 33 Luật SHTT là cơ sở pháp luật, vì đương nhiên Điều 33 Luật SHTT không thể là cơ sở pháp luật. Tiếp nối bài viết Kỳ I: Một "lỗi kỹ thuật" của Luật Sở hữu trí tuệ bài viết dưới đây, Chuyên gia Đỗ Khắc Chiến, Trọng tài viên Trung tâm Trọng tài Quốc tế Việt Nam (VIAC) gửi đến bạn đọc một số phân tích xoay quanh quy định tại điều 20 Luật SHTT.

Kết quả hình ảnh cho tivi phòng khách sạnẢnh minh họa

Theo ông Đỗ Khắc Chiến, Chuyên gia sở hữu trí tuệ; Trọng tài viên Trung tâm trọng tài quốc tế Việt Nam (VIAC) thì: Điều 20 Luật SHTT đương nhiên là cơ sở pháp luật vì lý do đơn giản sau đây: Mọi hành vi sử dụng tác phẩm được bảo hộ theo Luật SHTT đều thuộc phạm vi điều chỉnh của quyền tài sản trong quyền tác giả (sau đây có thể rút gọn là 'quyền tài sản'); Điều 20 Luật SHTT là điều duy nhất của Luật SHTT quy định các nội dung cơ bản của  quyền tài sản; và trong trường hợp có quy định khác của Luật SHTT, ngoài Điều 20, đề cập đến quyền tài sản thì quy định đó cũng chỉ có thể đề cập đến một hoặc một số khía cạnh cụ thể của quyền tài sản, với điều kiện quy định đó phải phù hợp với quy định của Điều 20.

Nếu Điều 20 Luật SHTT không được áp dụng làm cơ sở pháp luật trong hoạt động sử dụng tác phẩm thì tất cả các tác giả không được hưởng bất kỳ một sự bảo hộ nào về mặt kinh tế hoặc vật chất theo Luật SHTT, tức là tác giả hoàn toàn trắng tay trong khi người sử dụng được tự do hưởng lợi.  

Tuy nhiên, việc áp dụng Điều 20 Luật SHTT đòi hỏi sự diễn giải chuẩn xác các quy định của Điều 20 Luật SHTT, một số quy định khác của Luật SHTT, đặc biệt là các quy định về giới hạn quyền tài sản tại Điều 25 và 26 Luật SHTT.

Liên quan đến những quy định cụ thể về Quyền tài sản; Quy định về độc quyền cho phép tại Điệu 20 của Luật Sở hữu trí tuệ, ông Đỗ Khắc Chiến chỉ ra rằng: Điều 20 Luật SHTT quy định các vấn đề cơ bản của quyền tài sản, trong đó: khoản 1 quy định tập hợp các quyền cụ thể thuộc quyền tài sản, ứng với mỗi quyền là một hành vi sử dụng tác phẩm; khoản 2 quy định chủ sở hữu quyền tài sản có độc quyền thực hiện hoặc cho phép người khác thực hiện quyền tài sản, tức là cho phép thực hiện hành vi sử dụng tác phẩm quy định tại khoản 1 nói trên; và khoản 3 quy định người "sử dụng một, một số hoặc toàn bộ các quyền quy định tại khoản 1" có trách nhiệm "phải xin phép và trả tiền nhuận bút, thù lao, các quyền lợi vật chất khác cho chủ sở hữu quyền tác giả".

Như vậy, Điều 20 Luật SHTT điều chỉnh quan hệ giữa chủ sở hữu quyền tác giả và người sử dụng tác phẩm, theo đó nếu hành vi sử dụng tác phẩm thuộc phạm vi một trong các quyền tài sản tại khoản 1 Điều 20 Luật SHTT thì chủ sở hữu quyền tác giả có độc quyền cho phép (hoặc không cho phép) người khác thực hiện hành vi đó và ngược lại.

Quy tắc chung tại Điều 20 Luật SHTT có một số giới hạn hoặc ngoại lệ, nhằm đảm bảo lợi ích của xã hội trong trường hợp lợi ích của xã hội và lợi ích của chủ sở hữu quyền tác giả cần được cân bằng, bao gồm: giới hạn toàn phần quyền tài sản, quy định tại Điều 25 Luật SHTT (Các trường hợp sử dụng tác phẩm đã công bố không phải xin phép, không phải trả tiền nhuận bút, thù lao); giới hạn một phần quyền tài sản, quy định tại Điều 26 Luật SHTT (Các trường hợp sử dụng tác phẩm đã công bố không phải xin phép nhưng phải trả tiền nhuận bút, thù lao).

Kết hợp các quy định của Điều 20, Điều 25 và Điều 26 Luật SHTT, có thể phát biểu một quy tắc khái quát về sử dụng quyền tài sản như sau: người không phải là chủ sở hữu quyền tác giả chỉ có thể thực hiện hành vi sử dụng tác phẩm thuộc phạm vi quy định tại khoản 1 Điều 20 Luật SHTT nhưng không thuộc phạm vi quy định tại Điều 25 hoặc Điều 26 Luật SHTT, nếu được chủ sở hữu quyền tác giả cho phép; và người không phải là chủ sở hữu quyền tác giả chỉ có thể thực hiện hành vi sử dụng tác phẩm thuộc phạm vi quy định tại khoản 1 Điều 20 Luật SHTT và thuộc phạm vi quy định tại Điều 26 Luật SHTT với điều kiện phải trả tiền nhuận bút, thù lao cho chủ sở hữu quyền tác giả. Việc thực hiện hành vi trái với quy tắc nói trên là hành vi xâm phạm quyền tác giả, cụ thể là xâm phạm quyền tài sản, theo quy định tại Điều 28 Luật SHTT.

Như vậy, Điều 20 Luật SHTT áp dụng đối với bất kỳ một hành vi sử dụng tác phẩm nào. Nhưng Điều 20 Luật SHTT phân biệt các hành vi sử dụng tác phẩm cụ thể theo hình thức sử dụng. Khoản 1 Điều 20 quy định một tập hợp các quyền tài sản cụ thể, ứng với mỗi hình thức sử dụng là một quyền tài sản cụ thể.

Trong thực tế, áp dụng quy định về quyền tài sản tại Điều 20 Luật SHTT được thực hiện thông qua áp dụng quy định cụ thể về quyền tài sản. Nếu khẳng định được rằng hành vi sử dụng tác phẩm thuộc phạm vi bảo hộ của một quyền tài sản cụ thể tại khoản 1 Điều 20 Luật SHTT thì có thể tiến hành việc áp dụng đối với hành vi sử dụng tác phẩm cụ thể.

Chính vì vậy, việc xác định quyền cụ thể trong khoản 1 Điều 20 Luật SHTT làm cơ sở pháp luật để VCPMC yêu cầu khách sạn trả tiền cũng gây tranh cãi. VCPMC cho rằng đó là quyền biểu diễn tác phẩm trước công chúng tại điểm b) khoản 1 Điều 20 Luật SHTT, nhưng thực ra hành vi sử dụng tác phẩm tại phòng ngủ khách sạn không thuộc phạm trù quyền biểu diễn tác phẩm trước công chúng.  Khả năng áp dụng Điều 20 Luật SHTT đối với hành vi sử dụng tác phẩm cụ thể phụ thuộc vào quy định về giới hạn quyền tài sản, cụ thể là: nếu hành vi sử dụng tác phẩm thuộc phạm vi quy định tại Điều 25 Luật SHTT thì quy định tại Điều 20 Luật SHTT không áp dụng; nếu hành vi sử dụng tác phẩm thuộc phạm vi quy định tại Điều 26 Luật SHTT thì quy định tại Điều 20 Luật SHTT chỉ áp dụng một phần, vì người sử dụng chỉ có trách nhiệm trả tiền nhuận bút, thù lao.

Như vậy: Điều 20 Luật SHTT là cơ sở pháp luật để xem xét hành vi sử dụng tác phẩm trong bất kỳ một vụ tranh chấp nào về quyền tài sản trong quyền tác giả. Đương nhiên, Điều 20 Luật SHTT là cơ sở pháp luật để xem xét hành vi sử dụng tác phẩm âm nhạc trong vụ tranh chấp giữa VCPMC và một số khách sạn.

Để áp dụng Điều 20 Luật SHTT vào vụ tranh chấp giữa VCPMC và một số khách sạn tại Thành phố Đà Nẵng, cần phải làm rõ hành vi sử dụng tác phẩm âm nhạc mà VCPMC yêu cầu khách sạn trả tiền và đối chiếu hành vi sử dụng quyền tài sản đó với quy định tại các Điều 20, 25 và 26 Luật SHTT.

Theo Báo điện tử Tầm nhìn đăng ngày 29/08/2017

Xem thêm bài viết góp ý của chuyên gia Đỗ Khắc Chiến trên trang điện tử vibonline

Share Post
MỘT SỐ TIN TỨC KHÁC
  • Mất hàng triệu USD mỗi năm từ thương mại quốc tế 22/01/2018 11:07

    TS. Nguyễn Xuân Minh, trọng tài viên Trung tâm trọng tài Quốc tế Việt Nam (VIAC) cũng chỉ ra rằng, qua hàng loạt các vụ khiếu kiện tại VIAC thời gian qua cho thấy, xu hướng chủ quan của các DN nội địa Việt Nam trong các giao dịch thương mại quốc tế đang ngày càng gia tăng. Nhiều vụ khiếu kiện xuất phát từ nguyên nhân các DN Việt Nam thực hiện ký kết thương mại qua hệ thống thương mại điện tử nhưng không kỹ càng trong khâu lựa chọn đối tác, không kiểm chứng nguồn thông tin về đối tác và không thực hiện các biện pháp đảm bảo thực hiện hợp đồng. 

  • Hướng tới thu hút FDI có chọn lọc 17/01/2018 11:29

    Thu hút vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) là một trong những điểm sáng ấn tượng nhất của Việt Nam trong năm 2017. Điều này cho thấy, Việt Nam ngày càng khẳng định được sức hấp dẫn của một quốc gia năng động, giầu tiềm năng, lợi thế về thị trường, vị trí địa lý, tài nguyên... Chuyên gia kinh tế Trần Đình Thiên cho rằng, để phát huy đúng tầm của một nền kinh tế mở cửa như Việt Nam thì đây là thời điểm chúng ta khẳng định đẳng cấp của mình, khẳng định “chất” chứ không nên chạy theo số lượng. 

  • Tăng năng suất hướng tới phát triển bền vững 15/01/2018 19:39

    Mặc dù tăng trưởng kinh tế của Việt Nam được duy trì liên tục ở mức tương đối cao trong hơn mười năm qua, nhưng tốc độ lại có xu hướng giảm dần. Theo các chuyên gia, tăng năng suất không ổn định, đã khiến tốc độ tăng trưởng kinh tế chỉ giữ được ở mức vừa phải. Điều này cho thấy, tăng năng suất ngày càng có vai trò quan trọng đối với tăng trưởng kinh tế của Việt Nam.

  • Hãy chú ý khi sử dụng phương thức trả hàng điện tử 10/01/2018 08:37

    Vận đơn điện tử và phương thức trả hàng điện tử (ERS - Electronic Release System) ngày càng được sử dụng rộng rãi. Tuy vậy, người vận chuyển theo vận đơn có thể gặp rủi ro “trả hàng (giao hàng) nhầm” nếu không chú ý thích đáng khi sử dụng phương thức này vì rủi ro pháp lý do tòa án có quan điểm khác với cách hiểu thông thường về trả hàng điện tử.

  • Từ cà phê “Xin Chào” đến cà phê khởi nghiệp 04/01/2018 09:43

    Hy vọng một năm mới sẽ không còn hiện tượng cà phê “Xin Chào”, sẽ làm phong phú hơn Cà phê doanh nhân , làm sâu sắc hơn Cà phê khởi nghiệp. Con đường cải cách đã mở và đang chờ sự tăng tốc của Nhà nước, người dân và doanh nghiệp.

  • Tạo sân chơi bình đẳng cho doanh nghiệp 04/01/2018 09:38

    Sau 12 năm ra đời, năm 2017, lần đầu tiên Luật Cạnh tranh đã được Bộ Công Thương sửa đổi với mục tiêu có được hệ thống pháp lý đủ mạnh, tạo môi trường đầu tư công bằng cho tất cả các nhà đầu tư trong và ngoài nước, phù hợp với xu thế hội nhập kinh tế quốc tế.  

  • Năm 2018 tiếp tục cắt bỏ 50% các điều kiện kinh doanh: Khó mấy cũng phải làm 03/01/2018 13:51

    Theo Nghị quyết 01 của Chính phủ năm 2018, cải thiện căn bản, tạo chuyển biến mạnh mẽ các chỉ tiêu về môi trường kinh doanh, cắt giảm, đơn giản hóa 50% các điều kiện kinh doanh hiện hành. Trong khi đó, đại diện một số doanh nghiệp cũng cho rằng, tuy đã cắt giảm nhiều các thủ tục hành chính nhưng trên thực tế vẫn chỉ là hình thức, như việc triển khai thanh toán hoá đơn qua mạng nhưng đến nay nhiều DN vẫn chưa triển khai.

  • Luật sư. TS. Phan Trung Hoài: Tâm thế của một người hành nghề Luật… 02/01/2018 09:04

    Luật sư. TS. Phan Trung Hoài – Phó Chủ tịch Liên đoàn Luật sư Việt Nam, Trọng tài viên Trung tâm Trọng tài Quốc tế Việt Nam (VIAC) được biết đến không chỉ là Luật sư nổi tiếng, mà ông còn được biết đến là tác giả của nhiều cuốn sách, bút ký, bài báo lắng đọng trong lòng nhiều bạn đọc về hành trình tiếp cận công lý, bảo vệ cho những người yếu thế.

    Đăng ký nhận tin thư từ VIAC