Góc nhìn trọng tài viên

Kỳ II: Không áp dụng điều 20 thì tác giả "trắng tay"

30/08/2017 09:02

Việc đề cập vai trò của Điều 33 Luật Sở hữu trí tuệ (SHTT) trong vụ tranh chấp chỉ để rộng đường dư luận nhằm đáp lại ý kiến của cơ quan quản lý nhà nước khẳng định Điều 33 Luật SHTT là cơ sở pháp luật, vì đương nhiên Điều 33 Luật SHTT không thể là cơ sở pháp luật. Tiếp nối bài viết Kỳ I: Một "lỗi kỹ thuật" của Luật Sở hữu trí tuệ bài viết dưới đây, Chuyên gia Đỗ Khắc Chiến, Trọng tài viên Trung tâm Trọng tài Quốc tế Việt Nam (VIAC) gửi đến bạn đọc một số phân tích xoay quanh quy định tại điều 20 Luật SHTT.

Kết quả hình ảnh cho tivi phòng khách sạnẢnh minh họa

Theo ông Đỗ Khắc Chiến, Chuyên gia sở hữu trí tuệ; Trọng tài viên Trung tâm trọng tài quốc tế Việt Nam (VIAC) thì: Điều 20 Luật SHTT đương nhiên là cơ sở pháp luật vì lý do đơn giản sau đây: Mọi hành vi sử dụng tác phẩm được bảo hộ theo Luật SHTT đều thuộc phạm vi điều chỉnh của quyền tài sản trong quyền tác giả (sau đây có thể rút gọn là 'quyền tài sản'); Điều 20 Luật SHTT là điều duy nhất của Luật SHTT quy định các nội dung cơ bản của  quyền tài sản; và trong trường hợp có quy định khác của Luật SHTT, ngoài Điều 20, đề cập đến quyền tài sản thì quy định đó cũng chỉ có thể đề cập đến một hoặc một số khía cạnh cụ thể của quyền tài sản, với điều kiện quy định đó phải phù hợp với quy định của Điều 20.

Nếu Điều 20 Luật SHTT không được áp dụng làm cơ sở pháp luật trong hoạt động sử dụng tác phẩm thì tất cả các tác giả không được hưởng bất kỳ một sự bảo hộ nào về mặt kinh tế hoặc vật chất theo Luật SHTT, tức là tác giả hoàn toàn trắng tay trong khi người sử dụng được tự do hưởng lợi.  

Tuy nhiên, việc áp dụng Điều 20 Luật SHTT đòi hỏi sự diễn giải chuẩn xác các quy định của Điều 20 Luật SHTT, một số quy định khác của Luật SHTT, đặc biệt là các quy định về giới hạn quyền tài sản tại Điều 25 và 26 Luật SHTT.

Liên quan đến những quy định cụ thể về Quyền tài sản; Quy định về độc quyền cho phép tại Điệu 20 của Luật Sở hữu trí tuệ, ông Đỗ Khắc Chiến chỉ ra rằng: Điều 20 Luật SHTT quy định các vấn đề cơ bản của quyền tài sản, trong đó: khoản 1 quy định tập hợp các quyền cụ thể thuộc quyền tài sản, ứng với mỗi quyền là một hành vi sử dụng tác phẩm; khoản 2 quy định chủ sở hữu quyền tài sản có độc quyền thực hiện hoặc cho phép người khác thực hiện quyền tài sản, tức là cho phép thực hiện hành vi sử dụng tác phẩm quy định tại khoản 1 nói trên; và khoản 3 quy định người "sử dụng một, một số hoặc toàn bộ các quyền quy định tại khoản 1" có trách nhiệm "phải xin phép và trả tiền nhuận bút, thù lao, các quyền lợi vật chất khác cho chủ sở hữu quyền tác giả".

Như vậy, Điều 20 Luật SHTT điều chỉnh quan hệ giữa chủ sở hữu quyền tác giả và người sử dụng tác phẩm, theo đó nếu hành vi sử dụng tác phẩm thuộc phạm vi một trong các quyền tài sản tại khoản 1 Điều 20 Luật SHTT thì chủ sở hữu quyền tác giả có độc quyền cho phép (hoặc không cho phép) người khác thực hiện hành vi đó và ngược lại.

Quy tắc chung tại Điều 20 Luật SHTT có một số giới hạn hoặc ngoại lệ, nhằm đảm bảo lợi ích của xã hội trong trường hợp lợi ích của xã hội và lợi ích của chủ sở hữu quyền tác giả cần được cân bằng, bao gồm: giới hạn toàn phần quyền tài sản, quy định tại Điều 25 Luật SHTT (Các trường hợp sử dụng tác phẩm đã công bố không phải xin phép, không phải trả tiền nhuận bút, thù lao); giới hạn một phần quyền tài sản, quy định tại Điều 26 Luật SHTT (Các trường hợp sử dụng tác phẩm đã công bố không phải xin phép nhưng phải trả tiền nhuận bút, thù lao).

Kết hợp các quy định của Điều 20, Điều 25 và Điều 26 Luật SHTT, có thể phát biểu một quy tắc khái quát về sử dụng quyền tài sản như sau: người không phải là chủ sở hữu quyền tác giả chỉ có thể thực hiện hành vi sử dụng tác phẩm thuộc phạm vi quy định tại khoản 1 Điều 20 Luật SHTT nhưng không thuộc phạm vi quy định tại Điều 25 hoặc Điều 26 Luật SHTT, nếu được chủ sở hữu quyền tác giả cho phép; và người không phải là chủ sở hữu quyền tác giả chỉ có thể thực hiện hành vi sử dụng tác phẩm thuộc phạm vi quy định tại khoản 1 Điều 20 Luật SHTT và thuộc phạm vi quy định tại Điều 26 Luật SHTT với điều kiện phải trả tiền nhuận bút, thù lao cho chủ sở hữu quyền tác giả. Việc thực hiện hành vi trái với quy tắc nói trên là hành vi xâm phạm quyền tác giả, cụ thể là xâm phạm quyền tài sản, theo quy định tại Điều 28 Luật SHTT.

Như vậy, Điều 20 Luật SHTT áp dụng đối với bất kỳ một hành vi sử dụng tác phẩm nào. Nhưng Điều 20 Luật SHTT phân biệt các hành vi sử dụng tác phẩm cụ thể theo hình thức sử dụng. Khoản 1 Điều 20 quy định một tập hợp các quyền tài sản cụ thể, ứng với mỗi hình thức sử dụng là một quyền tài sản cụ thể.

Trong thực tế, áp dụng quy định về quyền tài sản tại Điều 20 Luật SHTT được thực hiện thông qua áp dụng quy định cụ thể về quyền tài sản. Nếu khẳng định được rằng hành vi sử dụng tác phẩm thuộc phạm vi bảo hộ của một quyền tài sản cụ thể tại khoản 1 Điều 20 Luật SHTT thì có thể tiến hành việc áp dụng đối với hành vi sử dụng tác phẩm cụ thể.

Chính vì vậy, việc xác định quyền cụ thể trong khoản 1 Điều 20 Luật SHTT làm cơ sở pháp luật để VCPMC yêu cầu khách sạn trả tiền cũng gây tranh cãi. VCPMC cho rằng đó là quyền biểu diễn tác phẩm trước công chúng tại điểm b) khoản 1 Điều 20 Luật SHTT, nhưng thực ra hành vi sử dụng tác phẩm tại phòng ngủ khách sạn không thuộc phạm trù quyền biểu diễn tác phẩm trước công chúng.  Khả năng áp dụng Điều 20 Luật SHTT đối với hành vi sử dụng tác phẩm cụ thể phụ thuộc vào quy định về giới hạn quyền tài sản, cụ thể là: nếu hành vi sử dụng tác phẩm thuộc phạm vi quy định tại Điều 25 Luật SHTT thì quy định tại Điều 20 Luật SHTT không áp dụng; nếu hành vi sử dụng tác phẩm thuộc phạm vi quy định tại Điều 26 Luật SHTT thì quy định tại Điều 20 Luật SHTT chỉ áp dụng một phần, vì người sử dụng chỉ có trách nhiệm trả tiền nhuận bút, thù lao.

Như vậy: Điều 20 Luật SHTT là cơ sở pháp luật để xem xét hành vi sử dụng tác phẩm trong bất kỳ một vụ tranh chấp nào về quyền tài sản trong quyền tác giả. Đương nhiên, Điều 20 Luật SHTT là cơ sở pháp luật để xem xét hành vi sử dụng tác phẩm âm nhạc trong vụ tranh chấp giữa VCPMC và một số khách sạn.

Để áp dụng Điều 20 Luật SHTT vào vụ tranh chấp giữa VCPMC và một số khách sạn tại Thành phố Đà Nẵng, cần phải làm rõ hành vi sử dụng tác phẩm âm nhạc mà VCPMC yêu cầu khách sạn trả tiền và đối chiếu hành vi sử dụng quyền tài sản đó với quy định tại các Điều 20, 25 và 26 Luật SHTT.

Theo Báo điện tử Tầm nhìn đăng ngày 29/08/2017

Xem thêm bài viết góp ý của chuyên gia Đỗ Khắc Chiến trên trang điện tử vibonline

Share Post
MỘT SỐ TIN TỨC KHÁC
  • Bỏ 675 điều kiện kinh doanh: Tránh bỏ chỗ này, phình chỗ khác 25/09/2017 16:58

    Trao đổi với Dân Việt, các chuyên gia kinh tế đều cho rằng, quyết tâm bỏ tới gần 700 điều kiện kinh doanh ở Bộ Công Thương có thể coi là “tiếng súng” đầu tiên nhưng cần phải hiện thực hóa quyết tâm đó chứ không chỉ là lời hứa suông.

  • GS Đặng Hùng Võ: Bất động sản xanh tại Việt Nam mới chỉ là trào lưu 25/09/2017 16:42

    Theo GS Đặng Hùng Võ, nguyên Thứ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường, Trọng tài viên Trung tâm Trọng tài Quốc tế Việt Nam mâu thuẫn giữa chi phí trước mắt và lợi ích dài hạn là một trong những nguyên nhân chủ yếu khiến phát triển công trình xanh tại Việt Nam mới chỉ dừng lại ở mức trào lưu.

  • Sau Bộ Công thương, không có lý do gì các bộ khác không bỏ điều kiện kinh doanh vô lý 22/09/2017 15:45

    Ông Nguyễn Đình Cung, Viện trưởng Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ương, Thành viên Tổ tư vấn Kinh tế Thủ tướng, Trọng tài viên VIAC khẳng định, Bộ Công thương bỏ được hàng trăm điều kiện kinh doanh, các bộ khác không có lý do gì chậm trễ công việc này.

     

  • Chủ tịch VIAC Trần Hữu Huỳnh: Môi trường kinh doanh là của chúng ta, không phải cầu xin ai cả 22/09/2017 15:06

    Luật sư Trần Hữu Huỳnh – Chủ tịch Trung tâm Trọng tài Quốc tế Việt Nam (VIAC), đánh giá quyết định cắt giảm 675 điều kiện kinh doanh của Bộ Công Thương sẽ tạo hiệu ứng lan tỏa sang các bộ ngành khác.

  • TS Trần Đình Thiên: Cố tăng tín dụng sẽ gây rủi ro 21/09/2017 09:39

    Phân tích kỹ hơn về những rủi ro, vị chuyên gia chỉ ra rằng: "Theo tính toán, 1% tăng trưởng tín dụng sẽ tác động đến lạm phát nhiều hơn so với tác động tích cực lên tăng trưởng kinh tế. Vì vậy, đẩy mạnh tăng trưởng tín dụng chưa hẳn đã thúc đẩy được tăng trưởng GDP, mà hậu quả để lại là khó tránh rủi ro nợ xấu.

  • Rà soát, loại bỏ điều kiện kinh doanh: Phải vạch được mặt, chỉ được tên 21/09/2017 09:27

    Ví như cuộc chiến của Uber, Grap với taxi truyền thống chẳng hạn. Có cuộc chiến này là do chúng ta cho thí điểm loại hình mới vào lưu hành nhưng lại “lúng túng” trong quá trình quản lí tổng thể hoạt động taxi. Chính sự lúng túng này đã khiến taxi truyền thống cảm thấy “bất công” bởi họ có nguy cơ phải chịu thêm rất nhiều điều kiện kinh doanh như: cấm chạy trên một số tuyến đường, chạy vào một thời gian nhất định… còn Uber hay Grap thì lại có thể… hoạt động thoải mái.

  • Vụ tranh chấp VCPMC - khách sạn trong vòng luẩn quẩn 20/09/2017 10:13

    Với tuyên bố ngày 11 tháng 9 năm 2017 của VCPMC về tiếp tục thu tiền sử dụng tác phẩm âm nhạc trên TV lắp đặt trong phòng ngủ khách sạn từ tháng 10 năm 2017, vụ tranh chấp giữa Trung tâm Bảo vệ quyền tác giả âm nhạc Việt Nam (VCPMC) và một số khách sạn tại Thành phố Đà Nẵng đã quay trở lại vạch xuất phát ngày 26 tháng 4 năm 2017 và bắt đầu đi vào vòng luẩn quẩn.

  • Gỡ điểm nghẽn LC tại thị trường Nam Phi 18/09/2017 17:39

    Đây là nhận định chung của phần lớn doanh nghiệp đã có hoạt động xuất khẩu hàng hoá sang thị trường Nam Phi tại Hội thảo “Xúc tiến Thương mại, Đầu tư và Du lịch Việt Nam - Nam Phi” được Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) phối hợp với Đại sứ Nam Phi tại Việt Nam tổ chức mới đây.

    Đăng ký nhận tin thư từ VIAC