VIAC đồng tổ chức sự kiện Đối thoại Trọng tài Việt Nam – Trung Quốc về tranh chấp xây dựng tại CAW 2026

Trong khuôn khổ Tuần lễ Trọng tài Trung Quốc 2026 (China Arbitration Week 2026), sáng ngày 16 tháng 9 năm 2026, Trung tâm Trọng tài Quốc tế Việt Nam (VIAC) phối hợp cùng Hội Pháp luật Xây dựng Việt Nam (SCLVN) và Beijing DHH Law Firm (DHH) tổ chức sự kiện “Đối thoại Trọng tài Việt Nam – Trung Quốc: Tranh chấp Xây dựng, Góc nhìn từ tổ chức giải quyết tranh chấp và Thực tiễn xuyên biên giới” (tiếng Anh là Vietnam – China Arbitration Dialogue: Construction Disputes, Institution Perspectives and Cross-border Practice).

Được triển khai tại Bắc Kinh, Trung Quốc, sự kiện thu hút gần 100 đại biểu tham dự trực tiếp và ghi nhận trên nền tảng trực tuyến gần 1500 người xem. Đây đồng thời là hoạt động đối thoại chuyên môn đầu tiên do VIAC tổ chức tại Trung Quốc, tạo không gian kết nối và trao đổi giữa các tổ chức, chuyên gia và cộng đồng hành nghề hai nước về trọng tài, pháp luật xây dựng và thực tiễn giải quyết tranh chấp thương mại xuyên biên giới.

Ông Vũ Ánh Dương – Phó chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Trung tâm Trọng tài Quốc tế Việt Nam (VIAC)

Phát biểu khai mạc sự kiện, ông Vũ Ánh Dương – Phó chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Trung tâm Trọng tài Quốc tế Việt Nam (VIAC) nhấn mạnh ý nghĩa của điểm đến Trung Quốc trong định hướng tăng cường hiện diện và hợp tác quốc tế của VIAC. Trong bối cảnh quan hệ kinh tế, thương mại và đầu tư Việt Nam – Trung Quốc tiếp tục phát triển sâu rộng, doanh nghiệp hai nước ngày càng gia tăng hiện diện và tham gia nhiều hơn vào các hoạt động đầu tư, thương mại, xây dựng và phát triển cơ sở hạ tầng tại thị trường của nhau. Quá trình này không chỉ tạo ra những cơ hội kinh doanh mới mà còn đặt ra yêu cầu ngày càng cao đối với việc hiểu biết hệ thống pháp luật, thực tiễn hợp đồng, phân bổ rủi ro cũng như lựa chọn cơ chế phòng ngừa và giải quyết tranh chấp phù hợp.

Đặc biệt, xây dựng và cơ sở hạ tầng là lĩnh vực có tính chất đặc thù với quy mô đầu tư lớn, thời gian thực hiện dài, yêu cầu kỹ thuật cao và sự tham gia của nhiều chủ thể trong những cấu trúc hợp đồng phức tạp. Trong các dự án xuyên biên giới, những yếu tố này còn gắn với sự khác biệt về hệ thống pháp luật, tập quán hợp đồng và cách thức quản trị dự án giữa các quốc gia. Vì vậy, tranh chấp xây dựng thường không chỉ là vấn đề pháp lý đơn thuần mà còn liên quan chặt chẽ tới kỹ thuật, quản lý dự án, quản trị hợp đồng và thực tiễn thực hiện nghĩa vụ của các bên.

Thực tiễn giải quyết tranh chấp tại VIAC cũng cho thấy xây dựng liên tục là một trong những nhóm tranh chấp chiếm tỷ trọng lớn. Năm 2025, xây dựng đứng thứ hai trong số các lĩnh vực tranh chấp được VIAC thụ lý. Đồng thời, các bên tranh chấp đến từ Trung Quốc trong nhiều năm luôn thuộc nhóm quốc tịch nước ngoài có số lượng vụ việc đáng kể tại VIAC. Những con số này phản ánh mức độ gắn kết ngày càng sâu giữa hoạt động kinh doanh xuyên biên giới và nhu cầu sử dụng các cơ chế giải quyết tranh chấp chuyên nghiệp, linh hoạt và có khả năng đáp ứng các giao dịch ngày càng phức tạp.

Theo đó, buổi đối thoại ngày hôm nay không chỉ hướng tới hoạt động giải quyết tranh chấp khi tranh chấp đã phát sinh, mà còn nhằm tăng cường kết nối với các đối tác, chuyên gia và cộng đồng doanh nghiệp để hỗ trợ nhận diện rủi ro, nâng cao chất lượng quản trị hợp đồng và thúc đẩy phòng ngừa tranh chấp ngay từ giai đoạn chuẩn bị và triển khai dự án.

TS. HUANG Zhenda – Chủ tịch Công ty Luật Đại Huy Hoàng (Beijing DHH Law Firm)

Cũng tại phiên khai mạc, TS. HUANG Zhenda – Chủ tịch Công ty Luật Đại Huy Hoàng (Beijing DHH Law Firm), cũng đã phát biểu chào mừng các đại biểu và chuyên gia tham dự, đồng thời khẳng định ý nghĩa của việc tăng cường trao đổi chuyên môn giữa cộng đồng pháp lý và trọng tài Việt Nam – Trung Quốc trong bối cảnh các hoạt động đầu tư và giao thương giữa hai thị trường ngày càng đa dạng.

Ông cho rằng các dự án xây dựng có tính chất phức tạp, kéo dài và liên quan đến nhiều chủ thể, nên khi mang yếu tố xuyên biên giới sẽ phát sinh thêm những vấn đề về pháp luật áp dụng, phân bổ trách nhiệm, xác định thiệt hại và lựa chọn cơ chế giải quyết tranh chấp. Trong bối cảnh đó, trọng tài ngày càng đóng vai trò quan trọng đối với tranh chấp xây dựng xuyên biên giới. Ông kỳ vọng sự kiện sẽ góp phần tăng cường trao đổi giữa các tổ chức trọng tài, luật sư, học giả và chuyên gia quản lý xây dựng của hai nước, qua đó nâng cao hiểu biết về hệ thống pháp luật và thực tiễn của nhau, hỗ trợ tốt hơn cho việc phòng ngừa rủi ro, quản lý và giải quyết tranh chấp, đồng thời thúc đẩy hợp tác kinh doanh bền vững giữa Việt Nam và Trung Quốc.

Bà Vũ Thị Hằng – Trưởng ban kiêm Phó Tổng Thư ký Ban Thư ký tố tụng Trung tâm Trọng tài Quốc tế Việt Nam (VIAC)

Phiên nội dung bắt đầu với hai bài trình bày dẫn đề. Theo đó, bà Vũ Thị Hằng – Trưởng ban kiêm Phó Tổng Thư ký Ban Thư ký tố tụng VIAC đã có bài chia sẻ về Bối cảnh Trọng tài tại Việt Nam và Thực tiễn hoạt động giải quyết tranh chấp tại VIAC. Bà Hằng tập trung giới thiệu sự phát triển của hệ sinh thái trọng tài và ADR tại Việt Nam, từ nền tảng pháp lý theo Luật Trọng tài thương mại 2010 đến các cập nhật gần đây liên quan đến phạm vi tranh chấp có thể giải quyết bằng trọng tài, cơ chế hỗ trợ và giám sát của Tòa án, và các cải cách pháp lý trong lĩnh vực xây dựng liên quan đến phương thức giải quyết tranh chấp.

Bài trình bày đồng thời cập nhật thực tiễn hoạt động của VIAC với 532 vụ tranh chấp trong năm 2025, trong đó 48,5% có yếu tố FDI hoặc nước ngoài, qua đó cho thấy mức độ quốc tế hóa ngày càng rõ nét trong hoạt động của Trung tâm. Tính quốc tế và linh hoạt của tố tụng tại VIAC cũng được thể hiện qua khả năng lựa chọn trọng tài viên Việt Nam hoặc nước ngoài, luật áp dụng, ngôn ngữ, địa điểm xét xử và phương thức tổ chức phiên họp phù hợp với đặc thù từng vụ việc. Cùng đó, bà Hằng cũng đã giới thiệu Quy tắc Tố tụng Trọng tài VIAC 2026 với các quy định, cơ chế nhằm nâng cao hiệu quả quản lý vụ việc, xử lý tốt hơn các tranh chấp phức tạp và tăng cường tính minh bạch, đồng thời đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông qua nền tảng nộp đơn và quản lý vụ tranh chấp trực tuyến VIAC eCase.

Ông Nguyễn Nam Trung – Chủ tịch Hội Pháp luật Xây dựng Việt Nam (SCLVN), Trọng tài viên VIAC

Tiếp đó, ông Nguyễn Nam Trung – Chủ tịch Hội Pháp luật Xây dựng Việt Nam (SCLVN), Trọng tài viên VIAC đã có bài dẫn đề chia sẻ về Giải quyết tranh chấp xây dựng tại Việt Nam và Trung Quốc: Thách thức và góc nhìn thực tiễn cùng các khuyến nghị, tập trung vào thực tiễn giải quyết tranh chấp xây dựng, những vấn đề thường gặp trong dự án xây dựng xuyên biên giới và các cơ hội, thách thức đối với phòng ngừa và giải quyết tranh chấp. Từ đó, ông đề xuất ba hướng phát triển chính: nâng cao năng lực đội ngũ chuyên gia ADR, tăng cường nhận thức và kỹ năng của các bên sử dụng, và thúc đẩy hợp tác Việt Nam – Trung Quốc về pháp luật xây dựng, hợp đồng và giải quyết tranh chấp nhằm hỗ trợ tốt hơn cho cả phòng ngừa lẫn xử lý tranh chấp.

Các chuyên gia tại phiên thảo luận

Phiên thảo luận chuyên sâu với chủ đề “Quản trị hợp đồng chiến lược, Giảm thiểu rủi ro, Phòng ngừa và giải quyết tranh chấp phát sinh từ các dự án xây dựng” được điều phối bởi TS. Chen Tao – Luật sư thành viên cấp cao, Công ty Luật Đại Huy Hoàng (Beijing DHH Law Firm), với sự tham gia của các chuyên gia từ Việt Nam và Trung Quốc gồm: Bà Vũ Thị Hằng – Trưởng Ban kiêm Phó Tổng Thư ký Ban Thư ký tố tụng VIAC; PGS. TS. Qingkang Dai – Luật sư thành viên Công ty Luật Đại Huy Hoàng (Chi nhánh Nam Kinh); GS. TS. Zhang Shuibo - Giáo sư về Hợp đồng Xây dựng Quốc tế Đại học Thiên Tân; ông Nguyễn Nam Trung – Chủ tịch SCLVN, Trọng tài viên VIAC; và ông Lưu Xuân Vĩnh – Luật sư sáng lập Công ty Luật TNHH Asia Legal, Trọng tài viên VIAC.

Tại phiên thảo luận, các diễn giả tập trung trao đổi những vấn đề thường gặp trong thực tiễn dự án xây dựng và cơ sở hạ tầng có sự tham gia của các chủ thể từ Việt Nam, Trung Quốc; từ các tranh chấp về giá trị, chậm tiến độ, hồ sơ kỹ thuật và chứng cứ, đến những bất cập có thể phát sinh khi áp dụng các điều khoản hợp đồng mẫu, đặc biệt là FIDIC, trong bối cảnh pháp luật Việt Nam. Phiên thảo luận cũng đề cập đến việc thiết kế điều khoản hợp đồng và cơ chế giải quyết tranh chấp ngay từ đầu dự án, hiệu quả của Dispute Board/DAAB, các lưu ý khi yêu cầu công nhận và thi hành phán quyết trọng tài nước tại Việt Nam, cũng như những hành động doanh nghiệp cần ưu tiên ngay khi tranh chấp phát sinh. Qua đó, các chuyên gia nhấn mạnh rằng quản trị tranh chấp hiệu quả cần bắt đầu từ quản trị hợp đồng, quản lý chứng cứ và phân bổ rủi ro, thay vì chỉ tập trung xử lý khi tranh chấp đã bước vào tố tụng trọng tài.

Một số hình ảnh khác của các chuyên gia tại sự kiện